Người mang bản lĩnh Việt Nam ra thế giới - Madame Nguyễn Thị Bình

Vào ngày 2 tháng 11 năm 1968 (một số tài liệu ghi nhận ngày 04 tháng 11 năm 1968), tại sân bay Bourget ở Paris, Pháp, một người phụ nữ Việt Nam bước xuống máy bay trong chiếc áo dài màu hồng sậm, khoác áo măng tô xám. Trước mắt bà là đông đảo phóng viên quốc tế đang chờ đợi.

Người phụ nữ ấy là Nguyễn Thị Bình, tên khai sinh là Nguyễn Thị Châu Sa, sinh năm 1927 và mất năm 2002. Bà được cử tham gia hoạt động ngoại giao của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam và trở thành một gương mặt quan trọng tại Hội nghị Paris. Nhưng khi ấy, có lẽ ít ai hình dung rằng người phụ nữ có vóc dáng nhỏ nhắn này sẽ trở thành một trong những biểu tượng đáng nhớ của nền ngoại giao Việt Nam.

Hội nghị Paris mặc nhiên không phải nơi các bên gặp nhau một vài lần rồi nhanh chóng đi đến thỏa thuận. Những bất đồng về tương lai của Việt Nam khiến quá trình đàm phán kéo dài gần năm năm, với hàng trăm phiên họp và nhiều cuộc tiếp xúc riêng đầy căng thẳng. Trong hoàn cảnh ấy, bà Nguyễn Thị Bình phải trình bày lập trường của phía mình trước những nhà ngoại giao dày dạn kinh nghiệm, đồng thời trả lời báo chí quốc tế và tìm cách khiến tiếng nói của Việt Nam được lắng nghe.

Một dấu ấn đáng chú ý xuất hiện vào năm 1971, khi phái đoàn do bà dẫn đầu đưa ra kế hoạch bảy điểm nhằm tìm kiếm giải pháp cho cuộc xung đột. Bà không chỉ đại diện cho một phái đoàn trên bàn đàm phán, mà còn phải giải thích quan điểm của mình trước công chúng quốc tế. Điều này đòi hỏi sự kết hợp giữa thái độ mềm mỏng, khả năng lập luận và lập trường kiên định trong những cuộc thương lượng đầy bất đồng. Qua đó càng làm nổi bật lên phẩm chất và năng lực của bà Nguyễn Thị Bình. 

Ngày 27 tháng 1 năm 1973, tại Trung tâm Hội nghị quốc tế Kléber ở Paris, Hiệp định về chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam chính thức được ký kết. Cây bút ấy, chữ kí ấy và dáng hình ấy cũng từ đó đi vào lịch sử. Có bốn đại diện ký hiệp định, trong đó bà Nguyễn Thị Bình là Bộ trưởng Ngoại giao của Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam và là người phụ nữ duy nhất. Đây là một khoảnh khắc đặc biệt trong sự nghiệp ngoại giao của bà.

Đằng sau chữ ký ấy là những năm tháng kiên trì theo đuổi mục tiêu ngoại giao, cùng những hy sinh mà nhiều người Việt Nam đã trải qua trong thời kỳ đất nước còn chia cắt. Hiệp định Paris tạo ra bước ngoặt quan trọng: Hoa Kỳ cam kết rút quân và chấm dứt sự dính líu quân sự trực tiếp tại Việt Nam theo những điều khoản của hiệp định. Tuy nhiên, văn kiện này chưa lập tức mang lại hòa bình hoàn toàn cho đất nước; Việt Nam vẫn tiếp tục trải qua những biến động cho đến năm 1975.

Sau này, bà Nguyễn Thị Bình tiếp tục đảm nhiệm nhiều trọng trách, trong đó có chức vụ Phó Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Câu chuyện về bà Nguyễn Thị Bình cho thấy lòng yêu nước không chỉ được thể hiện qua chiến trường, mà còn qua trí tuệ, bản lĩnh và sự kiên trì trên bàn đàm phán. Chữ ký của bà tại Paris đã trở thành biểu tượng cho nỗ lực ngoại giao bền bỉ và khát vọng hòa bình của nhân dân Việt Nam.