Người lính và chiếc ba lô không bao giờ mở

Những ai từng đến thăm nhà ông Bùi Đức Thành đều chú ý đến một chiếc ba lô vải màu xanh bạc được treo ngay ngắn trên bức tường phòng khách. Chiếc ba lô đã phai màu, nhiều chỗ vá chằng vá đụp, quai đeo sờn đến lộ cả sợi chỉ. Điều lạ là suốt nhiều chục năm, không ai trong gia đình được phép mở chiếc ba lô ấy.

Con cháu nhiều lần hỏi:

"Ông ơi, trong đó có gì mà ông giữ kỹ thế?"

Ông chỉ mỉm cười:

"Đó là tài sản của một người khác."

Câu trả lời khiến mọi người càng tò mò.

Mãi đến một buổi gặp mặt truyền thống nhân dịp Ngày Thương binh - Liệt sĩ 27 tháng 7, ông mới kể lại câu chuyện.

Mùa xuân năm 1975, đơn vị của ông Thành tiến quân thần tốc vào chiến trường miền Nam. Người đồng đội thân nhất của ông là Đinh Văn Long, quê ở Hà Nam. Long là người ít nói, cẩn thận và luôn giữ chiếc ba lô bên mình.

Anh chưa bao giờ để người khác động vào.

Ông Thành nhiều lần đùa:

"Chắc cậu giấu của cải trong ấy."

Long cười hiền:

"Của cải gì đâu.

Chỉ là những thứ phải mang về."

Ông cũng không hỏi thêm.

Giữa những ngày hành quân gấp gáp, chẳng ai nghĩ nhiều đến chuyện riêng.

Sáng ngày 28 tháng 4 năm 1975, đơn vị vượt qua một cánh đồng còn đầy hố bom. Tiếng súng vẫn vang lên từng đợt.

Một tổ trinh sát báo có lực lượng địch cố thủ phía trước.

Long xung phong đi cùng mũi tiến công.

Trước khi lên đường, anh tháo chiếc ba lô đưa cho ông Thành.

Anh nói rất ngắn gọn:

"Nếu mình về chậm, cậu giữ giúp."

Ông cười:

"Chiều nay gặp nhau rồi lấy."

Long gật đầu.

Đó là lần cuối cùng hai người nhìn thấy nhau.

Buổi chiều hôm ấy, trận đánh kết thúc.

Đơn vị giành được mục tiêu.

Nhưng Long đã anh dũng hy sinh.

Ông Thành ôm chiếc ba lô ngồi lặng suốt đêm.

Ông nghĩ sáng hôm sau sẽ có phép màu.

Nhưng phép màu đã không đến.

Sau ngày đất nước thống nhất, ông mang chiếc ba lô về quê Long.

Thế nhưng cha mẹ anh đều đã qua đời trước đó ít lâu.

Người em gái duy nhất cũng chuyển đi nơi khác vì hoàn cảnh gia đình.

Ông dò hỏi nhiều năm nhưng không có kết quả.

Ông quyết định giữ nguyên chiếc ba lô.

Không mở.

Không sử dụng.

Ông tự nhủ:

"Khi nào tìm được người thân của Long, mình sẽ trao lại nguyên vẹn."

Thời gian trôi đi.

Mười năm.

Hai mươi năm.

Rồi ba mươi năm.

Chiếc ba lô vẫn nằm yên trên tường.

Có lần, nhà bị dột sau cơn bão lớn.

Nước mưa chảy xuống.

Việc đầu tiên ông làm là lấy chiếc ba lô xuống, bọc kín bằng tấm ni lông rồi mới sửa mái nhà.

Con trai ông hỏi:

"Trong đó chắc quý lắm?"

Ông chỉ đáp:

"Quý vì đó là niềm tin của một người lính."

Đến năm 2023, thông qua Hội Cựu chiến binh và cơ quan lưu trữ hồ sơ liệt sĩ, ông bất ngờ tìm được cháu ruột của Long.

Ngày gặp nhau, ông mang theo chiếc ba lô.

Ông đặt lên bàn.

Khẽ nói:

"Hôm nay tôi mới hoàn thành nhiệm vụ."

Người cháu xúc động không nói nên lời.

Dưới sự chứng kiến của mọi người, chiếc ba lô lần đầu tiên được mở sau gần nửa thế kỷ.

Bên trong chỉ có vài bộ quần áo đã mục.

Một chiếc khăn tay.

Một cuốn sổ nhỏ.

Và một gói vải được bọc rất cẩn thận.

Khi mở gói vải ấy ra, mọi người lặng đi.

Bên trong là toàn bộ số tiền phụ cấp mà Long dành dụm nhiều năm.

Kèm theo một mảnh giấy ghi bằng nét chữ nắn nót:

"Nếu con không trở về, xin gửi số tiền này để sửa lại mái nhà cho mẹ."

Không ai cầm được nước mắt.

Người cháu ôm chiếc ba lô nghẹn ngào:

"Bác đã giữ lời hứa với bác Long suốt gần năm mươi năm."

Ông Thành lắc đầu.

"Không phải tôi giữ.

Là Long gửi gắm."

Ít lâu sau, gia đình Long quyết định dùng số tiền ấy cùng với khoản tiền của con cháu để sửa lại căn nhà thờ họ và lập một góc tưởng niệm liệt sĩ trong gia đình.

Họ vẫn giữ nguyên mảnh giấy và chiếc khăn tay trong tủ kính.

Còn chiếc ba lô được trao lại cho ông Thành.

Gia đình nói:

"Nó thuộc về tình đồng đội."

Từ đó, mỗi khi đến nói chuyện truyền thống tại các trường học, ông đều mang theo chiếc ba lô.

Ông không kể nhiều về trận đánh.

Ông chỉ kể về một lời gửi gắm.

Rồi hỏi các em học sinh:

"Theo các cháu, điều quý nhất trong chiếc ba lô là gì?"

Có em nói là tiền.

Có em nói là cuốn sổ.

Ông mỉm cười.

"Không.

Điều quý nhất là lòng tin.

Một người lính đã tin rằng đồng đội của mình sẽ giữ trọn lời hứa, dù phải đợi gần nửa thế kỷ."

Ngoài sân trường, lá cờ Tổ quốc tung bay trong nắng.

Ông Thành khẽ vuốt chiếc ba lô đã bạc màu.

Đôi mắt ông ánh lên niềm thanh thản.

Bởi cuối cùng, lời hứa của hai người lính năm nào cũng đã được thực hiện trọn vẹn.