NGƯỜI LÍNH TRỞ VỀ TỪ “MÙA HÈ ĐỎ LỬA” THÀNH CỔ QUẢNG TRỊ

Năm 1971, khi mới 17 tuổi, chàng trai Lưu Xuân Cải, quê Hải Phòng, xung phong lên đường nhập ngũ. Dù chưa đủ tuổi và chỉ nặng 49kg, ông vẫn quyết tâm khoác ba lô, đứng vào đoàn quân Nam tiến. “Cuộc đời đẹp nhất là trên trận tuyến đánh quân thù”, ông Cải nhớ lại câu nói đã theo mình trong những năm tháng quân ngũ.

Sau khi nhập ngũ, ông được huấn luyện tại Trung đoàn 5 Yên Tử, đơn vị được biết đến với truyền thống huấn luyện chiến sĩ từ các tỉnh duyên hải Bắc Bộ. Những ngày tháng trên thao trường không chỉ rèn luyện sức khỏe mà còn trang bị cho người lính trẻ các kỹ năng đào hầm, sử dụng vũ khí, vận động tấn công, vượt sông và tác chiến trong điều kiện khắc nghiệt.

Tháng 6/1972, sau thời gian huấn luyện, Lưu Xuân Cải cùng đồng đội hành quân vào chiến trường, được biên chế vào Trung đoàn 165, Sư đoàn 312. Đơn vị tập kết tại làng Như Lệ, xã Hải Lệ, nay thuộc thị xã Quảng Trị. Từ đây, những người lính vượt sông Thạch Hãn, tiến vào Thành cổ giữa hỏa lực dày đặc của đối phương.

Trong hành trang của người lính trẻ ngày ấy không chỉ có ba lô, vũ khí và những vật dụng cá nhân mà còn có lời căn dặn của người mẹ nơi quê nhà: “Con cố gắng phấn đấu vì dân, vì nước, phải theo được bằng anh, bằng em…”. Lời dặn giản dị ấy trở thành điểm tựa tinh thần để ông vượt qua nỗi nhớ nhà, cùng đồng đội bước vào cuộc chiến khốc liệt.

Nhắc về làng Như Lệ, ông Cải vẫn dành tình cảm đặc biệt. Với ông, nơi đây không chỉ là địa bàn tập kết trước khi vào Thành cổ mà còn là một phần ký ức không thể phai mờ của cuộc đời người lính. “Người dân ở đó gian khổ lắm, nhưng họ tốt với bộ đội cách mạng vô cùng…”, ông trầm ngâm.

Ký ức đau thương nhất đối với người lính trẻ là những lần vượt sông Thạch Hãn. “Có những trung đội 20-30 người, ra đến giữa dòng thì bị máy bay địch phát hiện, bắn xối xả, sang đến bờ kia chỉ còn lại 9-10 người. Nhiều đồng đội của tôi đã vĩnh viễn nằm lại dưới lòng sông sâu thẳm… Có lúc máu người lính nhuộm đỏ một khúc sông…”, ông kể.

Dòng Thạch Hãn năm ấy trở thành ranh giới giữa sự sống và cái chết. Mỗi lần nhắc lại, ông Cải lại bùi ngùi đọc những câu thơ quen thuộc: “Đò lên Thạch Hãn ơi... chèo nhẹ/ Đáy sông còn đó bạn tôi nằm/ Có tuổi đôi mươi thành sóng nước/ Vỗ yên bờ mãi mãi ngàn năm…”. Với ông và những người lính từng chiến đấu tại Thành cổ, những câu thơ ấy như lời tưởng niệm dành cho bao đồng đội đã nằm lại dưới dòng sông.

Tháng 8/1972, khi vừa tròn 18 tuổi, chiến sĩ Lưu Xuân Cải bước vào tâm điểm ác liệt nhất của cuộc chiến đấu bảo vệ Thành cổ Quảng Trị. Suốt những ngày tháng của “Mùa hè đỏ lửa”, ông cùng đồng đội bám trụ trong bom đạn, đối mặt với những trận đánh khốc liệt và sự sống mong manh từng giờ.

Trong những trận chiến ấy, ông Cải bị thương 3 lần, nhiều lần ngất đi nhưng mỗi khi tỉnh lại vẫn tiếp tục chiến đấu. Vết thương nặng nhất là lần ông bị mảnh pháo phạt vào vùng đầu, mất nhiều máu rồi kiệt sức và bất tỉnh. Đồng đội tưởng ông đã hy sinh, chuẩn bị đưa ông đi chôn cùng khoảng 10 liệt sĩ khác. Đúng lúc ấy, một trận mưa lớn trút xuống. Trong cơn mưa, ông tỉnh lại và được đồng đội phát hiện, đưa đến bệnh viện dã chiến cấp cứu. Một lần nữa, ông trở về từ ranh giới giữa sự sống và cái chết.

Nhưng câu chuyện đặc biệt nhất lại xảy ra sau những ngày chiến đấu ở Thành cổ. Tiếp tục tham gia nhiều chiến trường và đảm nhiệm các cương vị chỉ huy, ông Cải từng được đơn vị báo cáo là đã hy sinh. Ở quê nhà, người mẹ già đau đớn đến mức khóc cạn nước mắt. Bà lập bàn thờ con trai, đặt lên đó tấm bằng “Tổ quốc ghi công” ghi ngày ông hy sinh 8/8/1972. Trong căn nhà nhỏ, niềm hy vọng về ngày con trở về dần được thay bằng nỗi đau của người mẹ mất con.

Thế rồi một đêm, khi chiến tranh đã có những chuyển biến mới, ông Cải trở về sau chuyến công tác. Trong bóng tối, nghe tiếng động ngoài sân, người mẹ hỏi vọng ra: “Ai đấy?”. Từ ngoài sân vang lên câu trả lời mà bà đã chờ đợi suốt những năm tháng dài: “Mẹ ơi! Con Cải đây”.

Nhưng người mẹ không dám tin. Bà hỏi lại: “Ai đấy?”. Ông lại đáp: “Con Cải của mẹ về đây!”. Dù nghe rõ giọng con trai, bà vẫn nghĩ đó có thể là “hồn” con trở về thăm mẹ. Bà lập cập ra bàn thờ thắp hương. Chỉ đến khi ông bước vào nhà, dưới ánh sáng le lói của ngọn đèn dầu, bà mới nhìn thật kỹ rồi đưa tay sờ nắn khắp người con. Sau một hồi lặng đi vì xúc động, bà mới dám tin người đang đứng trước mặt mình thực sự là cậu con trai Lưu Xuân Cải bằng da bằng thịt.

Hàng xóm nghe tin ùa đến chia vui. Trong niềm hạnh phúc tột cùng, người mẹ hạ bức ảnh con trai trên bàn thờ xuống. Tấm bằng “Tổ quốc ghi công” từng là niềm đau nay trở thành dấu tích của một cuộc trở về mà có lẽ cả gia đình không ai có thể quên.

Sau chiến tranh, ông Cải tiếp tục công tác trong Quân khu 3, lần lượt đảm nhiệm các cương vị Sư đoàn trưởng Sư đoàn 350, Phó Tham mưu trưởng Quân khu 3. Tháng 5/2015, sau 45 năm phục vụ trong quân ngũ, ông nghỉ hưu.

Nhưng với người lính từng đi qua Thành cổ Quảng Trị, nghỉ hưu không có nghĩa là dừng cống hiến. Trên cương vị Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Hội Cựu chiến binh Việt Nam, Chủ tịch Hội Cựu chiến binh Hải Phòng, Thiếu tướng Lưu Xuân Cải vẫn cùng đồng đội tích cực tham gia các hoạt động xã hội, giáo dục truyền thống, góp sức vào sự phát triển của thành phố.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua kể từ “Mùa hè đỏ lửa” năm 1972. Những người lính năm xưa giờ đã ở tuổi xưa nay hiếm, nhưng ký ức về Thành cổ, về dòng Thạch Hãn và những đồng đội đã nằm lại vẫn chưa bao giờ phai nhạt. Với Thiếu tướng Lưu Xuân Cải, có lẽ ký ức sâu sắc nhất không chỉ là những trận đánh sinh tử, mà còn là khoảnh khắc người mẹ già từ bàn thờ bước xuống để đón đứa con tưởng đã hy sinh trở về. Đó là một câu chuyện về chiến tranh, về sự sống và hơn hết là về tình mẫu tử - thứ tình cảm đã giúp con người vượt qua những năm tháng khốc liệt nhất để trở về với quê hương.