Người mà lưỡi cưa không thể khuất phục: Câu chuyện của tình báo viên Nguyễn Văn Thương

Người mà lưỡi cưa không thể khuất phục

Trong chiến tranh, có những người bước vào lịch sử bằng một trận đánh lớn. Cũng có những người làm nên lịch sử bằng cách im lặng, giữ kín một cái tên, một địa điểm và một đường dây liên lạc. Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Thương là một con người như thế.

Ông không phải vị tướng chỉ huy một đạo quân, cũng không phải điệp viên xuất hiện công khai giữa những cơ quan đầu não của đối phương. Công việc của ông âm thầm hơn: vượt qua những trạm kiểm soát, những cuộc càn quét và các vùng bị theo dõi nghiêm ngặt để đưa tài liệu tình báo từ nội thành về căn cứ an toàn.

Tuổi thơ của người con Tây Ninh

Nguyễn Văn Thương sinh năm 1938 tại xã Lộc Hưng, huyện Trảng Bàng, tỉnh Tây Ninh. Ông sinh trưởng trong một gia đình có truyền thống cách mạng. Mẹ ông, bà Lê Thị Tân, tham gia cách mạng từ sớm và hy sinh tại nhà tù Côn Đảo năm 1947. Cha ông, ông Nguyễn Văn Chắc, là một chiến sĩ quân báo, bị bắt và hy sinh trong nhà tù ở Tây Ninh năm 1959.

Mồ côi cha mẹ từ khi còn trẻ, Nguyễn Văn Thương lớn lên trong sự đùm bọc của những đồng chí từng hoạt động với gia đình. Tháng 5/1959, ông chính thức tham gia cách mạng. Công việc ban đầu là chuyển thư từ, điện báo từ Tây Ninh xuống khu vực Long Khánh, Đồng Nai, đồng thời thực hiện nhiệm vụ rải truyền đơn trong các đồn điền cao su.

Từ người bảo vệ đến giao liên tình báo

Năm 1961, sau thời gian học nghiệp vụ, Nguyễn Văn Thương được giao nhiệm vụ bảo vệ đồng chí Sáu Dân, tức ông Võ Văn Kiệt, khi đó là Bí thư Thành ủy Sài Gòn – Gia Định. Sau này, ông được chuyển sang ngành tình báo và được Đại tá Nguyễn Nho Quý trực tiếp huấn luyện.

Trong vai người bán bánh mì với bí danh Tư Hiếu, ông hoạt động trên một địa bàn rộng, từ Tây Ninh, Bình Long, Long Khánh đến Sài Gòn. Ông lần lượt tham gia các mũi giao thông của những cụm tình báo A18, A20, A22 và A36.

Nhiệm vụ của ông là tiếp nhận rồi chuyển những thông tin tuyệt mật từ các điệp viên hoạt động sâu trong bộ máy đối phương về Trung ương Cục miền Nam. Theo Báo Quân khu 7, trong thời gian hoạt động, ông đã chuyển an toàn khoảng 900 tin tình báo. Những tài liệu ấy góp phần giúp cơ quan lãnh đạo đưa ra chủ trương và phương án đối phó kịp thời trên chiến trường.

Đây là công việc đặc biệt nguy hiểm. Người giao liên thường xuyên phải đi một mình, không được biết quá nhiều về những người cùng mạng lưới. Nhưng do tính chất nhiệm vụ, Nguyễn Văn Thương lại nắm được thông tin liên quan đến nhiều đường dây quan trọng. Nếu ông bị khuất phục, hậu quả có thể không chỉ dừng lại ở một cá nhân mà có thể làm lộ cả một hệ thống tình báo.

Chuyến đi ngày 10 tháng 2 năm 1969

Ngày 10/2/1969, Nguyễn Văn Thương nhận nhiệm vụ chuyển tài liệu từ Sài Gòn ra căn cứ. Trên đường đi, ông gặp một toán quân đang tiến hành càn quét.

Biết mình khó thoát, ông nhanh chóng giấu tài liệu vào một vị trí bí mật. Với khẩu súng ngắn K54, ông chiến đấu cho đến viên đạn cuối cùng trước khi bị bắt. Đối phương không tìm thấy tài liệu, nhưng qua quá trình điều tra, họ nghi ngờ người tù này đang nắm giữ những bí mật quan trọng.

Ban đầu, người ta không sử dụng bạo lực ngay. Nguyễn Văn Thương được đưa vào một căn biệt thự, sống trong điều kiện đầy đủ và liên tục bị thuyết phục đầu hàng. Theo bài viết của Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh, trước mặt ông từng có tấm séc trị giá 100.000 USD, bộ quân phục cấp trung tá, lời hứa được đến một quốc gia do ông lựa chọn và một cuộc sống sung túc nếu chịu hợp tác.

Ông hiểu rằng đây không chỉ là cuộc đấu trí giữa người hỏi và người trả lời. Đằng sau sự im lặng của ông là tính mạng của những đồng đội đang tiếp tục hoạt động.

Nguyễn Văn Thương từ chối tất cả.

Sáu lần cưa chân và một cái tên giả

Khi việc mua chuộc thất bại, những cuộc tra tấn bắt đầu. Hai bàn chân của ông bị đập nát, mười ngón chân bị bẻ gãy. Sau đó, đối phương cưa chân ông từng đoạn trong sáu lần, kéo dài trong khoảng ba tháng. Mỗi khi vết thương vừa tạm lành, một lần tra tấn khác lại tiếp tục.

Sau những lần tra tấn ấy, hai chân ông bị cắt gần đến háng. Nhưng trong suốt quá trình thẩm vấn, Nguyễn Văn Thương không tiết lộ mạng lưới, địa điểm liên lạc hay tên thật của những người mà ông biết.

Thông tin duy nhất ông đưa ra là một lý lịch giả: ông tự nhận tên Nguyễn Trường Hân, chỉ là một thanh niên trốn lính. Theo lời kể được ghi lại, cái tên “Trường Hân” được ông nghĩ ra từ hình ảnh đoàn quân vượt Trường Sơn và niềm hân hoan về ngày giải phóng. Sau nhiều tháng không khai thác được thông tin, những người thẩm vấn gọi ông là “sinh vật bằng thép”.

Điều đáng chú ý là những tài liệu mà ông giấu trước lúc bị bắt đã được đồng đội tìm thấy và đưa về căn cứ an toàn. Sự im lặng của ông đã bảo vệ được cả tài liệu lẫn những con người đứng phía sau chúng.

Trở về từ nhà tù

Ngày 14/2/1973, Nguyễn Văn Thương được trao trả theo các quy định của Hiệp định Paris. Khi trở về, ông mới biết số tài liệu mình bảo vệ trong chuyến đi cuối cùng không rơi vào tay đối phương.

Sau ngày đất nước thống nhất, dù mất cả hai chân và phải sống cùng những vết thương nặng, ông vẫn tiếp tục hỗ trợ cơ quan tình báo nhận diện các nhân viên mật vụ và gián điệp còn ẩn náu. Ông cũng thường xuyên tham gia những buổi gặp gỡ, nói chuyện truyền thống với thanh niên, học sinh và các đơn vị quân đội.

Với những đóng góp trong chiến tranh, ông được trao tặng nhiều huân chương, bằng khen và danh hiệu chiến sĩ thi đua. Ngày 6/11/1978, Nguyễn Văn Thương được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Ông qua đời ngày 13/8/2018 sau thời gian sức khỏe suy yếu vì tuổi cao và những vết thương cũ tái phát.

Điều còn lại sau sáu lần cưa chân

Câu chuyện về Nguyễn Văn Thương không chỉ đặc biệt vì khả năng chịu đựng đau đớn của một con người. Giá trị lớn hơn nằm ở điều ông đã bảo vệ.

Nếu ông khai ra một địa điểm, nhiều đồng đội có thể bị bắt. Nếu ông tiết lộ một tên người, một mạng lưới đã được xây dựng trong nhiều năm có thể bị phá vỡ. Trong hoàn cảnh đó, sự im lặng không còn là hành động thụ động. Nó trở thành một hình thức chiến đấu.

Nguyễn Văn Thương từng nói: “Có niềm tin, mình sẽ thắng.” Câu nói ngắn ấy giúp lý giải vì sao một người đã mất cả hai chân vẫn không đánh mất điều quan trọng nhất: lòng trung thành với đồng đội và niềm tin vào ngày đất nước hòa bình.