NGƯỜI MẸ CẦM SÚNG

Nguyễn Thị Út sinh năm 1931 trong một gia đình nông dân nghèo ở xã Tam Ngãi, huyện Cầu Kè, tỉnh Trà Vinh. Tuổi thơ của bà gắn liền với ruộng đồng và những ngày tháng cơ cực dưới ách thống trị của thực dân. Từ nhỏ, Út Tịch đã quen với việc đồng áng, chăn trâu, cắt lúa và phụ giúp cha mẹ.

Lớn lên trong hoàn cảnh đất nước liên tục có chiến tranh, bà sớm chứng kiến cảnh nhiều người dân bị bắt bớ, tra tấn và nhà cửa bị tàn phá. Những mất mát ấy đã hun đúc trong bà lòng căm thù giặc và quyết tâm tham gia cách mạng.

Sau khi lập gia đình, Nguyễn Thị Út có nhiều người con. Nhưng cuộc sống gia đình không làm bà từ bỏ lý tưởng cách mạng. Khi cuộc kháng chiến chống Mỹ diễn ra ác liệt, bà tham gia lực lượng du kích địa phương. Ban ngày, bà chăm sóc con nhỏ, lao động sản xuất; ban đêm, bà cùng đồng đội đào hầm bí mật, vận chuyển lương thực, làm giao liên và trực tiếp tham gia chiến đấu.

Có những lần đang cho con bú, nghe tin địch càn quét, bà gửi con cho người thân rồi cầm súng cùng đơn vị ra trận. Với bà, tình yêu dành cho các con luôn gắn liền với khát vọng để các con được lớn lên trong một đất nước hòa bình.

Tên tuổi của Út Tịch gắn với câu nói nổi tiếng: "Còn cái lai quần cũng đánh."

Theo nhiều tài liệu và hồi ký, câu nói này thể hiện quyết tâm chiến đấu đến cùng của bà trong những năm tháng chống Mỹ. Ý nghĩa của câu nói không nằm ở sự liều lĩnh, mà ở tinh thần không khuất phục trước khó khăn, sẵn sàng cống hiến để bảo vệ quê hương.

Câu nói ấy nhanh chóng lan truyền trong lực lượng du kích và trở thành biểu tượng cho ý chí chiến đấu của phụ nữ Nam Bộ.

Út Tịch không chỉ dũng cảm mà còn rất mưu trí. Bà cùng đồng đội tận dụng địa hình sông nước, rừng tràm và các công sự bí mật để phục kích, đánh địch rồi nhanh chóng rút lui an toàn. Trong nhiều trận càn, bà trực tiếp chỉ huy hoặc tham gia đánh trả, bảo vệ dân làng và cơ sở cách mạng. Dù lực lượng ít hơn và trang bị thô sơ, bà luôn động viên đồng đội giữ vững tinh thần, không nao núng trước hỏa lực mạnh của đối phương. Những chiến công của bà góp phần giữ vững phong trào cách mạng ở địa phương trong giai đoạn đầy khó khăn.

Điều khiến nhiều người xúc động là giữa chiến tranh khốc liệt, Út Tịch vẫn luôn dành tình yêu thương cho các con. Những lúc hiếm hoi được về nhà, bà tranh thủ nấu cơm, vá áo và dạy các con học. Rồi khi có nhiệm vụ, bà lại khoác súng lên vai, tiếp tục ra đi. Đồng đội kể rằng bà thường nhắc: nếu thế hệ hôm nay không chiến đấu, con cháu sau này sẽ không có cuộc sống yên bình. Chính vì vậy, hình ảnh Út Tịch luôn gắn với hình tượng người mẹ và người chiến sĩ trong cùng một con người.

Với những thành tích xuất sắc trong chiến đấu, năm 1965, Nguyễn Thị Út được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Đây là sự ghi nhận đối với tinh thần chiến đấu kiên cường và những đóng góp to lớn của bà cho phong trào cách mạng ở miền Nam.

Trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân năm 1968, Út Tịch tiếp tục tham gia chiến đấu. Trong một trận đánh tại quê hương Trà Vinh, bà đã anh dũng hy sinh. Sự ra đi của bà để lại niềm tiếc thương lớn đối với đồng đội và nhân dân địa phương.

Sau chiến tranh, nhà văn Nguyễn Thi đã xây dựng tác phẩm "Người mẹ cầm súng", lấy cảm hứng từ cuộc đời của Út Tịch. Tác phẩm không chỉ khắc họa lòng dũng cảm của một nữ du kích, mà còn tôn vinh hình ảnh người phụ nữ Nam Bộ giàu tình yêu thương, kiên cường trong chiến đấu và thủy chung với cách mạng. Đến nay, hình tượng Út Tịch vẫn là biểu tượng đẹp về người phụ nữ Việt Nam trong kháng chiến chống Mỹ.