Người lính và đôi dép cao su mòn gót

rong đời lính của tôi, có lẽ thứ đi nhiều nhất không phải đôi chân.

Mà là đôi dép cao su.

Ngày mới nhập ngũ, được phát đôi dép mới tinh, tôi nâng niu lắm. Dép làm từ lốp xe cũ, đen sì, quai còn cứng. Mang vào chân lúc đầu đau rát cả mu bàn chân.

Một anh lớn tuổi nhìn tôi nhăn mặt liền cười:

“Đi rồi quen thôi.”

Đúng thật.

Chỉ vài tháng sau, đôi dép ấy đã theo tôi đi khắp thao trường, băng qua những con đường đất đỏ, leo những con dốc đầy đá tai mèo.

Đời lính ngày ấy gắn với hành quân nhiều vô kể.

Đi dưới nắng.
Đi dưới mưa.
Đi giữa sương lạnh buổi sớm.

Có hôm đi từ tinh mơ đến tận tối mịt mới được nghỉ chân. Lúc tháo dép ra, bàn chân trắng bệch vì ngâm nước lâu, gót chân phồng rộp đau nhức.

Nhưng sáng hôm sau lại mang dép vào đi tiếp.

Tôi nhớ nhất những ngày mưa.

Đường đất nhão nhoét, dép dính đầy bùn nặng trịch. Có đoạn trơn quá, anh em trượt ngã liên tục.

Một cậu lính trẻ vừa ngã vừa ôm chân than:

“Giá có đôi giày ngon lành.”

Một anh khác bật cười:

“Lính mà mơ giày da à?”

Cả bọn cười vang giữa trời mưa.

Khổ vậy nhưng vui.

Có lần dép tôi đứt quai giữa đường hành quân.

Tôi ngồi bên vệ đường loay hoay mãi không sửa được. Đơn vị đã đi xa dần phía trước.

Lúc ấy tự nhiên thấy hoảng.

May có một đồng đội quay lại giúp tôi lấy dây thép buộc tạm.

Anh vừa làm vừa bảo:

“Đi lính phải biết sửa đủ thứ.”

Từ hôm ấy tôi luôn mang theo đoạn dây thép nhỏ trong ba lô.

Những điều tưởng vụn vặt ấy sau này lại nhớ rất lâu.

Tôi từng đi qua không ít mùa đông trong quân ngũ. Sáng sớm rét buốt, xỏ chân vào đôi dép lạnh ngắt mà người run lên từng cơn.

Có hôm sương dày đặc, cả hàng quân chỉ nhìn thấy bóng người phía trước mờ mờ.

Tiếng dép cao su lẹp xẹp vang đều trên con đường đất.

Âm thanh ấy đến giờ tôi vẫn nhớ.

Nó giống như nhịp bước của tuổi trẻ chúng tôi ngày ấy.

Bền bỉ, lặng lẽ nhưng không dừng lại.

Ngày xuất ngũ trở về, đôi dép đã mòn gần hết gót.

Mẹ nhìn thấy còn xót:

“Sao đi dép gì mà rách thế này?”

Tôi cười:

“Vì nó đi cùng con suốt tuổi trẻ.”

Bà lặng im không nói.

Có lẽ lúc ấy mẹ mới hiểu những năm tháng quân ngũ của con trai mình không hề dễ dàng như những lá thư vẫn viết về nhà.

Tôi là Hà Văn Phương, sinh năm 1952, nhập ngũ năm 1971.

Bây giờ ngoài phố bán rất nhiều giày đẹp. Nhưng với tôi, không đôi nào quý bằng đôi dép cao su cũ năm ấy — thứ đã cùng một người lính trẻ đi qua những con đường dài nhất của tuổi hai mươi.