Người mang một lời thề từ núi rừng trở về với đất nước

Đề Thám, tên thật Hoàng Hoa Thám, là một trong những thủ lĩnh nổi tiếng nhất của phong trào chống Pháp cuối thế kỷ XIX – đầu thế kỷ XX. Ông gắn bó với cuộc khởi nghĩa Yên Thế, một phong trào đấu tranh kéo dài nhiều năm ở vùng trung du và miền núi Bắc Bộ.

Hoàng Hoa Thám sinh khoảng năm 1858 tại Hưng Yên. Sau những biến động trong gia đình, ông theo mẹ về vùng Yên Thế, Bắc Giang. Tại đây, ông tham gia các hoạt động chống lại sự kiểm soát của thực dân Pháp và dần trở thành một thủ lĩnh có ảnh hưởng lớn.

Từ cuối thế kỷ XIX, nghĩa quân Yên Thế tập hợp ngày càng đông. Khác với nhiều cuộc khởi nghĩa khác, phong trào Yên Thế có lực lượng chủ yếu là nông dân địa phương, gắn với việc bảo vệ đất đai và cuộc sống của cộng đồng trước sự mở rộng kiểm soát của thực dân Pháp.

Hoàng Hoa Thám tận dụng địa hình rừng núi hiểm trở để tổ chức chiến đấu. Nghĩa quân thường tránh những cuộc đối đầu bất lợi, sử dụng các cuộc tập kích và nhanh chóng rút khỏi khu vực giao tranh. Chính cách thức này giúp phong trào có thể tồn tại trong thời gian dài.

Thực dân Pháp nhiều lần tìm cách đàn áp phong trào. Có những thời điểm hai bên tiến hành thương lượng và tạm thời đình chiến, nhưng xung đột vẫn tiếp tục xảy ra. Đến năm 1913, Hoàng Hoa Thám bị sát hại, phong trào Yên Thế sau đó dần tan rã.

Cuộc khởi nghĩa Yên Thế kéo dài gần ba thập kỷ, lâu hơn nhiều phong trào chống Pháp cùng thời. Điều đó cho thấy sức mạnh của một phong trào gắn chặt với cộng đồng địa phương và địa hình nơi nó hình thành.

Hoàng Hoa Thám không phải một vị vua, cũng không xuất thân từ tầng lớp quan lại. Ông trở thành thủ lĩnh từ chính những biến động xảy ra trong cuộc sống của người dân vùng Yên Thế.

Có những cuộc khởi nghĩa bắt đầu từ một lời hiệu triệu vang lên giữa quảng trường. Còn ở Yên Thế, nó bắt đầu từ những con đường rừng, những mái nhà nhỏ và mong muốn rất giản dị: được giữ lấy mảnh đất mà mình gọi là quê hương.