NGƯỜI MẸ CỦA “ĐẤT THÉP” CỦ CHI
Mẹ Nguyễn Thị Rành (1900–1979) là một Mẹ Việt Nam Anh hùng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, quê ở Củ Chi, Thành phố Hồ Chí Minh. Mẹ vừa có những đóng góp trực tiếp cho phong trào cách mạng, vừa chịu mất mát rất lớn khi nhiều người con và cháu hy sinh. Mẹ là một trong những hình tượng tiêu biểu của phụ nữ vùng Củ Chi trong hai cuộc kháng chiến.
Củ Chi là một địa bàn quan trọng của phong trào cách mạng ở Nam Bộ trong cả hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và chống Mỹ. Đặc biệt trong kháng chiến chống Mỹ, Củ Chi được biết đến với hệ thống địa đạo và mạng lưới cơ sở cách mạng rộng khắp. Cuộc sống của người dân nơi đây chịu ảnh hưởng nặng nề bởi chiến tranh, nhưng nhiều gia đình vẫn bám đất, giữ làng và hỗ trợ lực lượng cách mạng. Phụ nữ Củ Chi đảm nhiệm nhiều công việc khác nhau: chăm sóc gia đình, sản xuất, vận chuyển lương thực, làm liên lạc, nuôi giấu cán bộ và tham gia lực lượng cách mạng. Những người mẹ phải đối diện với cảnh con cái rời gia đình để tham gia kháng chiến và nhiều người trong số đó đã hy sinh. Vì vậy, lịch sử Củ Chi không chỉ được tạo nên bởi những trận đánh hay hệ thống địa đạo mà còn bởi những gia đình và những người mẹ đã âm thầm đóng góp sức người, sức của cho cách mạng. Mẹ Nguyễn Thị Rành là một trong những nhân vật tiêu biểu của hoàn cảnh lịch sử đó. Mẹ vừa trực tiếp tham gia hoạt động cách mạng, vừa chịu những mất mát rất lớn của gia đình qua nhiều năm chiến tranh.
Mẹ Nguyễn Thị Rành sinh năm 1900. Cha mẹ mất sớm, tuổi thơ của Mẹ trải qua nhiều khó khăn. Khi trưởng thành, Mẹ lập gia đình với ông Nguyễn Văn Cầm, một giáo viên có hoạt động cách mạng. Hai vợ chồng sau đó tham gia và hỗ trợ phong trào cách mạng tại địa phương.
Trong những năm kháng chiến, Mẹ Nguyễn Thị Rành tham gia hoạt động cách mạng tại Củ Chi. Mẹ từng đảm nhiệm công tác trong phong trào phụ nữ và lực lượng cách mạng địa phương. Những hoạt động ấy diễn ra trong điều kiện chiến tranh hết sức khó khăn.
Gia đình Mẹ có nhiều người tham gia kháng chiến. Theo các nguồn tư liệu, tám người con và hai người cháu của Mẹ đã hy sinh qua hai cuộc kháng chiến. Mẹ phải chịu những mất mát rất lớn nhưng vẫn tiếp tục gắn bó với phong trào cách mạng.
Mẹ Nguyễn Thị Rành được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân và sau đó được truy tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng.
Cuộc đời Mẹ Nguyễn Thị Rành thể hiện rõ hình ảnh người phụ nữ Củ Chi trong chiến tranh: vừa là người mẹ, người chăm lo gia đình, vừa là người trực tiếp tham gia cách mạng. Mẹ trở thành một biểu tượng của vùng đất Củ Chi và là một trong những nhân vật được nhắc đến khi nói về truyền thống cách mạng của “Đất thép thành đồng”.
