Người lính và con dốc không tên ở Hà Giang

Ở Hà Giang năm ấy, có những con dốc mà lính chúng tôi đi qua hàng trăm lần nhưng chẳng ai biết tên.

Chúng chỉ được gọi đơn giản bằng những cái tên rất lính:

“Dốc thở dốc.”

“Dốc trượt chân.”

Hay “dốc chết mệt.”

Đơn vị tôi đóng quân trên một điểm cao quanh năm phủ mây.

Muốn tiếp tế lương thực phải gùi bộ vượt qua một con dốc đá dựng đứng dài gần hai cây số.

Mùa khô đã khó đi.

Mùa mưa còn khủng khiếp hơn.

Đất nhão như cháo.

Đá tai mèo sắc lẹm.

Có hôm vừa bước được vài mét đã trượt ngã lăn xuống.

Vậy mà ngày nào chúng tôi cũng phải gùi hàng vượt dốc.

Tôi nhớ một buổi sáng mùa đông năm 1983.

Sương dày đến mức đứng cách vài mét đã không nhìn rõ mặt nhau.

Mỗi người gùi sau lưng gần ba mươi cân gạo và đạn.

Leo được nửa dốc, ai cũng thở dốc như kéo bễ.

Một cậu lính trẻ đi phía sau vừa chống tay vào đá vừa than:

“Dốc gì mà dài như sang tận Trung Quốc.”

Cả nhóm bật cười dù mệt đến rã người.

Đời lính biên giới là thế.

Mệt vẫn phải cười.

Không cười chắc khó mà bước tiếp nổi.

Có đoạn dốc trơn đến mức chúng tôi phải bám cả hai tay vào rễ cây mới leo nổi.

Mồ hôi hòa với sương lạnh chảy ướt lưng áo.

Gùi nặng ép vai đau rát.

Nhưng chẳng ai dám nghỉ lâu.

Vì hàng trên chốt đang chờ.

Có lần một đồng đội của tôi trượt chân giữa dốc, cả bao gạo lăn xuống vực đá.

Cậu ngồi thừ người nhìn theo rồi bật khóc vì tiếc.

Không ai cười cậu cả.

Vì ai cũng hiểu để đưa được từng bao gạo lên chốt gian khổ đến mức nào.

Chiều hôm ấy cả tiểu đội quay xuống gùi lại từ đầu.

Lúc lên tới nơi trời đã tối mịt.

Ai cũng mệt lả.

Nhưng khi thấy anh em trên chốt nhận được gạo, tất cả lại cười.

Một nụ cười rất nhẹ thôi nhưng đủ khiến mọi vất vả tan biến.

Nhiều năm sau hòa bình, tôi có dịp quay lại Hà Giang.

Con dốc năm xưa giờ đã có đường bê tông đi dễ hơn nhiều.

Tôi đứng rất lâu nhìn lên triền núi phủ mây trắng.

Rồi bất giác nhớ những ngày tuổi hai mươi còng lưng gùi hàng leo dốc giữa rét buốt biên cương.

Nhớ tiếng cười của đồng đội vang lên giữa màn sương dày đặc.

Và nhớ những bước chân trẻ đã đi qua gian khổ bằng tất cả lòng kiên cường của người lính thời hoa lửa.