Người lính trở về từ mùa Xuân năm 1975

Trong hành trình tìm về những câu chuyện của một thế hệ đã sống, chiến đấu và hy sinh cho Tổ quốc, câu chuyện về cựu chiến binh Hoàng Xuân Sơn là một câu chuyện như thế.

Ông Hoàng Xuân Sơn sinh ngày 12 tháng 9 năm 1954, quê quán xã Chí Cà, huyện Xín Mần, tỉnh Hà Giang (cũ), nay thuộc xã Xín Mần, tỉnh Tuyên Quang. Năm 1971, khi vừa tròn 17 tuổi, chàng trai vùng cao đã lên đường nhập ngũ. Ở cái tuổi mà nhiều người còn đang ngồi trên ghế nhà trường, ông đã khoác lên mình màu xanh áo lính, bắt đầu hành trình của một người chiến sĩ giữa những năm tháng chiến tranh khốc liệt.

       Ông thuộc đơn vị C7-D5, Lữ đoàn 164, Quân đoàn 2 và đã tham gia Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử. Những tháng ngày ấy là một hành trình chiến đấu đầy gian khổ và hiểm nguy. Từ chiến trường Thừa Thiên Huế, nơi ông chiến đấu từ ngày 5 đến ngày 26 tháng 3 năm 1975, đến Chiến dịch Đà Nẵng ngày 28 tháng 3 năm 1975, rồi tiếp tục tiến vào Long Thành, Long Khánh, Xuân Lộc, Biên Hòa – những địa danh gắn với những trận đánh quyết liệt trên con đường tiến về Sài Gòn.

Có lẽ trong ký ức của người lính năm ấy, thời gian đã trôi qua hơn nửa thế kỷ nhưng những hình ảnh nơi chiến trường vẫn còn nguyên vẹn.

Ông kể, kỷ niệm đáng nhớ nhất trong những năm tháng chiến đấu là trận máy bay B52 ném bom ở Thừa Thiên Huế. Bom đạn đã cướp đi sinh mạng của nhiều người đồng đội. Đó không chỉ là một trận chiến, mà còn là ký ức về những người đã nằm lại giữa tuổi thanh xuân, không kịp trở về với gia đình, quê hương.

Rồi có những thời khắc mà ranh giới giữa sự sống và cái chết chỉ cách nhau trong gang tấc.

Trong những trận đánh ở Đà Nẵng và Long Thành, ông cùng đồng đội sử dụng xe tăng để đối đầu với xe tăng của quân địch. Hai bên giao tranh ác liệt, bom đạn dồn dập, sự sống bị thử thách từng phút, từng giây. Nhiều người lính của cả hai phía đã hy sinh trong những trận chiến ấy.

Và rồi thời khắc lịch sử cũng đến.

11 giờ 30 phút, người lính Hoàng Xuân Sơn cùng đồng đội đã có mặt tại Dinh Độc Lập – một dấu mốc thiêng liêng của Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử. Sau những năm tháng chiến đấu giữa bom đạn, con đường của người lính đã đi đến ngày toàn thắng.

Bức ảnh chụp ngày 16 tháng 4 năm 2010 là một khoảnh khắc thật đặc biệt. Trước một công trình lớn, những người đàn ông tóc đã điểm bạc, có người đã già, có người vẫn khoác trên mình màu áo của người lính năm xưa, cùng đứng bên nhau. Họ không còn ở chiến trường, không còn tiếng bom đạn, nhưng ánh mắt, dáng đứng và những bộ quân phục vẫn gợi nhắc về một thời tuổi trẻ đầy gian khổ.

Nhìn vào bức ảnh, thật khó biết hết câu chuyện phía sau từng gương mặt. Có thể họ đã từng cùng hành quân, từng chia nhau một ngụm nước giữa những ngày khô khát, từng nằm sát bên nhau dưới những trận bom, hoặc từng chứng kiến những người đồng đội mãi mãi nằm lại chiến trường. Ngày hôm nay, họ gặp lại nhau khi mái tóc đã bạc, nhưng tình đồng đội dường như vẫn nguyên vẹn.

Đó chính là điều đẹp nhất của “thời hoa lửa” – một thời tuổi trẻ đã cháy hết mình vì Tổ quốc.

Nhưng chiến tranh không kết thúc hoàn toàn khi người lính rời chiến trường.

Tháng 7 năm 1976, ông xuất ngũ trở về quê hương. Trở về sau chiến tranh, ông mang theo những ký ức không thể xóa nhòa và cả những ảnh hưởng lâu dài của chiến tranh. Ông không bị thương trong chiến đấu nhưng bị phơi nhiễm chất độc da cam/đioxin.

Trở về quê hương, người lính năm xưa lại bắt đầu một hành trình mới – hành trình xây dựng cuộc sống trên chính mảnh đất mình sinh ra.

Từ năm 1978 đến năm 1979, ông làm công nhân tại Lâm trường huyện Xín Mần. Sau đó, ông tiếp tục công tác trong lĩnh vực khuyến nông, từ cán bộ khuyến nông huyện đến cán bộ khuyến nông xã Nàn Ma. Ông từng đảm nhiệm cương vị Phó Chủ tịch rồi Chủ tịch UBND xã Nàn Ma trước khi nghỉ hưu theo chế độ vào năm 2009.

Nghỉ hưu nhưng ông vẫn chưa thôi cống hiến.

Ông tiếp tục tham gia công tác Hội Cựu chiến binh, từng giữ chức Phó Chủ tịch Hội CCB thị trấn Cốc Pài, sau đó làm Chi hội trưởng CCB kiêm Chi hội trưởng Hội Người cao tuổi ở tổ 3, thị trấn Cốc Pài. Đến khi nghỉ công tác, ông trở về cuộc sống gia đình, bình dị giữa quê hương.

Nhìn những bức ảnh của người lính năm xưa, có thể cảm nhận được dấu ấn của một thời tuổi trẻ. Một bức ảnh ghi lại hình ảnh tập thể những người lính bên nhau; một bức ảnh chân dung lưu giữ gương mặt của người chiến sĩ trong bộ quân phục. Những tấm ảnh ấy không chỉ là kỷ niệm cá nhân mà còn giống như những “mảnh ghép” của lịch sử, giúp thế hệ hôm nay hình dung rõ hơn về một thế hệ đã đi qua chiến tranh.

Thời gian có thể làm thay đổi diện mạo con người. Mái tóc xanh ngày nào rồi cũng bạc. Những người đồng đội năm xưa có người đã trở về, có người mãi mãi nằm lại nơi chiến trường. Nhưng ký ức về những năm tháng tuổi trẻ cống hiến cho Tổ quốc vẫn còn đó.

Đặc biệt, trong cuộc sống hôm nay, gia đình ông vẫn phải đối mặt với những hệ lụy mà chiến tranh để lại. Người con trai cả của ông bị ảnh hưởng bởi chất độc da cam/đioxin, không lập gia đình riêng mà sống cùng bố mẹ và người em trai út.

Đó chính là một phần khác của “câu chuyện thời hoa lửa”: chiến tranh có thể kết thúc trên chiến trường, nhưng những vết thương của nó đôi khi còn kéo dài qua nhiều thế hệ.

Hơn năm mươi năm đã trôi qua kể từ ngày chàng trai 17 tuổi Hoàng Xuân Sơn khoác ba lô lên đường. Từ một người lính giữa chiến trường Thừa Thiên Huế, Đà Nẵng, Long Thành, Xuân Lộc, Biên Hòa đến người cán bộ trở về xây dựng quê hương, cuộc đời ông là một hành trình gắn với những biến động lớn của đất nước.

Ngày hôm nay, khi cuộc sống đã bình yên, những thế hệ trẻ có thể học tập, vui chơi và ước mơ về tương lai, chúng ta càng hiểu rằng sự bình yên ấy không tự nhiên mà có. Đằng sau hai chữ hòa bình là tuổi trẻ, mồ hôi, nước mắt và cả máu xương của biết bao thế hệ.

Câu chuyện của người cựu chiến binh Hoàng Xuân Sơn vì thế không chỉ là câu chuyện của riêng một người. Đó là câu chuyện về một thế hệ đã sống một tuổi trẻ thật đẹp – tuổi trẻ của lòng yêu nước, của trách nhiệm và sự dấn thân.

“Câu chuyện thời hoa lửa” không chỉ để kể về quá khứ. Câu chuyện ấy còn để thế hệ hôm nay biết trân trọng hiện tại, biết ơn những người đã hy sinh và hiểu rằng mỗi ngày được sống trong hòa bình chính là một món quà vô giá.

Và có lẽ, điều đẹp nhất mà những người lính năm xưa để lại không chỉ là những chiến công trên chiến trường, mà còn là một lời nhắn gửi âm thầm đến thế hệ hôm nay:

Hãy sống xứng đáng với những năm tháng mà cha ông đã gửi lại nơi chiến trường.

Bởi thời gian có thể phủ bụi lên những tấm ảnh cũ, nhưng ký ức về một thời hoa lửa và giá trị của hòa bình thì mãi mãi không thể phai mờ.