Người mẹ âm thầm "vá" lành những vết thương chiến tranh

Lịch sử vốn dĩ có những gam màu sặc sỡ của chiến công, nhưng cũng có những gam màu rất riêng để dành cho những con người thầm lặng. Không hào hùng, chẳng bi tráng, đó là màu của sự nhẫn nại và đức hy sinh không cần được gọi tên. Họ không màng khắc tên mình vào sử sách, mà lặng lẽ làm nền móng cho nền độc lập. Mẹ Phạm Thị Nghèng – người phụ nữ miền biển Quảng Trị – là một gam màu như thế.

Mẹ Phạm Thị Nghèng (1928 - 2002), quê ở xã Nhân Trạch, huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình (cũ). Trong những năm kháng chiến chống Mỹ, mẹ cùng những người phụ nữ ở xã Quang Phú, Đồng Hới đã bền bỉ trồng phi lao. Giữa lúc chiến tranh ác liệt, Hợp tác xã Quang Phú vẫn vang lên khẩu hiệu: "Rừng là nhà, biển là quê hương". Phong trào ấy đã đi vào lịch sử như một biểu tượng: "gió Đại Phong, sóng Duyên Hải, buồm Quang Phú".

Đội trồng rừng của mẹ Nghèng đã huy động chị em làng biển "trồng cây, gây rừng, lấn cát". Không phải một phong trào ngắn hạn, đó là một cuộc bám trụ kéo dài hàng chục năm. Từ năm 1964, mẹ đứng ra tập hợp chị em, thành lập đội trồng cây chắn cát. Không vốn, không máy móc, chỉ có đôi bàn tay trần, đôi quang gánh và ý chí không lùi bước. Sau hơn 40 năm, đội trồng phi lao của mẹ đã phủ xanh hơn 200ha đồi cát, biến nơi khô cằn thành "căn cứ xanh mát" để che mắt kẻ thù.

Trồng phi lao trên cát là một công việc vô cùng gian nan. Cát nóng bỏng chân, gió biển quất rát mặt. Có những ngày bom đạn rơi như mưa, cây vừa bén rễ đã bị xới tung. Mẹ và các chị em lại lặng lẽ gánh nước, che chắn từng gốc non, kiên trì giữ lấy sự sống giữa cát khô cằn.

Rừng mẹ Nghèng không chỉ là thành quả của một đời người. Trong chiến tranh, những hàng phi lao trở thành "căn cứ" tự nhiên giúp bộ đội lẩn tránh sự nhòm ngó của địch, trở thành dấu mốc cho tàu thuyền bám biển. Rừng trở thành lá chắn chống gió Lào, bão biển và cát bay, giữ cho đất đai không bị sa mạc hóa. Nhờ có rừng, nhiều khu dân cư hồi sinh, cuộc sống người dân ổn định.

Hiệu quả lớn nhất của rừng mẹ Nghèng không chỉ đo bằng diện tích cây xanh, mà còn nằm ở giá trị tinh thần. Rừng là minh chứng sống động cho sức mạnh của những con người thầm lặng phía sau chiến tuyến. Đại tướng Võ Nguyên Giáp từng nhiều lần tới thăm, ân tình nói với mẹ: "Tôi một thời trận mạc, bà một đời trồng rừng, giờ tóc ai cũng bạc trắng cả rồi!"

Năm 1999, mẹ được Nhà nước tặng Huân chương Lao động hạng Nhất. Năm 2000, mẹ được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới. "Rừng mẹ Nghèng" mãi mãi là thành quả của một đời người âm thầm gieo mầm sự sống, để hôm nay biển hiền hơn, đất vững hơn, và con người có thể yên tâm bám làng, bám biển.