Người lính và bát canh rau tàu bay giữa rừng Trường Sơn

Nhiều năm sau chiến tranh, người ta hỏi tôi nhớ món ăn nào nhất thời quân ngũ.

Tôi không nhắc thịt hộp.

Không nhắc lương khô.

Mà nhớ nhất một bát canh rau tàu bay nấu giữa rừng Trường Sơn.

Nghe có vẻ kỳ lạ.

Nhưng chỉ những người từng sống giữa chiến trường mới hiểu được vì sao một bát canh rau lại có thể khiến người ta nhớ suốt cả cuộc đời.

Những năm hành quân trên dãy Trường Sơn, cái thiếu nhất không phải súng đạn.

Mà là rau xanh.

Lương thực tiếp tế lúc có lúc không. Có thời gian cả đơn vị ăn cơm với muối rang suốt nhiều ngày liền.

Mùa mưa thì còn đỡ vì hái được rau rừng.

Mùa khô mới thật sự khổ.

Nắng cháy rừng.

Suối cạn nước.

Người lính nào cũng gầy sọp đi vì sốt rét và thiếu ăn.

Tôi nhớ một buổi chiều cuối năm 1971.

Đơn vị vừa hành quân gần hai ngày qua những con dốc dựng đứng. Ai cũng mệt lả.

Khi dừng chân bên một khe suối nhỏ, anh nuôi bỗng gọi lớn:

“Có rau rồi!”

Cả đơn vị ùa tới như trẻ con.

Anh em chia nhau đi hái rau tàu bay mọc kín ven suối.

Loại rau ấy lá nhỏ, hơi nhớt nhưng nấu canh lên lại ngọt lạ thường.

Tối hôm ấy, giữa rừng sâu, nồi canh rau nghi ngút khói đặt giữa lán.

Không có thịt.

Không có cá.

Chỉ vài nắm rau rừng với chút muối.

Vậy mà ai ăn cũng ngon lành.

Tôi còn nhớ rõ vị ngọt của bát canh hôm ấy.

Ngọt đến tận bây giờ vẫn không quên được.

Một cậu lính trẻ quê Thái Bình vừa ăn vừa xuýt xoa:

“Sau này về quê chắc em nhớ món này lắm.”

Cả nhóm cười ầm lên.

Một anh lớn tuổi trêu:

“Về nhà cho ăn thịt còn nhớ rau tàu bay à?”

Cậu gãi đầu cười:

“Không biết… nhưng em thấy hôm nay ngon thật.”

Đúng là ngon thật.

Không chỉ vì đói.

Mà vì giữa chiến tranh, một bữa ăn nóng đủ cho người ta thấy mình vẫn còn sống.

Có những hôm hành quân giữa mưa rừng cả ngày, quần áo ướt sũng, chân phồng rộp vì đi bộ.

Tối đến chỉ cần có nồi canh nóng là mọi mệt mỏi như vơi đi một nửa.

Anh em ngồi quây quanh bếp lửa vừa ăn vừa kể chuyện quê.

Người nhớ đồng lúa.

Người nhớ bãi ngô.

Người nhớ tiếng mẹ gọi ăn cơm mỗi tối.

Chiến tranh khiến người ta yêu cả những điều bình dị nhất.

Một lần đơn vị tôi bị lạc hậu cần gần nửa tháng.

Lương thực gần cạn.

Ai cũng đói cồn cào.

Đêm ấy anh nuôi lại đi kiếm được ít rau tàu bay ven suối về nấu canh.

Khi bát canh chuyền đến tay, tôi nhìn làn khói bốc lên mà sống mũi cay cay.

Giữa nơi bom đạn ấy, một bữa cơm có rau xanh đã là hạnh phúc lớn.

Nhiều năm sau hòa bình, cuộc sống khá hơn rất nhiều.

Mâm cơm đầy đủ thịt cá.

Nhưng không hiểu sao tôi vẫn nhớ nhất vị canh rau tàu bay năm ấy.

Có lần con trai tôi hỏi:

“Rau rừng mà ngon đến thế thật hả bố?”

Tôi nhìn nó rồi cười rất lâu.

Làm sao một đứa trẻ sinh ra trong hòa bình hiểu được rằng đôi khi cái ngon không nằm ở món ăn.

Mà nằm ở những tháng ngày con người ta từng cùng nhau vượt qua gian khổ.

Bây giờ mỗi lần nhìn thấy rau tàu bay mọc ven đường, tôi lại nhớ rừng Trường Sơn.

Nhớ những gương mặt trẻ măng ngồi quanh bếp lửa.

Nhớ tiếng cười vang giữa đêm tối bom đạn.

Và nhớ bát canh rau giản dị đã sưởi ấm biết bao người lính trẻ trong những năm tháng hoa lửa không thể nào quên.