“Người mẹ chờ con suốt những mùa mưa”

Có những nỗi đau của chiến tranh không hiện lên bằng tiếng khóc dữ dội, mà lặng lẽ ăn sâu vào ký ức của con người để rồi theo họ suốt cả cuộc đời. Đó là nỗi đau của những người mẹ mãi mãi mất con, của những người vợ chờ chồng đến bạc mái đầu và của những đứa trẻ lớn lên chỉ qua lời kể về cha mình. Tôi lớn lên bên ngoại, trong căn nhà nhỏ nằm cuối làng, nơi chiều nào cũng có một dáng người già nua ngồi lặng trước hiên nhà, đôi mắt đục mờ hướng về đầu ngõ như chờ một bước chân thân thuộc đã không còn trở lại nữa.

Người ấy là cậu tôi — người thanh niên đã mãi mãi nằm lại nơi chiến trường khi tuổi đời còn quá trẻ.

Tuổi thơ tôi gắn liền với những đêm mất điện, cả nhà quây quần bên ngọn đèn dầu leo lét nghe ngoại kể chuyện xưa. Giọng ngoại chậm rãi, khàn đục và buồn như gió mùa đông len qua mái nhà cũ. Mỗi lần nhắc đến chiến tranh, đôi mắt ngoại lại đỏ hoe. Có những lúc ngoại im lặng rất lâu rồi mới kể tiếp, như thể từng ký ức đau thương vẫn còn nguyên vẹn trong lòng dù đã đi qua hơn nửa đời người.

Ngoại kể ngày ấy quê nghèo lắm. Chiến tranh phủ xuống xóm làng bằng tiếng bom rơi và những cuộc chia ly không hẹn ngày gặp lại. Ban ngày người dân tranh thủ ra đồng làm ruộng, tối đến lại dắt díu nhau chạy xuống hầm trú bom. Những đứa trẻ còn chưa kịp hiểu chiến tranh là gì đã phải sống trong sợ hãi. Có những đêm tiếng bom nổ rung chuyển cả mặt đất, trẻ con khóc thét trong vòng tay mẹ, còn người lớn chỉ biết ôm nhau cầu mong trời sáng.

Cậu tôi lên đường nhập ngũ khi mới đôi mươi. Ngoại bảo ngày ấy cậu hiền và thương mẹ lắm. Trước lúc đi, cậu đứng rất lâu ngoài sân nhìn căn nhà nhỏ rồi dặn ngoại phải giữ gìn sức khỏe, đợi ngày đất nước hòa bình cậu sẽ trở về. Ngoại đã cố gượng cười để tiễn con đi, nhưng từ lúc bóng cậu khuất dần cuối con đường làng, ngoại đã lặng lẽ khóc suốt cả đêm.

Rồi chiến tranh mang cậu đi mãi mãi.

Ngày giấy báo tử được gửi về, ngoại gần như ngã quỵ. Ngoại kể lúc ấy tay mình run đến mức không cầm nổi tờ giấy. Cả căn nhà chìm trong im lặng, chỉ còn tiếng khóc nghẹn đến xé lòng. Từ đó, ngoại sống bằng ký ức về người con trai đã hy sinh. Chiếc áo cũ của cậu vẫn được ngoại cất cẩn thận trong chiếc rương gỗ, như thể chỉ cần giữ lại những kỷ vật ấy thì cậu vẫn còn đâu đây trong căn nhà nhỏ.

Có lần tôi hỏi ngoại: “Ngoại có còn nhớ cậu nhiều không?”

Ngoại nhìn lên bàn thờ rất lâu rồi khẽ đáp: “Người làm mẹ sao quên được con hả cháu…”

Câu nói ấy khiến tôi nghẹn lòng. Tôi chợt hiểu rằng chiến tranh không chỉ cướp đi mạng sống của con người, mà còn để lại những khoảng trống không bao giờ có thể lấp đầy trong trái tim của những người ở lại.