NGƯỜI LÍNH TRÊN TUYẾN ĐƯỜNG KHÔNG CÓ TIẾNG GỌI TRỞ VỀ

NGƯỜI LÍNH TRÊN TUYẾN ĐƯỜNG KHÔNG CÓ TIẾNG GỌI TRỞ VỀ

Có những cái tên khi đọc trong danh sách hội viên cựu chiến binh chỉ thấy vài dòng ngắn ngủi. Họ tên, năm sinh, năm nhập ngũ, đơn vị, năm xuất ngũ, cấp bậc. Nhưng nếu chịu khó dừng lại lâu hơn một chút, phía sau những dòng chữ khô khan ấy là cả một quãng đời mà thế hệ hôm nay khó có thể hình dung hết.

Trong danh sách Hội Cựu chiến binh xã Hoằng Lộc, cái tên Cao Thạch Đạm nằm giữa rất nhiều người lính từng đi qua chiến tranh. Ông sinh năm 1944, nhập ngũ tháng 12 năm 1966, đơn vị Đoàn 559, xuất ngũ tháng 9 năm 1974, cấp bậc H3-CS và được ghi nhận là thương binh.

Chỉ vậy thôi.

Không có tên trận đánh. Không có con số về số lần lập công. Không có những dòng kể lại ông đã bắn bao nhiêu phát súng hay tiêu diệt bao nhiêu quân địch.

Nhưng đôi khi, lịch sử của một người lính không nằm ở những con số ấy.

Nó nằm trong tám năm tuổi trẻ.

Nằm trong một đơn vị mang cái tên mà mỗi khi nhắc đến, người ta lại nhớ về một trong những tuyến đường gian khổ nhất của cuộc chiến.

Đó là Đoàn 559.

Tháng 12 năm 1966, Cao Thạch Đạm lên đường nhập ngũ.

Đất nước lúc ấy đang ở trong những năm tháng chiến tranh khốc liệt. Người thanh niên quê Hoằng Lộc rời mái nhà, rời ruộng đồng và những người thân yêu để bước vào cuộc đời quân ngũ.

Chúng ta hôm nay nhìn lại một ngày nhập ngũ thường chỉ nghĩ đó là một mốc thời gian.

Nhưng với một người thanh niên thời ấy, đó là một bước ngoặt.

Từ ngày ấy, cuộc sống không còn chỉ là chuyện của riêng mình.

Có đơn vị.

Có đồng đội.

Có nhiệm vụ.

Có những nơi phải đến mà bản thân người lính chưa từng biết đến.

Và có những con đường mà chỉ khi bước chân vào chiến trường mới hiểu được thế nào là gian khổ.

Cao Thạch Đạm được biên chế vào Đoàn 559.

Nhắc đến Đoàn 559, nhiều người nghĩ ngay đến Trường Sơn. Nhưng với những người từng sống trong những năm tháng ấy, Trường Sơn không chỉ là một dãy núi trên bản đồ. Đó là cả một thế giới của bom đạn, rừng sâu, mưa lũ, những con đường bị chia cắt và những chuyến đi mà không ai dám chắc người đi có trở về nguyên vẹn hay không.

Trong cuộc chiến ấy, có những người trực tiếp cầm súng ở phía trước.

Nhưng cũng có những người làm nhiệm vụ trên những tuyến đường, trong các đơn vị bảo đảm, vận tải, hậu cần và thông tin. Công việc của họ ít khi được nhìn thấy từ phía ngoài, nhưng lại là phần không thể thiếu để chiến trường tồn tại.

Đoàn 559 là một hệ thống như vậy.

Mỗi người ở một vị trí.

Mỗi người có một nhiệm vụ.

Và mỗi nhiệm vụ, dù âm thầm đến đâu, đều góp một phần vào cuộc chiến chung.

Cao Thạch Đạm đã sống trong môi trường ấy từ cuối năm 1966 cho đến tháng 9 năm 1974.

Gần tám năm.

Tám năm ấy cũng chính là những năm tháng đẹp nhất của tuổi trẻ.

Người ta thường nói chiến tranh là nơi con người phải đối mặt với cái chết.

Nhưng có lẽ chưa đủ.

Chiến tranh còn là nơi con người phải học cách sống với thiếu thốn, với chờ đợi, với xa gia đình và với sự mất mát của những người bên cạnh mình.

Một người lính có thể không biết ngày mai mình sẽ ở đâu.

Không biết chuyến đi tiếp theo sẽ như thế nào.

Không biết người đồng đội hôm nay còn ngồi bên mình, ngày mai có còn hay không.

Những điều ấy tạo nên một thứ tình cảm rất đặc biệt giữa những người lính.

Đó là tình đồng đội.

Không cần phải nói nhiều.

Một người mệt, người khác đỡ.

Một người gặp khó, người khác cùng gánh.

Khi bom đạn đến, không ai hỏi người bên cạnh quê ở đâu, giàu nghèo thế nào. Chỉ biết đó là đồng đội của mình.

Có lẽ chính những điều giản dị như vậy đã giúp những người lính đi qua được những năm tháng mà nếu đứng từ cuộc sống hôm nay nhìn lại, chúng ta khó có thể tưởng tượng nổi.

Tám năm trong quân ngũ.

Đến năm 1974, Cao Thạch Đạm xuất ngũ.

Nhưng trước khi trở về, ông đã mang trên mình một dấu tích của chiến tranh: ông là thương binh.

Danh sách không ghi ông bị thương trong trận nào, ở đâu, vào thời điểm nào.

Tôi không muốn tự dựng cho ông một trận đánh mà hồ sơ không có.

Bởi câu chuyện về người lính chỉ có giá trị khi sự thật được đặt lên trước sự ly kỳ.

Chỉ biết rằng, trong tám năm ở Đoàn 559, ông đã trở về với một phần thương tật trên cơ thể.

Thương tật ấy có thể được nhìn thấy hoặc không.

Nhưng với một người lính, nó là dấu vết của một quãng đời.

Có những vết thương rồi lành.

Có những vết thương để lại suốt đời.

Nhưng dù thế nào, chúng đều nhắc người ta nhớ rằng chiến tranh không phải là những trang sách chỉ có ngày tháng và chiến thắng. Chiến tranh được trả giá bằng chính thân thể của những con người cụ thể.

Cao Thạch Đạm là một trong những con người ấy.

Tháng 9 năm 1974, ông rời quân ngũ.

Đó là một cuộc trở về.

Nhưng những người trở về sau chiến tranh thường không trở về như lúc họ ra đi.

Người thanh niên năm nào đã trở thành một người lính.

Người lính ấy đã sống nhiều năm trong môi trường chiến tranh.

Đã có những người bạn cùng đơn vị.

Đã chứng kiến những mất mát.

Và bản thân ông đã mang thương tật trở về.

Cuộc sống ở quê nhà rồi cũng tiếp tục.

Ruộng đồng vẫn đó.

Con đường làng vẫn đó.

Người thân vẫn chờ.

Nhưng ký ức về những năm tháng đã qua không dễ dàng biến mất.

Có lẽ trong những buổi chiều ngồi bên hiên nhà, khi câu chuyện chiến tranh tình cờ được nhắc lại, người cựu chiến binh sẽ nhớ về những người đã từng cùng mình đi qua những năm tháng ấy.

Những cái tên mà có thể hôm nay ít người còn nhớ.

Những người đã không trở về.

Tôi nghĩ về chiến công của những người lính như Cao Thạch Đạm theo một cách khác.

Không phải chiến công nào cũng được đo bằng một trận đánh.

Có những người lính chiến đấu bằng khẩu súng.

Có những người chiến đấu bằng chiếc xe.

Có những người chiến đấu bằng công việc hậu cần.

Có những người giữ đường.

Có những người bảo đảm thông tin.

Có những người làm nhiệm vụ giữa rừng sâu.

Và có những người, như Cao Thạch Đạm, đã dành gần tám năm tuổi trẻ trong Đoàn 559 rồi trở về với thương tật của người lính.

Chiến công của họ là đã đứng đúng vị trí của mình trong một cuộc chiến mà đất nước cần đến họ.

Không bỏ vị trí.

Không quay lưng.

Không tính toán thiệt hơn.

Đó là thứ chiến công rất khó ghi thành một con số, nhưng lại làm nên sức mạnh của cả một thế hệ.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua.

Những con đường năm xưa giờ đã đổi khác.

Những khu rừng từng in dấu chân người lính cũng đã mang một diện mạo khác.

Chiến tranh trở thành câu chuyện của lịch sử.

Nhưng những người từng sống trong chiến tranh vẫn còn đó.

Họ chính là những nhân chứng sống của một thời mà chúng ta hôm nay chỉ có thể biết qua sách báo, hình ảnh và những câu chuyện kể.

Cao Thạch Đạm cũng vậy.

Ông không phải là một cái tên được đặt trên một tượng đài.

Ông là một người lính trở về quê hương.

Một người thương binh sống giữa cuộc đời bình dị.

Nhưng cuộc đời bình dị ấy lại chứa đựng một phần lịch sử.

Từ tháng 12 năm 1966 đến tháng 9 năm 1974, gần tám năm tuổi trẻ của ông đã gắn với Đoàn 559.

Tám năm ấy, nếu đặt trong một đời người, có thể chỉ là một khoảng thời gian.

Nhưng nếu đặt trong thời chiến, đó là cả một cuộc đời.

Bởi có những người đã gửi lại tuổi thanh xuân trên những cung đường không có tên.

Có những người trở về với mái tóc đã bạc.

Có người trở về với một phần thân thể không còn nguyên vẹn.

Và cũng có những người không bao giờ trở về nữa.

Cao Thạch Đạm may mắn là một trong những người trở về.

Ông trở về để sống tiếp, để làm một người dân bình thường, để nhìn quê hương đổi thay từng ngày.

Nhưng mỗi khi nhắc đến những năm tháng tuổi trẻ, chắc hẳn trong ký ức của ông vẫn còn một con đường.

Một đơn vị.

Những người đồng đội.

Và một thời mà cả thế hệ đã sống bằng tất cả những gì mình có.

Thời hoa lửa đã đi qua. Nhưng những con người từng đi qua thời hoa lửa thì vẫn còn đó, như những trang sách sống của lịch sử.

Và câu chuyện về người lính Cao Thạch Đạm – người con của quê hương Hoằng Lộc, người đã có gần tám năm gắn bó với Đoàn 559 và trở về với thương tật của chiến tranh – là một câu chuyện như thế.

Một câu chuyện không cần thêm thắt.

Bởi chính sự thật đã đủ lay động lòng người.