Người mẹ anh hùng “hai lần tiễn con đi”

Giữa những năm tháng chiến tranh khốc liệt, có những người mẹ đã lặng lẽ tiễn con lên đường, rồi lại lặng lẽ đón nhận những tờ giấy báo tử. Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Thậy ở Nghệ An là một người mẹ như thế. Hai lần tiễn con đi cũng là hai lần mẹ phải chịu đựng nỗi đau mất mát, nhưng tình yêu nước và sự kiên cường đã giúp mẹ vượt qua, tiếp tục nuôi dưỡng những người con còn lại và giữ trọn niềm tin vào ngày đất nước hòa bình.

Mẹ Nguyễn Thị Thậy sinh năm 1910, quê ở xã Nghi Thịnh, huyện Nghi Lộc, nay thuộc xã Đông Lộc, tỉnh Nghệ An. Sinh ra trong một gia đình lao động, mẹ sớm chứng kiến cảnh nhân dân chịu nhiều áp bức, bóc lột dưới chế độ thực dân. Chính những trải nghiệm ấy đã hun đúc trong mẹ lòng yêu quê hương, đất nước và ý chí đấu tranh.

Trong những năm kháng chiến chống thực dân Pháp, mẹ tích cực tham gia phong trào phụ nữ tại địa phương. Năm 1952, mẹ được tín nhiệm giao nhiệm vụ Tổ trưởng phụ nữ. Cùng chồng là ông Võ Văn Lưu, mẹ nhiều lần tham gia rải truyền đơn, tuyên truyền, vận động nhân dân ủng hộ cách mạng. Ngôi nhà nhỏ của gia đình cũng trở thành nơi các chiến sĩ cách mạng gặp gỡ, trao đổi công việc.

Có một ký ức mà mẹ thường kể lại cho các con: từng có thời gian mẹ phải đi phu cho thực dân Pháp, tham gia bốc đá làm sân bay Vinh. Tận mắt chứng kiến cảnh người dân bị bóc lột, đày đọa, mẹ càng hiểu hơn giá trị của độc lập, tự do. Những câu chuyện ấy sau này được mẹ kể lại cho các con, trở thành những bài học đầu đời về lòng yêu nước và trách nhiệm với quê hương.

Trong gia đình có tám người con, mẹ luôn căn dặn các con phải biết sống có nghĩa tình, biết yêu thương mọi người và có trách nhiệm với đất nước. Chính trong hoàn cảnh ấy, những người con của mẹ dần trưởng thành và có lý tưởng riêng của mình.

Năm 1946, người con trai cả Võ Văn Hiến, sinh năm 1928, lên đường nhập ngũ. Anh chiến đấu trên chiến trường Đồng bằng Bắc Bộ, thuộc Trung đoàn 105, bộ đội địa phương tỉnh Nam Định. Ngày 8-1-1954, anh anh dũng hy sinh tại mặt trận Ninh Bình.

Tin dữ tìm về quê nhà, mang theo nỗi đau đầu tiên đối với người mẹ. Người con trai mà mẹ đã sinh ra, nuôi dưỡng, chờ đợi ngày trở về nay mãi mãi nằm lại nơi chiến trường. Nhưng chiến tranh chưa kết thúc, và mẹ cũng chưa thể cho phép mình gục ngã.

Năm 1961, một lần nữa mẹ Nguyễn Thị Thậy tiễn người con trai thứ tư Võ Thanh Hồ, sinh năm 1941, lên đường làm nhiệm vụ. Anh chiến đấu tại chiến trường Nam Trung Bộ. Ngày 1-9-1966, anh hy sinh tại suối Đa Tượng, xã Ân Nghĩa, huyện Hoài Ân, tỉnh Bình Định.

Hai người con, hai lần tiễn biệt. Hai tờ giấy báo tử trở về quê nhà thay cho những người con đã hẹn ngày trở lại.

Nỗi đau ấy không dễ diễn tả bằng lời. Mỗi lần nghe tin con hy sinh, người mẹ lại phải đối diện với sự mất mát mà không gì có thể bù đắp. Nhưng giữa những đau thương ấy, mẹ vẫn lựa chọn tiếp tục sống, tiếp tục nuôi dạy những người con còn lại.

Mẹ từng nói rằng chiến tranh rất tàn khốc, nhưng vì độc lập, tự do của dân tộc, mẹ sẵn sàng hiến dâng tất cả. Đó không phải là lời nói của một người mẹ không biết đau, mà là lời của một người đã chịu đựng nỗi đau rất lớn nhưng vẫn đặt vận mệnh của quê hương, đất nước lên trên mất mát riêng của gia đình.

Trong số những kỷ vật còn lại, gia đình vẫn gìn giữ những bức thư của liệt sĩ Võ Thanh Hồ gửi về cho mẹ. Những lá thư đã ngả màu theo thời gian nhưng chứa đựng tình cảm sâu nặng của người con dành cho mẹ và quê hương. Đó không chỉ là những kỷ vật của một gia đình, mà còn là những dấu tích giúp thế hệ sau hình dung được một phần cuộc sống, tình cảm và lý tưởng của những người trẻ đã lên đường trong chiến tranh.

Sau những năm tháng kháng chiến, mẹ Nguyễn Thị Thậy tiếp tục sống, lao động và nuôi dưỡng những người con còn lại. Năm 1979, ghi nhận những đóng góp của mẹ trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, Đảng và Nhà nước trao tặng mẹ Huân chương Kháng chiến hạng Nhì.

Năm 1997, mẹ qua đời, khép lại cuộc đời của một người phụ nữ đã đi qua những năm tháng đầy biến động của đất nước. Nhưng sự hy sinh của mẹ không bị thời gian xóa nhòa. Năm 2021, mẹ Nguyễn Thị Thậy được truy tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng, ghi nhận những cống hiến và mất mát mà mẹ cùng gia đình đã dành cho sự nghiệp đấu tranh bảo vệ Tổ quốc.

Mẹ Nguyễn Thị Thậy không phải là người duy nhất từng tiễn con ra trận. Trên khắp đất nước Việt Nam đã có biết bao người mẹ như mẹ, những người âm thầm đứng sau những người lính, chấp nhận xa con, chấp nhận mất mát và tiếp tục sống trong những năm tháng chiến tranh.

Hai lần mẹ tiễn con đi, hai lần mẹ phải nhận về nỗi đau mất con. Nhưng từ sự hy sinh ấy, người mẹ đã để lại cho các thế hệ sau một bài học sâu sắc về lòng yêu nước, tình mẫu tử và nghị lực của người phụ nữ Việt Nam. Câu chuyện về mẹ Nguyễn Thị Thậy hôm nay không chỉ là câu chuyện của một gia đình, mà còn là một phần ký ức về cả một thế hệ đã sống, chiến đấu và hy sinh để đất nước có được ngày hòa bình.