Người lính và ổ bánh mì chia đôi bên đường hành quân

Những năm chiến tranh, người lính chúng tôi ăn uống rất thất thường.

Có hôm được bữa cơm nóng.

Có hôm chỉ vài củ sắn luộc cầm hơi.

Nhưng thứ khiến tôi nhớ mãi lại là một ổ bánh mì nhỏ được chia đôi giữa đường hành quân.

Đó là đầu năm 1975.

Đơn vị tôi đang hành quân thần tốc vào Nam.

Ngày đi, đêm đi, gần như không có thời gian nghỉ.

Ai cũng gầy sọp đi vì mệt.

Lương thực mang theo không còn nhiều.

Có hôm cả tiểu đội chỉ được chia vài nắm cơm vắt.

Buổi chiều hôm ấy trời nắng gắt.

Con đường đất đỏ bụi mù vì đoàn quân nối dài không dứt.

Tôi vừa đi vừa thấy chân nặng như chì.

Bụng đói cồn cào từ sáng.

Đến lúc nghỉ chân dưới một hàng cây ven đường, ai cũng ngồi phệt xuống đất thở dốc.

Một cậu lính trẻ quê Hà Tây lục mãi trong ba lô rồi lấy ra một ổ bánh mì đã hơi cứng.

Cậu nhìn quanh rồi cười:

“Còn đúng cái này.”

Ổ bánh không lớn.

Nếu ăn một mình cũng chẳng no.

Vậy mà cậu bẻ đôi đưa cho tôi một nửa.

Tôi lắc đầu:

“Ông ăn đi.”

Cậu cười:

“Chia nhau mới ngon.”

Thế là hai đứa ngồi dưới gốc cây, vừa nhai ổ bánh khô vừa uống nước bi đông nóng hầm hập.

Bụi đường phủ trắng vai áo.

Xa xa đoàn quân vẫn tiếp tục hành quân không nghỉ.

Tôi chưa bao giờ thấy bánh mì ngon như hôm ấy.

Không phải vì đói.

Mà vì giữa chiến tranh, một nửa ổ bánh cũng chứa đầy tình đồng đội.

Ăn xong, cậu lính trẻ dựa lưng vào gốc cây rồi hỏi tôi:

“Anh Mạnh này, sau hòa bình anh muốn làm gì đầu tiên?”

Tôi nghĩ một lúc rồi đáp:

“Về ăn bữa cơm với mẹ.”

Cậu cười lớn:

“Em thì ngủ ba ngày.”

Cả hai cùng bật cười.

Tiếng cười vang lên giữa con đường đỏ bụi chiến tranh.

Rồi tiếng còi tập hợp vang lên.

Tất cả lại đứng dậy tiếp tục lên đường.

Ổ bánh mì nhỏ năm ấy sau này trở thành ký ức theo tôi suốt cả cuộc đời.

Bởi nó nhắc tôi nhớ rằng trong những năm tháng gian khổ nhất, người lính đã sống bên nhau bằng sự sẻ chia giản dị đến nhường nào.

Ngày hòa bình trở về, nhiều lần ngồi ăn bánh mì nóng ngoài chợ huyện, tôi lại nhớ đến buổi chiều đầy bụi đỏ năm ấy.

Nhớ hàng cây ven đường.

Nhớ nửa ổ bánh khô được bẻ đôi giữa đoàn quân hành quân vào Nam.

Và nhớ nụ cười của những chàng trai tuổi hai mươi — những người đã đi qua chiến tranh bằng tất cả lòng lạc quan và tình đồng đội không gì có thể thay thế được.