Người lính và vết khắc tên trên vỏ đạn

Trong chiến tranh, người lính ít khi có giấy bút để ghi lại điều gì.

Vì thế, chúng tôi thường “viết” ký ức của mình lên những thứ đơn giản nhất.

Như vỏ đạn pháo.

Hay mảnh gỗ vụn bên hầm trú ẩn.

Tôi nhớ rõ một lần ở Quảng Trị năm 1972.

Sau một trận pháo kích kéo dài suốt buổi sáng, đất trời vẫn còn mù khói.

Khắp giao thông hào là vỏ đạn, đất đá và những thân cây gãy đổ.

Khi tạm yên tiếng súng, chúng tôi tranh thủ thu dọn lại trận địa.

Lúc đó, tôi thấy một cậu lính trẻ đang ngồi bên góc hào, cặm cụi khắc gì đó lên một vỏ đạn pháo đã cháy đen.

Tôi hỏi:

“Khắc gì thế?”

Cậu ngẩng lên cười:

“Em ghi tên mình. Lỡ có gì còn biết đường mà tìm.”

Câu nói nghe vừa hồn nhiên vừa khiến người ta nghẹn lại.

Tôi ngồi xuống cạnh cậu.

Trên tay cậu là một con dao nhỏ đã cùn, nhưng vẫn tỉ mỉ khắc từng nét chữ lên lớp kim loại xước xát.

Tên cậu là Tân, quê ở Thái Bình.

Tân khắc thêm cả năm sinh, rồi quay sang hỏi tôi:

“Anh có khắc không?”

Tôi lắc đầu:

“Thôi, để làm gì.”

Nhưng rồi cuối cùng tôi cũng lấy một vỏ đạn khác, khắc tên mình lên đó.

Không hiểu sao lúc ấy tôi nghĩ, nếu chẳng may không trở về, ít nhất cũng còn một dấu vết nhỏ giữa chiến trường này.

Những vỏ đạn khắc tên sau đó chúng tôi để chung trong một góc hầm.

Không ai nói ra, nhưng ai cũng coi đó như một cách giữ lại nhau.

Một đêm trước khi hành quân, Tân đưa cho tôi xem vỏ đạn của cậu đã khắc xong.

Dưới ánh đèn dầu mờ, tên “Tân – 1954” hiện lên rất rõ.

Cậu cười:

“Sau này hòa bình, em mang về làm kỷ niệm.”

Tôi gật đầu, không nói gì.

Nhưng trong lòng bỗng thấy một điều gì đó rất khó tả.

Sáng hôm sau, đơn vị xuất phát từ rất sớm.

Sương dày đặc phủ kín con đường mòn.

Chúng tôi đi trong im lặng.

Không ai biết rằng đó có thể là một ngày rất dài, hoặc rất ngắn trong cuộc đời mình.

Sau trận đánh vài ngày sau đó, Tân không trở về.

Tôi tìm lại góc hầm cũ, chỉ còn lại những vỏ đạn nằm lẫn trong bùn đất.

Trong đó có vỏ đạn khắc tên cậu.

Tôi cầm lên rất lâu.

Chữ “Tân” vẫn còn đó, dù đã bị đất bám mờ một phần.

Tôi không mang nó về.

Tôi đặt lại chỗ cũ.

Như thể để cậu vẫn còn ở lại nơi từng gắn bó.

Sau này, tôi hiểu rằng những vết khắc ấy không chỉ là tên.

Nó là cách những người lính trẻ cố níu giữ sự tồn tại của mình giữa chiến tranh.

Một dấu nhỏ thôi, nhưng là cả một phần đời.

Ngày hòa bình, nhiều năm sau tôi có dịp quay lại Quảng Trị.

Trận địa cũ đã thành màu cỏ xanh.

Không còn dấu tích bom đạn.

Nhưng mỗi lần nhớ lại, tôi vẫn thấy rõ hình ảnh cậu lính trẻ ngồi khắc tên mình lên vỏ đạn dưới ánh đèn dầu mờ.

Một khoảnh khắc rất nhỏ.

Nhưng đủ để trở thành ký ức không bao giờ phai của một thời hoa lửa.