NGƯỜI LÍNH TRỞ VỀ TỪ NHỮNG TRANG NHẬT KÝ

Hơn nửa thế kỷ sau, một người lính trở về từ những trang nhật ký

Có những người lính trở về sau chiến tranh bằng những bước chân run rẩy của tuổi già. Có những người trở về bằng tấm ảnh đã ngả màu. Và cũng có những người trở về bằng những trang giấy nhỏ bé đã đi qua hơn nửa thế kỷ. Liệt sĩ Trần Minh Tiến là một trường hợp như thế.

Anh sinh năm 1945, quê ở Hà Đông, Hà Tây cũ, nay thuộc Hà Nội. Năm 1963, khi mới 17 tuổi, Trần Minh Tiến nhập ngũ. Sau thời gian huấn luyện, anh từng tham gia đội bóng của Sư đoàn 308, chơi ở vị trí trung vệ. Nhưng chiến tranh khiến ước mơ trở thành cầu thủ chuyên nghiệp của chàng trai trẻ phải dừng lại. Anh được điều động vào đơn vị và chuẩn bị lên đường vào chiến trường.

6

Cuốn sổ nhỏ của một người lính trẻ

Trong những năm tháng quân ngũ, Trần Minh Tiến có thói quen viết nhật ký.

Từ tháng 11/1966 đến tháng 3/1968, những trang viết của anh ghi lại quá trình huấn luyện, hành quân, những suy nghĩ về cuộc sống và đặc biệt là tình cảm dành cho người yêu – bà Vũ Lưu Liên.

Những dòng chữ ấy không phải những khẩu hiệu lớn lao. Đó là tâm tư rất đời thường của một chàng trai ngoài đôi mươi đang đứng trước một tương lai chưa biết điều gì chờ đợi mình.

Anh viết về những buổi tập gian khổ, những ngày hành quân mệt mỏi, những người đồng đội và cả những nỗi nhớ.

Một đoạn nhật ký ngày 23/1/1967 cho thấy phía sau vẻ ngoài vui vẻ của người lính là rất nhiều suy nghĩ. Anh viết rằng bên ngoài mọi người tưởng mình vô tư vì lúc nào cũng hát, cũng cười, nhưng đằng sau tiếng cười ấy là những suy tư sâu xa.

Đó chính là điều làm những trang nhật ký của Trần Minh Tiến trở nên đặc biệt.

Người lính không phải là những con người không biết sợ hãi hay không biết nhớ thương.

Họ cũng là những chàng trai trẻ có người yêu, có gia đình, có những ước mơ riêng.

Nhưng khi Tổ quốc cần, họ sẵn sàng gác lại tất cả.

Một cuốn sổ thất lạc gần 60 năm

Năm 2021, kỹ sư Lâm Hồng Tiên, người nghiên cứu hồ sơ chiến tranh và thông tin về liệt sĩ, phát hiện một cuốn sổ lịch của Trần Minh Tiến được lưu bản chụp tại Đại học Công nghệ Texas, Mỹ.

Điều đặc biệt là cuốn sổ này không nằm trong những kỷ vật gia đình biết đến trước đó.

Cuốn sổ ghi những dòng chữ từ ngày 8/1/1968 đến 28/5/1968, gần như nối tiếp cuốn nhật ký mà Tiến đã trao cho người yêu trước khi vào chiến trường.

Theo thông tin được tra cứu, cuốn sổ bị lính Mỹ thu giữ ngày 31/5/1968 tại khu vực phía nam Quốc lộ 9, Hướng Hóa, Quảng Trị, sau một trận chiến kéo dài từ khoảng 10 giờ sáng đến gần 16 giờ.

Ngày 2/6/2021, Lâm Hồng Tiên đăng thông tin về cuốn sổ. Và rồi một sự trùng hợp đặc biệt xảy ra.

Bà Lưu Liên nhận ra đó chính là cuốn sổ của người mình yêu.

Bà xác nhận cuốn sổ từng được bà gửi tặng Tiến lúc chia tay.

“Liệt sĩ linh thiêng đã về với tôi, tôi thực sự xúc động…” – bà Lưu Liên phản hồi khi nhận ra kỷ vật của người yêu sau hơn nửa thế kỷ.

Người đồng đội nhớ về một chàng trai hay hát

Đại tá Kiều Hữu Thuần, người từng là Trung đội trưởng, nhớ về Trần Minh Tiến là một thanh niên có dáng người tầm thước, da ngăm, thân hình chắc khỏe, tính tình sôi nổi, hay hát và hay cười.

Đặc biệt, ông còn nhớ chiếc răng khểnh rất duyên của người chiến sĩ trẻ.

Một hình ảnh rất đời thường.

Nhưng chính những chi tiết ấy làm người đọc cảm nhận được rằng Trần Minh Tiến không phải một cái tên nằm trên bia đá.

Anh từng là một chàng trai bằng xương bằng thịt.

Anh từng cười.

Từng đá bóng.

Từng yêu.

Từng nhớ nhà.

Và rồi anh bước vào cuộc chiến.

Ngày cuối cùng của người lính

Giữa tháng 3/1968, đơn vị của Trần Minh Tiến chính thức nhận lệnh đi B.

Chiến trường phía trước ngày càng khốc liệt.

Ngày 31/5/1968, Trần Minh Tiến hy sinh tại Quảng Trị.

Trận đánh ấy khiến gần một phần tư chiến sĩ của đơn vị không thể trở về.

Người lính trẻ ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ.

Nhưng những trang nhật ký anh để lại đã giúp một phần tâm hồn của anh sống tiếp.

Năm 2005, nhà văn Đặng Vương Hưng sưu tầm, tuyển chọn những trang viết của Tiến và tập hợp trong cuốn “Trở về trong giấc mơ”.

Cuốn sách sau đó được tái bản; những tư liệu bổ sung còn có 109 bức thư Trần Minh Tiến gửi người yêu.

Một cuộc trở về không có tiếng bước chân

Hơn 50 năm sau ngày hy sinh, Trần Minh Tiến vẫn trở về với gia đình theo một cách đặc biệt.

Không phải bằng hài cốt.

Không phải bằng một cuộc đoàn tụ.

Mà bằng những trang giấy.

Bằng nét chữ.

Bằng những suy nghĩ của một chàng trai từng sống, từng yêu và từng chiến đấu.

Hằng năm, gia đình bà Lưu Liên vẫn vào Nghĩa trang Đường 9 ở Quảng Trị để thắp hương tưởng nhớ anh. Những việc trọng đại của gia đình, các con bà cũng dâng hương trước di ảnh Trần Minh Tiến như trước một người thân.

Lời nhắn gửi tuổi trẻ

Câu chuyện Trần Minh Tiến không chỉ nói về chiến tranh.

Nó nói về tuổi trẻ.

Một thế hệ thanh niên từng đứng trước lựa chọn giữa cuộc sống riêng và vận mệnh đất nước.

Họ đã chọn lên đường.

Ngày nay, tuổi trẻ Việt Nam không còn phải đi qua bom đạn. Nhưng đất nước vẫn cần những người trẻ có lý tưởng, có trách nhiệm và có khát vọng cống hiến.

Nếu Trần Minh Tiến từng viết nhật ký để giữ lại những suy nghĩ của mình giữa chiến tranh, thì thế hệ trẻ hôm nay có thể viết tiếp “nhật ký” của thời đại bằng những việc làm cụ thể: học tập, lao động, sáng tạo, chuyển đổi số, xây dựng quê hương và bảo vệ những giá trị tốt đẹp của dân tộc.

Một người lính đã nằm lại nơi chiến trường.

Nhưng ước mơ, tình yêu và trách nhiệm của anh vẫn còn ở lại.

Đó chính là sự trở về kỳ diệu nhất của một người lính.