NGƯỜI MẸ CẦM SÚNG NGUYỄN THỊ ÚT (ÚT TỊCH)

Nguyễn Thị Út sinh năm 1920, tại làng Tích Thiện, tổng Thạnh Trị, quận Cầu Kè (nay là xã Tam Ngãi, huyện Cầu Kè, tỉnh Trà Vinh). Thuở nhỏ, cuộc đời chị gắn liền với những chuỗi ngày lam lũ, cơ cực. Cha mất sớm, mẹ và ba chị em gái phải đi ở đợ cho địa chủ. Nhưng ngay từ thuở thiếu thời, trong cô gái nhỏ ấy đã nhen lên ngọn lửa phản kháng mạnh mẽ.

Khi vừa 13 tuổi, Út đã dám chống lại những bất công, dám đánh trả kẻ ác. Được cán bộ Việt Minh cảm hóa và giúp đỡ, chị chuộc thân, thoát khỏi kiếp nô tỳ, rồi dấn thân vào con đường cách mạng. Từ đó, cô gái nông dân ấy dần trở thành một nữ du kích tài ba, mưu trí và gan dạ.

Trong những năm tháng kháng chiến chống Pháp rồi chống Mỹ, Út Tịch vừa làm mẹ, vừa làm chiến sĩ. Chị sinh 9 người con, nhưng chưa bao giờ vì con mà lùi bước trước quân thù. Giữa tiếng súng và tiếng ru con ngủ, hình ảnh chị gác súng bế con, rồi đặt con xuống để tiếp tục chiến đấu đã làm lay động trái tim bao người.

Chị từng nói một câu khiến cả dân tộc ghi nhớ:

“Còn cái lai quần cũng đánh!”
Một lời thề giản dị mà kiên cường, thể hiện tinh thần bất khuất của người phụ nữ Việt Nam trong lửa đạn chiến tranh.

Trong suốt hai cuộc kháng chiến, chị Út Tịch đã tham gia hơn 23 trận đánh lớn nhỏ, tiêu diệt và làm tan rã hàng trăm tên địch, thu giữ nhiều vũ khí. Chị không chỉ là chiến sĩ trinh sát gan dạ mà còn là người làm công tác binh vận khôn khéo, vận động được nhiều binh lính ngụy bỏ hàng ngũ trở về với cách mạng.

Năm 1965, chị được bầu là Anh hùng Lực lượng Vũ trang Giải phóng miền Nam, được tặng Huân chương Quân công Giải phóng hạng Nhì – phần thưởng xứng đáng cho người phụ nữ “vừa bắn giỏi, vừa nuôi con khéo”.

Hình ảnh chị Út Tịch đã đi vào văn học qua ngòi bút của nhà văn Nguyễn Thi trong tác phẩm “Người mẹ cầm súng” (1966). Tác phẩm khắc họa một người mẹ Nam Bộ hiền hậu, chất phác nhưng kiên cường trước kẻ thù. Bà là hiện thân cho hàng triệu bà mẹ Việt Nam đã gác lại tình riêng để vì Tổ quốc.

Sau này, câu chuyện về chị được dựng thành phim “Mẹ vắng nhà”, và tên chị còn vang lên trong bài hát thiếu nhi nổi tiếng “Em là con gái má Út Tịch” của nhạc sĩ Phan Nhân.

Ngày 27 tháng 11 năm 1968, trong một trận rải thảm B52 ác liệt ở vùng Tân Châu, Châu Đốc, chị cùng người con gái thứ ba bị thương nặng và anh dũng hy sinh. Khi ấy, chị mới 49 tuổi.

Sự ra đi của chị là mất mát lớn, nhưng tinh thần của người mẹ Cầu Kè ấy vẫn sống mãi trong lòng nhân dân.

Hôm nay, ở quê hương Tam Ngãi – Cầu Kè, khu tưởng niệm Nữ Anh hùng LLVTND Nguyễn Thị Út được xây dựng khang trang với diện tích gần 7.000m², trở thành địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ.

Mỗi dịp tháng 4 hay tháng 12 – khi học sinh, đoàn viên đến dâng hương, ai nấy đều xúc động trước bức tượng người mẹ Việt Nam mặc áo bà ba, tay cầm súng, ánh mắt hiền từ mà kiên định.

Chị – Nguyễn Thị Út (Út Tịch) – mãi là ngọn đuốc sáng của lòng yêu nước, là hình tượng bất diệt về người phụ nữ Việt Nam “giỏi việc nước, đảm việc nhà”, là khúc ca rực rỡ giữa thời hoa lửa, làm nên trang sử vàng của quê hương Trà Vinh anh hùng.