Người lính trở về từ nơi mình “hy sinh”
Là người duy nhất của Trung đội Mai Quốc Ca sống sót sau trận chiến đấu ác liệt ngày 10/4/1972 tại cầu Quảng Trị (nay là cầu Thạch Hãn), cựu chiến binh Vũ Quang Thành mang trong mình những vết thương chiến tranh và nỗi đau về 19 đồng đội đã mãi mãi nằm lại.
Tháng 5/1971, khi vừa tròn 18 tuổi, ông Thành tình nguyện nhập ngũ, được biên chế vào Trung đội Mai Quốc Ca thuộc lực lượng bổ sung của Sư đoàn 304A. Đầu năm 1972, đơn vị hành quân vào chiến trường Quảng Trị.
Đêm 9/4/1972, Trung đội Mai Quốc Ca nhận nhiệm vụ mang thuốc nổ đánh sập cầu Quảng Trị nhằm ngăn quân tiếp viện của địch. Rạng sáng hôm sau, khi cách cầu khoảng 300m, đội hình bị địch phát hiện và bao vây bởi lực lượng đông gấp nhiều lần, có máy bay, pháo binh, xe tăng yểm trợ.
Trong suốt nhiều giờ, 20 chiến sĩ kiên cường chiến đấu, vừa đánh trả vừa tìm cách phá vòng vây. Người này ngã xuống, người khác tiếp tục xông lên. Đến cuối trận, cả Trung đội chỉ còn ông Thành sống sót. Bị thương nặng và ngất đi, ông bị địch bắt đưa vào bệnh viện rồi lần lượt giam giữ tại các nhà tù ở Đà Nẵng và Phú Quốc.
Ngày 10/3/1973, sau Hiệp định Paris, ông được trao trả tự do. Trở về với quê hương, ông mang thương tật 51% nhưng nỗi đau lớn nhất vẫn là 19 đồng đội đã nằm lại chiến trường.
Năm 1996, trong một lần trở lại Quảng Trị, ông Thành sững sờ khi nhìn thấy 20 ngôi mộ được quy tập tại Nghĩa trang liệt sĩ huyện Triệu Phong, trong đó có một ngôi mộ mang chính tên ông. Đứng giữa nơi mình được xác định là đã hy sinh, người lính già ôm từng ngôi mộ khóc, nhớ lại từng gương mặt, từng vị trí đồng đội đã ngã xuống.
Sau nhiều năm tìm kiếm, giám định ADN đã xác định được danh tính 16/19 liệt sĩ Trung đội Mai Quốc Ca. Năm 2014, phần mộ của các anh được bổ sung thông tin, trả lại tên tuổi cho những người đã hy sinh.
Trung đội Mai Quốc Ca sau này được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, phong tặng danh hiệu “Trung đội 1 thắng 100”. Tại nơi các chiến sĩ hy sinh bên sông Thạch Hãn, một đài tưởng niệm được dựng lên với hình tượng trái tim lớn chứa 20 giọt máu, tượng trưng cho 20 con người, 20 cuộc đời và 20 sinh mệnh của một Trung đội anh hùng.
Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, nhưng với người lính Vũ Quang Thành, ký ức về trận đánh năm ấy chưa bao giờ khép lại. Ông trở về từ nơi mình từng được xác định là đã hy sinh, nhưng 19 người đồng đội của ông thì mãi mãi ở lại với đất mẹ Quảng Trị.
