Người lính trở về từ Thành Cổ

Lê Xuân Tường – từ người lính Thành cổ đến hành trình tìm lại đồng đội

Có những người trở về sau chiến tranh bằng một tấm giấy báo phục viên. Có những người trở về với thương tật trên thân thể. Nhưng cũng có những người trở về mà một phần cuộc đời vẫn ở lại nơi chiến trường cũ.

Lê Xuân Tường là một người như thế.

Tháng 5-1972, sau khi học hết năm thứ hai Trường Đại học Xây dựng, Lê Xuân Tường nhập ngũ. Anh được biên chế vào Tiểu đoàn 1, Trung đoàn 101, Sư đoàn 325. Chỉ ít lâu sau, người sinh viên đang dang dở việc học bước vào một trong những chiến trường khốc liệt nhất của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước: Quảng Trị.

Trong những ngày chiến đấu bảo vệ Thành cổ Quảng Trị, Trung đoàn 101 hoạt động ở khu vực phía Đông Bắc. Tường cùng đồng đội đi qua những địa danh mà sau này chỉ cần nhắc tên, ký ức của một thời lập tức ùa về: An Tiêm, chợ Sãi, đồi Chè, cửa sông Vĩnh Định đổ ra dòng Thạch Hãn.

Tháng 9-1972, trong một trận đánh, Tường bị thương bởi đạn M79. Vết thương ở tay, chân và thân người khiến anh bất tỉnh. Khi tỉnh lại, xung quanh không còn đồng đội.

Người lính trẻ phải tự mình tìm đường trở về.

Anh lần mò bò qua những hầm chốt của đối phương, đến gần sáng mới về được vị trí của quân ta. Trong tình thế hỗn loạn của chiến trường, anh còn suýt bị chính đồng đội nghi ngờ vì trên người vẫn đeo cặp kính. May mắn, một người chỉ huy đại đội cũng đang bị thương ở gần đó nhận ra và xác nhận anh là người của đơn vị.

Tường được cứu chữa, chuyển ra Bắc điều trị và an dưỡng ở Đông Anh, Hà Nội. Nhưng hơn bốn tháng sau, ngày 27-1-1973, anh lại lên đường trở lại đơn vị đang đóng quân ở Quảng Trị.

Đó là một chi tiết rất nhỏ trong cuộc đời người lính, nhưng lại nói nhiều điều về một thế hệ.

Bị thương không có nghĩa là chiến tranh đã kết thúc đối với họ.

Sau Tết Ất Mão 1975, Lê Xuân Tường xuất ngũ với ba Huân chương Chiến công hạng Ba. Anh trở lại với cuộc sống đời thường, học tiếp, rồi công tác trong ngành ngân hàng cho đến khi nghỉ hưu. Chiến tranh đã lùi xa, nhưng những người đồng đội không trở về thì chưa bao giờ rời khỏi ký ức của anh.

Khi cuộc sống ổn định, việc đầu tiên Tường làm là tìm đến gia đình những đồng đội đã hy sinh ở Quảng Trị.

Rồi anh trở lại chiến trường.

Không phải để tìm lại chiến công.

Mà để tìm những cái tên.

Tường tổ chức nhiều đoàn cựu chiến binh trở về Quảng Trị, đến các nghĩa trang, những nơi từng xảy ra chiến sự, hỏi người dân địa phương về những người lính đã nằm xuống. Anh tham gia giúp nhiều gia đình tìm kiếm, đưa hài cốt đồng đội về quê. Một trong những trường hợp được nhắc đến là việc cùng gia đình tìm và đưa hài cốt liệt sĩ Lê Văn Huỳnh, chiến sĩ công binh Trung đoàn 95, Sư đoàn 325, về quê năm 2002.

Năm nào, Tường cũng tổ chức những chuyến trở lại Quảng Trị.

Có những chuyến đi, họ thắp hương ở Thành cổ.

Có chuyến họ thả hoa trên dòng Thạch Hãn.

Có chuyến họ đi qua Nghĩa trang Liệt sĩ Quốc gia Đường 9, Nghĩa trang Liệt sĩ Quốc gia Trường Sơn và những nghĩa trang dọc dòng sông.

Những người lính năm xưa giờ đã tóc bạc.

Họ không còn mang súng.

Thứ họ mang theo là những câu chuyện.

Năm 2010, Lê Xuân Tường góp phần thành lập “Câu lạc bộ lính sinh viên”, tạo nơi gặp gỡ những người từng rời giảng đường để khoác áo lính. Họ gặp nhau, kể lại chuyện cũ, giúp đỡ nhau và viết hồi ức. Bản thân Tường cũng viết cuốn Ký ức một thời hoa lửa, sao chép tặng bạn bè dù chưa xuất bản chính thức.

Có lẽ đó cũng là một cách trở về.

Người lính trở về từ chiến tranh không chỉ trở về với gia đình.

Họ trở về với ký ức.

Và đôi khi, cách giữ người đã khuất sống mãi không phải là nói những điều thật lớn lao, mà đơn giản là không để quên tên một người từng nằm bên cạnh mình trong chiến hào.