NGƯỜI LÍNH TRỞ VỀ TỪ NHỮNG NĂM THÁNG KHÔNG THỂ QUÊN

NGƯỜI LÍNH TRỞ VỀ TỪ NHỮNG NĂM THÁNG KHÔNG THỂ QUÊN

Trong những câu chuyện về người lính mà tôi từng được nghe, có những câu chuyện rất dài, cũng có những câu chuyện chỉ bắt đầu bằng vài câu nói giản dị. Nhưng càng nghe, tôi càng thấy phía sau sự bình thản của những người đã đi qua chiến tranh là cả một quãng đời mà thế hệ sau chúng tôi khó có thể hình dung hết.

Cựu chiến binh Nguyễn Hồng Lại, sinh năm 1959, quê ở phường Ba Ngòi, là một người như thế.

Tôi gặp chú trong một buổi trò chuyện về những năm tháng chiến đấu. Ở tuổi đã cao, chú không còn nhanh nhẹn như thời trai trẻ. Mái tóc đã bạc, giọng nói cũng chậm hơn. Vậy mà khi nhắc đến những năm tháng mình từng cầm súng, ánh mắt chú vẫn có một nét gì đó rất khác.

Tôi hỏi chú về thời tuổi trẻ.

Chú bắt đầu kể.

Ngày ấy, chú cũng chỉ là một người thanh niên đang ở độ tuổi đẹp nhất của cuộc đời. Tuổi trẻ có biết bao nhiêu điều để nghĩ đến, có gia đình, quê hương, những người thân yêu và những dự định cho tương lai. Nhưng rồi chiến tranh đã khiến cuộc đời của rất nhiều thanh niên thay đổi.

Chú lên đường tham gia chiến đấu.

Từ một người con của quê hương Ba Ngòi, chú trở thành người lính giữa những năm tháng đất nước còn nhiều gian khó. Những ngày tháng ấy không có sự lựa chọn dễ dàng. Khi Tổ quốc cần, những người trẻ tuổi bước lên phía trước, mang theo hành trang đơn giản nhất là niềm tin và ý thức trách nhiệm.

Tôi nghe chú kể mà trong đầu cứ hiện lên hình ảnh một chàng trai của hơn nửa thế kỷ trước. Một chàng trai còn rất trẻ, rời quê hương và bắt đầu cuộc sống mà phía trước không ai biết chắc điều gì sẽ chờ mình.

Chiến đấu chưa bao giờ là chuyện dễ dàng.

Đằng sau những dòng chữ ngắn gọn trong lịch sử là những ngày tháng đầy gian khổ của người lính. Có những lúc mệt mỏi, có những lúc nhớ nhà, có những thời điểm chỉ mong được trở về nhìn thấy người thân. Nhưng giữa hoàn cảnh ấy, người lính vẫn phải hoàn thành nhiệm vụ của mình.

Điều làm tôi xúc động nhất khi nghe chú kể không phải những câu chuyện về chiến đấu, mà là khi chú nhắc đến những người đã cùng mình đi qua những năm tháng ấy.

Chú nhớ đồng đội.

Có lẽ với người từng cầm súng, hai chữ “đồng đội” mang một ý nghĩa rất khác. Đó là những người cùng chia sẻ gian khổ, cùng động viên nhau trong những lúc khó khăn. Họ có thể đến từ những miền quê khác nhau, trước đó chưa từng biết nhau, nhưng khi đứng chung trong một hàng ngũ, họ trở thành những người thân thiết.

Rồi chiến tranh đi qua.

Có người may mắn trở về.

Có người trở về nhưng mang theo những vết thương của một thời tuổi trẻ.

Và cũng có những người mãi mãi không thể trở lại quê nhà.

Mỗi khi nhắc đến điều đó, giọng chú Lại chùng xuống. Tôi không hỏi thêm. Có những câu chuyện có lẽ không cần phải kể hết, bởi chỉ một khoảng lặng cũng đủ để người nghe hiểu rằng phía sau đó là rất nhiều mất mát.

Tôi nhìn chú và nghĩ về tuổi 20 của một thế hệ.

Nếu chúng tôi sống ở thời ấy, liệu mình có đủ can đảm để bước đi như họ?

Tôi không biết.

Nhưng tôi biết những người thanh niên năm đó đã đi thật.

Họ rời quê hương khi tuổi đời còn rất trẻ. Họ chấp nhận những ngày tháng xa gia đình, xa những người mình thương yêu. Có người trở về sau chiến tranh và tiếp tục cuộc sống bình dị. Họ không kể nhiều về những gì mình đã trải qua, cũng chẳng xem những năm tháng ấy là điều gì quá lớn lao.

Nhưng đối với những người sinh ra trong hòa bình như chúng tôi, được nghe một người từng trực tiếp chiến đấu kể lại câu chuyện của mình là một điều rất đáng quý.

Bởi chiến tranh lúc này đã lùi xa.

Những âm thanh của bom đạn chỉ còn trong ký ức. Những người lính năm nào giờ đã bước sang tuổi xế chiều. Thế nhưng, những điều họ đã trải qua vẫn còn giá trị với thế hệ hôm nay.

Tôi hỏi chú Lại rằng sau nhiều năm như vậy, điều gì còn ở lại rõ nhất trong ký ức.

Chú không nói về mình trước.

Chú lại nhắc đến đồng đội, đến những năm tháng đã qua.

Tôi chợt hiểu, có lẽ đó là điều rất đặc biệt ở những người lính thuộc thế hệ ấy. Họ thường nhớ về tập thể trước khi nhớ đến bản thân. Những gì họ đã trải qua không chỉ là câu chuyện của một người, mà là câu chuyện của cả một thế hệ đã cùng nhau sống, chiến đấu và hy sinh trong những năm tháng đất nước còn chiến tranh.

Hôm nay, chú Nguyễn Hồng Lại đã trở về với quê hương Ba Ngòi và cuộc sống đời thường.

Không còn tiếng súng.

Không còn những ngày tháng chiến đấu.

Chỉ còn một người cựu chiến binh lặng lẽ nhìn lại chặng đường mình đã đi qua.

Tôi nghĩ, thời gian có thể lấy đi sức khỏe, làm mái tóc người lính bạc trắng, làm những ký ức tưởng như phai dần theo năm tháng. Nhưng có những điều càng đi qua thời gian lại càng trở nên sâu đậm.

Đó là quê hương.

Là đồng đội.

Là những năm tháng tuổi trẻ.

Và là cảm giác của một người đã từng sống giữa chiến tranh nhưng may mắn được trở về.

Rời buổi trò chuyện với chú Lại, tôi cứ nghĩ mãi về câu chuyện ấy.

Tôi nhận ra rằng, đôi khi những câu chuyện xúc động nhất không cần phải có những lời lẽ lớn lao. Chỉ cần một người lính già ngồi kể lại chuyện của mình, chậm rãi nhớ về những người đồng đội năm xưa, cũng đủ để thế hệ hôm nay cảm nhận được cái giá của những ngày tháng bình yên.

Bởi phía sau hai chữ “hòa bình” là tuổi trẻ của biết bao người.

Trong đó có tuổi trẻ của người con quê Ba Ngòi – cựu chiến binh Nguyễn Hồng Lại.

Một tuổi trẻ đã đi qua chiến tranh.

Một tuổi trẻ đã gửi lại những năm tháng đẹp nhất của đời mình cho đất nước.

Và một câu chuyện, dù đã được kể lại sau rất nhiều năm, vẫn khiến người nghe hôm nay phải lặng đi đôi chút.

Bởi có những ký ức của thời hoa lửa, càng xa lại càng không thể nào quên.