Người lính Thành cổ và hành trình hơn 40 năm đi tìm đồng đội

Năm 11 tuổi, ông Nguyễn Thanh Bình đã làm giao liên dẫn đường cho bộ đội. Tròn 14 tuổi, ông được đưa ra Bắc học tập. Năm 1971, khi đang học giữa chừng, ông làm đơn xin được trở về miền Nam chiến đấu và được bổ sung vào đơn vị K8 - Tỉnh đội Quảng Trị .

Với vai trò chiến sĩ trinh sát, ông nắm rõ từng trận địa, từng tuyến chiến hào, vị trí đóng quân của các đơn vị và cả những nơi đồng đội đã ngã xuống . "Đồng đội hy sinh nhiều lắm. Có người hôm trước còn ngồi trò chuyện, hôm sau đã nằm lại. Có những chiến sĩ phải chôn cất đến ba lần vì bom đạn cày xới. Tôi trực tiếp chôn cất nhiều đồng đội", ông kể .

Sau năm 1980, ông chuyển ngành về Công ty Thương nghiệp huyện Triệu Hải (cũ). Dù có cơ hội ở lại Huế với điều kiện thuận lợi hơn, ông vẫn quyết định trở về sống tại thị xã Quảng Trị. Nhiều người khi ấy không hiểu, cho rằng ông dại dột. Nhưng ông nói: "Quảng Trị là nơi tôi từng chiến đấu, nơi có nhiều đồng đội còn nằm lại. Tôi muốn trở về đây để nếu đồng đội, thân nhân liệt sĩ tìm đến thì còn có người giúp họ" .

Hành trình tìm kiếm bắt đầu từ những ngày đầu ông trở lại, ngày nào cũng đạp xe vào Thành cổ, dọc bờ sông Thạch Hãn, tìm lại từng dấu tích . "Mỗi liệt sĩ là một hoàn cảnh, một câu chuyện riêng. Có gia đình đi năm, sáu lần, thậm chí mười lần mới tìm thấy. Mỗi khi tìm được hài cốt, tôi thấy rất vui vì các anh đã được trở về trong vòng tay quê hương", ông xúc động nói .

Đến nay, ông đã cung cấp và kết nối thông tin cho gần 2.500 liệt sĩ, trực tiếp tham gia tìm kiếm, quy tập hơn 100 hài cốt, trong đó 40 liệt sĩ được xác định danh tính . Ở tuổi 74, ông vẫn miệt mài với "mệnh lệnh trái tim" năm xưa.