Người mẹ cầm súng trên chiến trường Trà Vinh

Nguyễn Thị Út, được nhân dân và đồng đội gọi là Út Tịch, lớn lên tại vùng quê Tam Ngãi, huyện Cầu Kè, tỉnh Trà Vinh. Cuộc đời bà gắn liền với chiến trường miền Tây Nam Bộ, nơi phong trào cách mạng phát triển mạnh trong những năm kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ. Xuất thân từ tầng lớp lao động nghèo, Út Tịch sớm tham gia hoạt động cách mạng, gắn bó với lực lượng du kích và nhân dân địa phương.

Trong kháng chiến chống Mỹ, xã Tam Ngãi thường xuyên chịu những cuộc càn quét của quân đội Việt Nam Cộng hòa. Út Tịch cùng đồng đội tổ chức các hoạt động chống càn, bảo vệ cơ sở cách mạng và phối hợp với lực lượng vũ trang địa phương. Bà vừa là một chiến sĩ kiên cường, vừa là người mẹ phải chăm sóc đàn con giữa hoàn cảnh chiến tranh ác liệt.

Điều khiến đồng đội và nhân dân cảm phục là tinh thần chiến đấu quyết liệt của Út Tịch. Bà không chấp nhận rời bỏ quê hương hoặc khuất phục trước những cuộc đàn áp. Câu nói nổi tiếng “Còn cái lai quần cũng đánh” trở thành biểu tượng cho ý chí kháng chiến của người phụ nữ miền Nam. Đằng sau lời nói ấy là cuộc sống nhiều gian khổ của một người mẹ vừa lo cho gia đình vừa tham gia nhiệm vụ chiến đấu.

Năm 1965, trong Đại hội Anh hùng, chiến sĩ thi đua và dũng sĩ các lực lượng vũ trang giải phóng miền Nam, nhà văn Nguyễn Thi có dịp gặp Nguyễn Thị Út. Cảm phục câu chuyện cuộc đời và tinh thần chiến đấu của bà, ông viết truyện ký Người mẹ cầm súng, giúp hình ảnh Út Tịch được đông đảo bạn đọc biết đến.

Tháng 11/1968, Nguyễn Thị Út hy sinh khi vẫn đang tham gia hoạt động cách mạng. Người chồng Lâm Văn Tịch sau đó cũng hy sinh vào tháng 5/1974. Những người con phải lớn lên trong hoàn cảnh thiếu vắng cả cha lẫn mẹ.

Ngày nay, khu tưởng niệm Nguyễn Thị Út tại quê hương Tam Ngãi là nơi nhân dân và thế hệ trẻ tìm hiểu về cuộc đời người nữ du kích anh hùng. Câu chuyện Út Tịch ghi dấu hình ảnh người phụ nữ Nam Bộ vừa giàu tình mẫu tử vừa kiên cường trong chiến đấu.