Người lính xe tăng và trận đánh mở màn mùa Xuân 1975

“Còn người, còn xe, một xe cũng tấn công!”

Sinh năm 1946 tại thôn An Liêm, xã Thăng Long, huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình, Nguyễn Xuân Liêm nhập ngũ năm 1965 khi tuổi đời còn rất trẻ. Ban đầu, ông được biên chế vào Tiểu đoàn 53A, Tỉnh đội Thái Bình. Tháng 5/1972, ông chuyển sang Binh chủng Tăng thiết giáp, bắt đầu gắn bó với những cỗ xe thép trên những chiến trường khốc liệt nhất.

Gần 80 năm tuổi đời, mang trên mình thương tật hạng 4/4, nhưng mỗi khi nhắc đến những năm tháng chiến đấu, ánh mắt người cựu chiến binh vẫn ánh lên sự rắn rỏi của người lính năm xưa. Đặc biệt, ký ức về trận đánh Phước Long vẫn còn nguyên vẹn.

Ngày 2/1/1975, đơn vị của ông nhận nhiệm vụ phối hợp với Tiểu đoàn 1, Trung đoàn 142, Sư đoàn 7, Quân đoàn 4 tiến công thị xã Phước Long. Hướng tiến công được xác định là cửa mở từ khu vực ngã ba Tư Hiền – trại Lê Lợi, trực diện vào trung tâm thị xã.

Trận đánh diễn ra quyết liệt ngay từ những giờ đầu. Quân địch chống trả mạnh, sử dụng hỏa lực dày đặc nhằm ngăn chặn bước tiến của lực lượng tiến công.

Trong đội hình mũi tiến công, ba xe tăng lần lượt gặp sự cố. Một xe hết đạn phải lùi lại phía sau; một xe bị kẹt pháo, không thể tiếp tục chiến đấu. Giữa thời khắc sinh tử ấy, chỉ còn chiếc xe tăng 363 do Chính trị viên Đại đội Nguyễn Xuân Liêm trực tiếp chỉ huy vẫn có thể tiếp tục tiến lên.

Phía trước là hỏa lực địch. Phía sau gần như không còn lực lượng xe tăng hỗ trợ.

Nhưng người chính trị viên trẻ tuổi không lựa chọn dừng lại.

Ông đưa ra quyết định táo bạo:

“Còn người, còn xe, một xe cũng tấn công!”

Chiếc xe tăng 363 tiếp tục lao về phía trước.

Trong khoảnh khắc ấy, quyết định của người chỉ huy không chỉ thể hiện lòng dũng cảm mà còn là bản lĩnh của người lính trước trận đánh. Khi tình thế buộc phải lựa chọn giữa tiến lên và dừng lại, ông và đồng đội hiểu rằng phía trước là nhiệm vụ, là đồng đội đang chiến đấu và là mục tiêu phải hoàn thành.

Chiếc xe tăng 363 tiến thẳng vào trung tâm thị xã.

Giữa vòng vây của quân thù

Trận đánh càng lúc càng trở nên khốc liệt. Chiếc xe tăng 363 bị địch bao vây. Trong tình thế hiểm nguy, kíp xe vẫn giữ vững tinh thần chiến đấu.

Người lái xe cơ động, tránh hỏa lực; pháo thủ tìm mục tiêu; người chỉ huy bình tĩnh quan sát và đưa ra mệnh lệnh.

Sự phối hợp nhịp nhàng giữa các thành viên kíp xe giúp chiếc xe tăng tiếp tục phát huy sức mạnh, gây rối loạn đội hình địch và tạo điều kiện cho các lực lượng bộ binh tiến công.

Với ông Nguyễn Xuân Liêm, đó là những giây phút mà ranh giới giữa sự sống và cái chết trở nên mong manh.

Nhưng trong chiến đấu, người lính không có nhiều thời gian để nghĩ về bản thân. Điều quan trọng nhất là hoàn thành nhiệm vụ.

Tinh thần ấy đã giúp những người lính xe tăng vượt qua những thời khắc khốc liệt nhất, góp phần cùng các lực lượng khác làm nên chiến thắng Phước Long.

Ngày 6/1/1975, thị xã Phước Long được giải phóng. Chiến thắng diễn ra chỉ vài tháng trước khi cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975 bước vào giai đoạn quyết định.

Phước Long – phép thử trước giờ toàn thắng

Chiến thắng Phước Long không chỉ có ý nghĩa về mặt quân sự mà còn mang giá trị chiến lược đặc biệt.

Đây là lần đầu tiên trong cuộc chiến, lực lượng Quân giải phóng tiến công và giải phóng hoàn toàn một tỉnh, thị xã ở miền Nam mà không phải chịu sự can thiệp quân sự trực tiếp trở lại của quân đội Mỹ.

Thực tế chiến trường Phước Long cho thấy quân đội Việt Nam Cộng hòa đã suy yếu đáng kể, trong khi lực lượng Quân giải phóng ngày càng trưởng thành về khả năng tổ chức, hiệp đồng và tiến công.

Từ kết quả của trận đánh, Bộ Chính trị có thêm cơ sở thực tiễn để đánh giá tương quan lực lượng giữa ta và địch, từ đó củng cố quyết tâm chiến lược giải phóng hoàn toàn miền Nam.

Chỉ ít lâu sau, những chiến dịch lớn liên tiếp được mở ra.

Từ Tây Nguyên đến Huế - Đà Nẵng, rồi Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, thế trận tiến công của quân và dân ta ngày càng phát triển mạnh mẽ.

Mùa Xuân năm 1975, đất nước bước vào thời khắc lịch sử.

Và những người lính từng chiến đấu tại Phước Long cũng tiếp tục có mặt trên những chiến trường quyết định.

Từ Phước Long đến ngày đất nước thống nhất

Sau trận đánh Phước Long, Nguyễn Xuân Liêm tiếp tục tham gia nhiều trận chiến quan trọng, trong đó có chiến đấu tại Xuân Lộc, tiến công sân bay Biên Hòa...

Mỗi trận đánh lại là một lần người lính xe tăng đối diện với hiểm nguy. Nhưng cũng chính trong những trận chiến ấy, bản lĩnh và ý chí của ông tiếp tục được tôi luyện.

Năm 1976, những đóng góp và chiến công của người lính xe tăng Nguyễn Xuân Liêm được Đảng, Nhà nước ghi nhận bằng danh hiệu cao quý Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Sau nhiều năm quân ngũ, năm 1987, ông về nghỉ hưu với quân hàm Thiếu tá.

Rời quân đội, người lính năm xưa trở về quê hương Thái Bình. Nhưng với ông, nghỉ hưu không có nghĩa là dừng cống hiến.

Ông tiếp tục tham gia công tác Hội Cựu chiến binh, tích cực đóng góp cho các hoạt động tại địa phương, giữ gìn và lan tỏa truyền thống của người lính Bộ đội Cụ Hồ.

Những năm tháng chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ. Người lính trẻ năm nào nay đã bước vào tuổi xưa nay hiếm. Những vết thương chiến tranh vẫn còn đó, nhưng điều ông mang theo suốt cuộc đời không chỉ là ký ức về những trận đánh, mà còn là tình đồng chí, đồng đội và niềm tự hào về một thế hệ đã sống, chiến đấu và hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Ông Dương Hồng Hải, Chủ tịch Hội Cựu chiến binh xã Thăng Long, cho biết Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Xuân Liêm là niềm tự hào của Đảng bộ, chính quyền, Hội Cựu chiến binh và nhân dân địa phương.

Câu chuyện về người lính xe tăng năm xưa vì thế không chỉ thuộc về quá khứ.

Đó còn là câu chuyện về lòng yêu nước, bản lĩnh, ý chí tiến công và tinh thần dám hy sinh của một thế hệ đã làm nên mùa Xuân lịch sử năm 1975.

Từ chiếc xe tăng 363 giữa trận địa Phước Long đến những đoàn quân tiến vào Sài Gòn mùa Xuân năm ấy là cả một hành trình được viết bằng mồ hôi, máu và sự hy sinh của biết bao người lính.

Hôm nay, khi đất nước đã hòa bình, những ký ức ấy càng trở nên quý giá. Bởi phía sau mỗi chiến thắng của lịch sử là những con người bằng xương bằng thịt, từng đứng giữa lằn ranh sinh tử và lựa chọn tiến về phía trước.

Người lính xe tăng Nguyễn Xuân Liêm là một trong những con người như thế. Và câu chuyện của ông, cũng như câu chuyện của cả một thế hệ, sẽ còn được nhắc nhớ như một phần không thể phai mờ của mùa Xuân 1975 – mùa Xuân của độc lập, thống nhất và non sông liền một dải.