Người lính và tờ giấy bản đồ vẽ bằng bút chì
Trong chiến tranh, bản đồ là thứ sống còn.
Sai một dấu nhỏ thôi cũng có thể dẫn cả đơn vị đi vào nguy hiểm.
Nhưng ở Trường Sơn, chúng tôi không phải lúc nào cũng có bản đồ chính xác.
Có khi chỉ là một tờ giấy mỏng, vẽ tay bằng bút chì đã mòn.
Tôi còn nhớ một lần năm 1973.
Đơn vị nhận nhiệm vụ hành quân qua một khu rừng rậm chưa ai đi trước đó.
Trên tay chúng tôi chỉ có một tờ bản đồ phác thảo do anh trinh sát vẽ lại.
Những con đường mòn chỉ là những nét chì mờ.
Suối chỉ là vài đường uốn cong không rõ ràng.
Anh tiểu đội trưởng giữ tờ bản đồ như giữ một thứ rất quý.
Trước khi đi, anh dặn:
“Đi theo dấu này. Sai là lạc rừng.”
Cả đơn vị đi trong im lặng.
Mỗi bước chân đều phải quan sát kỹ.
Có đoạn rừng dày đến mức ánh sáng gần như không lọt xuống.
Chúng tôi vừa đi vừa so lại với tờ bản đồ nhăn nheo.
Một lần, đến ngã ba đường rừng, ai cũng do dự.
Không biết rẽ trái hay phải.
Anh tiểu đội trưởng dừng lại rất lâu.
Rồi anh lấy la bàn, nhìn lên trời, nhìn xuống đất.
Cuối cùng anh chọn một hướng.
Cả đơn vị đi theo.
Đi được vài giờ thì phát hiện ra dấu cũ của đồng đội để lại từ trước.
Ai cũng thở phào nhẹ nhõm.
Nếu rẽ sai lúc đó, có thể cả đơn vị đã lạc sâu vào rừng già.
Tối hôm ấy, khi dừng chân, anh trinh sát lại ngồi bên ánh đèn dầu chỉnh sửa tờ bản đồ.
Anh dùng bút chì vẽ lại từng đoạn đường vừa đi qua.
Tôi hỏi:
“Sao không dùng bút mực cho rõ?”
Anh cười:
“Trong rừng, sai là phải sửa được.”
Câu nói ấy sau này tôi nhớ mãi.
Bản đồ ấy theo chúng tôi suốt nhiều tháng.
Gấp lại nhiều lần đến mức mép giấy rách cả ra.
Nhưng không ai bỏ nó đi.
Vì nó không chỉ là đường đi.
Mà là sự sống còn của cả đơn vị.
Ngày hành quân kết thúc, anh trinh sát gấp tờ bản đồ lại rất cẩn thận rồi bỏ vào túi áo ngực.
Tôi không biết sau này tờ bản đồ ấy còn được giữ hay không.
Nhưng trong ký ức tôi, nó vẫn còn nguyên hình ảnh: một tờ giấy mỏng, những nét chì run tay, và cả một hành trình dài đầy mồ hôi, mưa rừng và sự sống mong manh của người lính giữa đại ngàn Trường Sơn.
