Người mẹ của những huyền thoại ngã xuống

• Nhân chứng: Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Thứ (khắc họa sâu sắc về nỗi đau mất mát).

"9 đứa con trai đi lính, mẹ không giữ lại một ai. Mẹ tiễn đứa này đi chưa kịp về thì đứa sau lại tiếp bước. Đến ngày hòa bình, quay đầu nhìn lại... trên bàn thờ chỉ toàn là khung ảnh." — Trích ký ức của người dân đất Quảng về mẹ Thứ.

Cuộc đời của mẹ Nguyễn Thị Thứ là cả một cuốn lịch sử được viết bằng nước mắt. Nỗi đau của mẹ không ập đến một lần mà gặm nhấm, cắt cứa vào lòng mẹ suốt hai cuộc chiến tranh trường kỳ. Mỗi lần thấy cán bộ xã đi bộ vào ngõ với vẻ mặt trĩu nặng, mẹ lại rụng rời chân tay. Mẹ biết, mẹ lại mất đi một khúc ruột nữa rồi.

Con trai đầu của mẹ ngã xuống năm 1948 thời chống Pháp. Rồi cứ thế, những người con trai tiếp theo lần lượt hy sinh, có người mẹ còn chưa kịp nhớ mặt vợ con họ, có người ngã xuống khi tuổi đời mới mười tám, đôi mươi. Đỉnh điểm là vào năm 1975, chỉ trước ngày giải phóng vài bước chân, người con trai cuối cùng của mẹ cũng mãi mãi nằm lại chiến trường. 9 người con trai, 1 con rể, 2 cháu ngoại hy sinh – sự mất mát ấy lớn lao đến mức biến mẹ thành một tượng đài sống về lòng vị tha và sự hy sinh vô bờ bến của người phụ nữ Việt Nam cho nền độc lập dân tộc.