"Người lĩnh xướng dàn thơ chống Mỹ"

Đường Trường Sơn chống Mỹ-“Đường mòn Hồ Chí Minh”-“Trận đồ bát quái xuyên rừng rậm”-đã là con đường huyền thoại bậc nhất trong các con đường chiến tranh trên thế gian này.

“Đó không chỉ là con đường tiếp tế, nó là biểu tượng của cả cuộc chiến tranh Việt Nam” (Van Geirt).

Đó là con đường mà cả 3 đời Tổng thống Mỹ: Lyndon Baines Johnson, Richard Milhous Nixon, Gerald Rudolph Ford đã đụng phải và đều muốn quên đi!

Con đường ấy cũng sinh ra một nhà thơ được cả cộng đồng Trường Sơn chống Mỹ, rồi cả nước, yêu quý. Hầu như không một cán bộ, chiến sĩ quân đội hay thanh niên xung phong nào ngày ấy không thuộc ít dòng thơ, ít bài thơ của anh.

Nhà thơ ấy là Phạm Tiến Duật (1941-2007).

Năm 1969, Phạm Tiến Duật được trao giải nhất cuộc thi thơ của Tuần báo Văn nghệ, Hội Nhà văn Việt Nam.

Trung tướng Đồng Sỹ Nguyên nói: “Thơ Duật có sức mạnh bằng nhiều tiểu đoàn vận tải”.

Xuân Diệu bảo: “Lão ô bách tuế không bằng phượng hoàng sơ sinh” (Quạ già trăm tuổi không bằng phượng hoàng vừa sinh).

Chế Lan Viên viết: “Phạm Tiến Duật là một hiện tượng lớn, là người cách tân thơ, là người khai mở một thi pháp, rất nhiều năm sau sẽ khó có thể thấy”.

Hữu Thỉnh: “Dưới bầu trời sinh tử của chiến tranh, Phạm Tiến Duật đã đưa thơ chống Mỹ lên đến đỉnh cao”.

Phạm Tiến Duật đã được trao Giải thưởng Nhà nước và Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học, nghệ thuật.

Ngưỡng vọng Trường Sơn chống Mỹ, hãy cùng đọc lại một số bài thơ của “Con chim lửa Trường Sơn” ngày ấy!

Tiếng bom ở Seng Phan

Tôi từ xa Seng Phan

Nghe bom dội đêm ngày

Âm i tiếng tàu bay

Vọng vào trí nhớ

Tôi đến gần Seng Phan

Nghe cây ầm ầm đổ

Cốc chén chẳng nằm yên

Lung lay cả ngọn đèn

Tiếng bom như tiếng thú

Tôi đứng giữa Seng Phan

Cao hơn tiếng bom là khe núi tiếng đàn

Tiếng mìn công binh đánh đá

Tiếng điếu cày rít lên thong thả...

Tiếng oai nghiêm xe rú máy trên đường

Thế đấy, giữa chiến trường

Nghe tiếng bom rất nhỏ.

Đèo Ngang

Pháo tàu địch đêm đêm nhằm bắn

Đèo vẫn nguyên lành nằm với biển reo

Nhà như lá đa đậu lưng chừng núi

Sông suối từ đâu rơi xuống chân đèo

Đèo nhằm hướng Nam, đường nhằm hướng Nam

Xe đạn cũng nhằm hướng Nam, vượt dốc

Bao nhiêu người làm thơ Đèo Ngang

Mà không biết con đèo chạy dọc.

Nhớ

(Lời một chiến sĩ lái xe)

Cái vết thương xoàng mà đi viện

Hàng còn chờ đó, tiếng xe reo...

Nằm ngửa nhớ trăng, nằm nghiêng nhớ bến

Nôn nao ngồi dậy nhớ lưng đèo.

Bài thơ về tiểu đội xe không kính

Không có kính không phải vì xe không có kính

Bom giật, bom rung kính vỡ đi rồi

Ung dung buồng lái ta ngồi,

Nhìn đất, nhìn trời, nhìn thẳng

Nhìn thấy gió vào xoa mắt đắng

Nhìn thấy con đường chạy thẳng vào tim

Thấy sao trời và đột ngột cánh chim

Như sa, như ùa vào buồng lái

Không có kính, ừ thì có bụi

Bụi phun tóc trắng như người già

Chưa cần rửa, phì phèo châm điếu thuốc

Nhìn nhau mặt lấm cười ha ha.

Không có kính, ừ thì ướt áo

Mưa tuôn, mưa xối như ngoài trời

Chưa cần thay, lái trăm cây số nữa

Mưa ngừng, gió lùa, mau khô thôi

Những chiếc xe từ trong bom rơi

Ðã về đây họp thành tiểu đội

Gặp bè bạn suốt dọc đường đi tới

Bắt tay qua cửa kính vỡ rồi.

Bếp Hoàng Cầm ta dựng giữa trời

Chung bát đũa nghĩa là gia đình đấy

Võng mắc chông chênh đường xe chạy

Lại đi, lại đi, trời xanh thêm

Không có kính, rồi xe không có đèn

Không có mui xe, thùng xe có xước

Xe vẫn chạy vì miền Nam phía trước

Chỉ cần trong xe có một trái tim.