NGƯỜI LÍNH TRỞ VỀ TỪ HANG TÁM CÔ
Ngày 24 tháng 7 năm 1968, trên tuyến đường 15A qua Ngã ba Đồng Lộc, mười nữ thanh niên xung phong của Tiểu đội 4, Đại đội 552 đã hy sinh trong một trận bom khi đang san lấp hố bom, bảo đảm giao thông.
Nhưng câu chuyện ở Đồng Lộc không chỉ có mười cô gái ấy.
Một trong những người từng trực tiếp làm nhiệm vụ tại trọng điểm này là Phạm Tiến Duật, khi đó là một chiến sĩ lái xe trên tuyến đường Trường Sơn. Ông nhiều lần đi qua Đồng Lộc và chứng kiến những ngày tháng nơi đây bị máy bay Mỹ đánh phá dữ dội.
Những người lái xe như Phạm Tiến Duật phải chờ thời cơ để đưa xe qua trọng điểm. Khi bom vừa dứt, họ lập tức tăng tốc. Nếu đường bị đánh sập, công binh và thanh niên xung phong phải lao ra san lấp.
Có những chuyến xe vừa đi qua thì bom lại trút xuống phía sau.
Có những người không kịp đi tiếp.
Những gì Phạm Tiến Duật chứng kiến trên đường Trường Sơn sau này trở thành chất liệu để ông viết nên những tác phẩm nổi tiếng về người lính và tuổi trẻ thời chiến.
Nhưng ở Đồng Lộc còn có một câu chuyện khác ít được biết đến.
Sau khi mười cô gái hy sinh, đồng đội phải tìm cách đưa thi thể các chị ra khỏi nơi bị bom đánh phá. Công việc ấy vô cùng khó khăn vì máy bay địch vẫn có thể quay lại bất cứ lúc nào.
Những người còn sống không có thời gian để khóc.
Họ phải tiếp tục làm đường.
Bởi chỉ cần tuyến đường bị tắc, những đoàn xe chở hàng vào chiến trường sẽ phải dừng lại.
Đồng Lộc vì thế trở thành một biểu tượng đặc biệt của tuyến đường Trường Sơn. Ở đó, người ta không chỉ nhớ đến mười nữ thanh niên xung phong, mà còn nhớ đến hàng nghìn thanh niên, công binh, lái xe và dân công đã từng làm việc giữa một trong những trọng điểm đánh phá ác liệt nhất.
Sau chiến tranh, Ngã ba Đồng Lộc được xây dựng thành khu di tích lịch sử. Khu mộ mười nữ thanh niên xung phong, nhà bia tưởng niệm và các hiện vật còn lại trở thành nơi để các thế hệ sau tìm hiểu về cuộc chiến.
Ngày nay, đứng trên con đường 15A, rất khó hình dung nơi này từng bị bom đánh phá đến mức đất đá biến dạng.
Nhưng chính trên mảnh đất ấy, những người trẻ đã làm một công việc tưởng như không thể: giữ cho con đường sống giữa bom đạn.
Và mỗi khi một đoàn xe đi qua Đồng Lộc bình yên, lịch sử lại nhắc chúng ta rằng trước đây đã có những người phải nằm xuống để con đường ấy không bao giờ bị đứt.
