Người mẹ anh hùng bên dòng Nhật Lệ
Nguyễn Thị Suốt, tên thường gọi là Mẹ Suốt, sinh năm 1906 tại vùng Bảo Ninh, Quảng Bình. Trong những năm kháng chiến chống Mỹ, khi Quảng Bình trở thành một trong những địa bàn bị đánh phá ác liệt, Mẹ đã tình nguyện đảm nhận nhiệm vụ chèo đò đưa bộ đội, cán bộ, thương binh và vận chuyển hàng hóa, vũ khí qua sông Nhật Lệ, góp phần bảo đảm sự liên lạc và chi viện giữa hai bờ sông. Công việc tưởng như bình dị của một người chèo đò lại diễn ra giữa bom đạn và hiểm nguy thường trực. Mẹ vẫn kiên cường bám bến, đưa người và hàng qua sông, hoàn thành nhiệm vụ được giao. Những đóng góp ấy đã đưa hình ảnh Mẹ Suốt trở thành biểu tượng của chủ nghĩa anh hùng cách mạng và người phụ nữ Việt Nam trong thời kỳ chống Mỹ. Năm 1967, Mẹ được Nhà nước tuyên dương danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Ngày 11-10-1968, Mẹ hy sinh trong khi đang làm nhiệm vụ. Hình ảnh người mẹ bên mái chèo trên dòng Nhật Lệ sau đó trở thành một biểu tượng bất tử, được lưu giữ trong nhiều tác phẩm văn học, nghệ thuật và trong ký ức của nhân dân Quảng Bình.
Nguyễn Thị Suốt sinh năm 1906 tại vùng Bảo Ninh, Đồng Hới, Quảng Bình, trong một gia đình lao động gắn bó với sông nước. Nguồn của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Quảng Trị hiện ghi quê Mẹ tại Bảo Ninh, Quảng Bình; Báo Tin tức cũng xác định Mẹ sinh năm 1906 tại xóm Vạn chài làng Phú Mỹ, nay thuộc thôn Mỹ Cảnh, xã Bảo Ninh.
Cuộc đời Mẹ gắn bó với sông nước và công việc chèo đò. Chính sự am hiểu địa hình sông Nhật Lệ và kinh nghiệm sông nước đã giúp Mẹ thực hiện nhiệm vụ vận chuyển trong những năm chiến tranh.
Khi cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn ác liệt, Quảng Bình trở thành địa bàn đặc biệt quan trọng trong việc bảo đảm tuyến chi viện từ miền Bắc vào chiến trường miền Nam. Sông Nhật Lệ là một tuyến giao thông quan trọng, nhưng cũng là nơi thường xuyên hứng chịu bom đạn.
Trong hoàn cảnh đó, Nguyễn Thị Suốt đã tình nguyện làm nhiệm vụ chèo đò đưa bộ đội, cán bộ, thương binh và vận chuyển hàng hóa, vũ khí qua sông. Mẹ đảm nhận nhiệm vụ kết nối giữa khu vực Đồng Hới và Bảo Ninh, góp phần duy trì hoạt động giao thông và liên lạc trên tuyến sông.
Công việc ấy đòi hỏi Mẹ phải thường xuyên đối mặt với hiểm nguy. Mỗi chuyến đò không chỉ là một chuyến vận chuyển đơn thuần mà còn là một nhiệm vụ phục vụ chiến trường trong điều kiện địch đánh phá ác liệt.
Mẹ không trực tiếp cầm súng trên chiến trường, nhưng công việc của Mẹ có ý nghĩa quan trọng đối với hoạt động chiến đấu. Bộ đội cần qua sông, thương binh cần được vận chuyển, hàng hóa và vũ khí cần được đưa đến nơi cần thiết; Mẹ đã dùng chính sức lực và kinh nghiệm của mình để thực hiện những nhiệm vụ ấy.
Từ một người phụ nữ chèo đò bình dị, Mẹ trở thành một trong những biểu tượng tiêu biểu của phụ nữ Quảng Bình trong kháng chiến chống Mỹ. Tên tuổi Mẹ gắn liền với dòng Nhật Lệ và với hình ảnh người phụ nữ không quản hiểm nguy, đặt nhiệm vụ chung lên trên sự an nguy của bản thân.
Mẹ không phải một chiến sĩ được trang bị vũ khí, nhưng đã biến chiếc đò và kinh nghiệm sông nước của mình thành phương tiện phục vụ kháng chiến. Trong điều kiện bom đạn, Mẹ vẫn bám bến, bám sông và hoàn thành nhiệm vụ.
Mẹ còn thể hiện sự bình tĩnh, kiên cường trước hiểm nguy. Công việc chèo đò vốn gắn với sông nước, nhưng trong chiến tranh, mỗi chuyến qua sông đều có thể trở thành một thử thách sinh tử. Việc Mẹ tiếp tục thực hiện nhiệm vụ trong hoàn cảnh ấy thể hiện tinh thần quả cảm và ý thức trách nhiệm cao.
Chùm ảnh tư liệu
Ảnh tư liệu của bài viết.
Mẹ Suốt cũng là biểu tượng tiêu biểu cho vai trò của phụ nữ trong chiến tranh. Người phụ nữ không chỉ góp sức ở hậu phương mà còn trực tiếp tham gia những nhiệm vụ gắn với tiền tuyến, góp phần bảo đảm sự vận chuyển người và vật chất cho chiến trường.
Năm 1967, Mẹ Nguyễn Thị Suốt được tuyên dương danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân vì những đóng góp trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ. Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Quảng Bình xác nhận Mẹ là một trong những nữ anh hùng của tỉnh được tuyên dương năm 1967.
Ngày 11-10-1968, trong khi đang làm nhiệm vụ, Mẹ hy sinh trong một trận bom đạn của máy bay Mỹ. Báo Quảng Bình xác định năm 2018 là dịp kỷ niệm 50 năm ngày hy sinh của nữ Anh hùng ngành Giao thông vận tải Nguyễn Thị Suốt, cho thấy mốc ngày 11-10-1968 được địa phương sử dụng trong hoạt động tưởng niệm.
Sau khi Mẹ hy sinh, hình ảnh Mẹ Suốt tiếp tục được nhân dân cả nước biết đến qua thơ ca, văn học và các công trình tưởng niệm. Tượng đài Mẹ Suốt được dựng bên dòng Nhật Lệ, trở thành một địa chỉ giáo dục truyền thống và tưởng niệm tại Đồng Hới.
