NGƯỜI LÍNH TRẺ VÀ NHỮNG KÝ ỨC KHÔNG QUÊN CỦA MỘT THỜI HOA LỬA

Trung tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Phạm Xuân Thệ, sinh năm 1947, quê tại Khả Phong, Kim Bảng, Hà Nam, là một trong những nhân chứng trực tiếp của những giờ phút cuối cùng của cuộc chiến tranh vào ngày 30/4/1975. Trong cuộc đời binh nghiệp của mình, ông từng đảm nhiệm nhiều cương vị quan trọng, nhưng dấu ấn được nhiều người biết đến nhất chính là việc ông có mặt tại Dinh Độc Lập trong thời khắc lịch sử của ngày đất nước thống nhất.

Sinh ra trong một gia đình có hoàn cảnh khó khăn, tuổi thơ của Phạm Xuân Thệ gắn với những năm tháng đất nước còn nhiều biến động. Chiến tranh không phải là điều xa lạ đối với gia đình và quê hương ông. Những mất mát mà chiến tranh để lại đã sớm hình thành trong người thanh niên trẻ một tình cảm sâu sắc đối với quê hương và đất nước.

Năm 1967, khi mới khoảng 20 tuổi, Phạm Xuân Thệ lên đường nhập ngũ. Ở độ tuổi mà ngày nay nhiều bạn trẻ đang ngồi trên giảng đường, bắt đầu những dự định cho tương lai, chàng trai trẻ khi ấy đã khoác lên mình bộ quân phục và bước vào cuộc đời của một người lính.

Sau thời gian huấn luyện, ông được biên chế vào Trung đoàn 66, Sư đoàn 304 và bắt đầu tham gia chiến đấu. Những năm tháng chiến tranh đã đưa người lính trẻ đến nhiều chiến trường và chứng kiến không ít mất mát. Có những người đồng đội cùng ông hành quân, chiến đấu và chia sẻ gian khổ, nhưng rồi mãi mãi nằm lại nơi chiến trường.

Chiến tranh đã lấy đi của thế hệ Phạm Xuân Thệ những năm tháng tuổi trẻ bình thường. Thay vì được sống gần gia đình, học tập và theo đuổi những ước mơ riêng, họ phải đối mặt với những cuộc hành quân, những trận chiến và những hiểm nguy luôn cận kề. Phạm Xuân Thệ cũng từng bị thương trong chiến đấu, nhưng sau thời gian điều trị, ông tiếp tục trở lại đơn vị.

Qua những năm tháng chiến đấu, từ một người lính trẻ, Phạm Xuân Thệ dần trưởng thành và đảm nhiệm những vị trí chỉ huy. Đến năm 1975, ông giữ chức Trung đoàn phó Trung đoàn 66, Sư đoàn 304, Quân đoàn 2, trực tiếp tham gia Chiến dịch Hồ Chí Minh.

Sáng ngày 30/4/1975, lực lượng của ông tiến vào Sài Gòn. Sau khi vượt qua nhiều vị trí phòng thủ, đoàn quân tiến về khu vực trung tâm thành phố. Cuối cùng, những người lính tiến đến Dinh Độc Lập – nơi được xem là trung tâm đầu não của chính quyền Việt Nam Cộng hòa lúc bấy giờ.

Tại Dinh Độc Lập, Phạm Xuân Thệ cùng các cán bộ, chiến sĩ gặp Dương Văn Minh và một số thành viên chính quyền. Trong hoàn cảnh chiến sự vẫn đang diễn ra, phía Dương Văn Minh đề cập đến việc bàn giao chính quyền. Tuy nhiên, theo hồi ức của Phạm Xuân Thệ, ông yêu cầu phải tuyên bố đầu hàng để chấm dứt chiến sự.

Khoảnh khắc ấy diễn ra rất nhanh nhưng mang ý nghĩa đặc biệt. Sau nhiều năm chiến tranh, những người lính đã tiến vào nơi được xem là biểu tượng của chính quyền Sài Gòn. Đối với Phạm Xuân Thệ, đây không chỉ là một nhiệm vụ quân sự mà còn là một thời khắc mà ông biết mình sẽ mang theo trong ký ức suốt cuộc đời.

Sau đó, Dương Văn Minh cùng Vũ Văn Mẫu được đưa đến Đài Phát thanh Sài Gòn. Mục đích là để lời tuyên bố đầu hàng được phát đi, thông báo đến các đơn vị đang chiến đấu rằng chính quyền Sài Gòn đã đầu hàng.

Tại Đài Phát thanh Sài Gòn, nội dung tuyên bố được chuẩn bị. Phạm Xuân Thệ cùng những người có mặt tham gia vào quá trình chuẩn bị nội dung. Sau đó, Trung tá Bùi Văn Tùng, Chính ủy Lữ đoàn xe tăng 203, cũng có mặt và cùng hoàn chỉnh lời tuyên bố.

Khoảng 13 giờ 30 ngày 30/4/1975, lời tuyên bố đầu hàng được phát trên sóng phát thanh. Với hàng triệu người Việt Nam lúc đó, đây là một thời khắc đặc biệt. Sau nhiều năm chiến tranh, cuộc chiến đi đến hồi kết và đất nước bước sang một giai đoạn mới. Nhưng với những người trực tiếp chiến đấu, khoảnh khắc ấy không chỉ có niềm vui.

Phía sau ngày chiến thắng là những người đồng đội đã không thể trở về. Có những người đã chiến đấu suốt nhiều năm nhưng không được nhìn thấy ngày đất nước thống nhất. Có người hy sinh chỉ ít lâu trước khi chiến tranh kết thúc. Vì vậy, trong ký ức của Phạm Xuân Thệ, ngày 30/4 không chỉ là một dấu mốc lịch sử mà còn gắn với những gương mặt đồng đội mà ông không bao giờ quên.

Sau ngày đất nước thống nhất, Phạm Xuân Thệ tiếp tục phục vụ trong quân đội. Từ một người lính trẻ nhập ngũ năm 1967, ông từng bước đảm nhiệm nhiều vị trí chỉ huy, trong đó có Sư đoàn trưởng Sư đoàn 304, Tư lệnh Quân đoàn 2 và Tư lệnh Quân khu 1.

Năm 2011, ông được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Sau khi nghỉ hưu, ông vẫn nhiều lần chia sẻ những ký ức về chiến tranh, về đồng đội và về những sự kiện mà mình từng trực tiếp chứng kiến.

Thời gian càng trôi xa, những nhân chứng trực tiếp của chiến tranh càng trở nên quý giá. Với thế hệ trẻ hôm nay, chiến tranh có thể chỉ được biết đến qua những trang sách, những bức ảnh tư liệu hay những thước phim lịch sử. Nhưng với Phạm Xuân Thệ, đó là một phần cuộc đời mà ông đã trực tiếp trải qua.

Những câu chuyện của ông giúp lịch sử trở nên gần gũi hơn. Đằng sau một ngày tháng trong sách giáo khoa là những con người thật, những cuộc đời thật và những sự hy sinh mà thế hệ sau khó có thể hình dung đầy đủ nếu chỉ nhìn qua những con số.

Ngày nay, người trẻ được sống trong hòa bình, có cơ hội học tập, lựa chọn nghề nghiệp và theo đuổi những ước mơ của riêng mình. Những điều tưởng như bình thường ấy càng trở nên đáng quý khi chúng ta hiểu hơn về những năm tháng mà thế hệ cha anh đã trải qua.

Thế hệ của Phạm Xuân Thệ đã dành tuổi trẻ của mình cho đất nước theo cách của họ. Họ lên đường khi Tổ quốc cần, chiến đấu trong những năm tháng khốc liệt và chấp nhận những mất mát không ai mong muốn. Còn thế hệ trẻ hôm nay có thể tiếp nối bằng việc học tập, lao động, sáng tạo và sống có trách nhiệm với bản thân, gia đình và xã hội.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua kể từ ngày 30/4/1975. Những người từng trực tiếp tham gia cuộc chiến nay đã bước sang tuổi xế chiều, nhưng ký ức của họ vẫn còn đó. Mỗi câu chuyện được kể lại là một mảnh ghép giúp thế hệ sau hiểu hơn về một giai đoạn đặc biệt của dân tộc.

Câu chuyện về Phạm Xuân Thệ vì thế không chỉ là câu chuyện của một vị tướng hay một người lính từng có mặt tại Dinh Độc Lập. Đó còn là câu chuyện về một tuổi trẻ đã đi qua chiến tranh, về tình đồng đội, về sự hy sinh và về giá trị của hòa bình.

Lịch sử không chỉ nằm trong những trang sách. Lịch sử còn nằm trong ký ức của những con người đã trực tiếp sống qua nó. Khi những nhân chứng kể lại câu chuyện của mình, họ đang trao lại cho thế hệ trẻ hôm nay một phần ký ức của dân tộc, để chúng ta biết trân trọng hòa bình, biết ơn quá khứ và có trách nhiệm hơn với tương lai.

Nhân chứng: Trung tướng, Anh hùng LLVTND Phạm Xuân Thệ
Năm sinh: 1947
Phân loại: Anh hùng LLVTND – nhân chứng trực tiếp của sự kiện 30/4/1975
Quê quán: Khả Phong, Kim Bảng, Hà Nam
Nơi ở hiện tại: Hà Nội