Người mẹ giữ hầm bí mật bên bờ sông

Bà Võ Thị Lan, sinh năm 1935, từng nuôi giấu cán bộ tại vùng ven sông Thu Bồn, Quảng Nam năm 1969. Bà kể rằng trong những năm chiến tranh, gia đình bà đã đào một căn hầm bí mật dưới nền nhà để che giấu cán bộ và thương binh. Theo lời bà Lan, căn hầm chỉ rộng vừa đủ cho vài người ngồi, phía trên được phủ bằng một lớp tre, đất và rơm để tránh bị phát hiện. Bà nhớ nhất buổi sáng ngày 11 tháng 10 năm 1969. Hôm đó, trong hầm nhà bà có hai cán bộ và một thương binh đang trú ẩn sau một trận càn lớn. Trong xóm của bà có một người phụ nữ tên Trần Thị Mùi, mới 34 tuổi, là hàng xóm thân thiết và cũng thường xuyên giúp đỡ gia đình bà che giấu cán bộ. Bà Lan kể rằng khi nghe tin có lính sắp vào làng lục soát, bà Mùi lập tức chạy sang báo tin rồi cùng bà Lan đưa mọi người xuống hầm. Ngay sau đó, một toán lính tiến vào sân nhà và bắt đầu lục soát khắp nơi. Chúng dùng gậy chọc xuống nền đất, mở từng chum nước, từng đống rơm để tìm người. Bà Lan kể rằng lúc ấy bà Mùi cố tình đứng chắn ở phía góc bếp, nơi có miệng hầm được che bằng một tấm phản gỗ cũ. Khi một tên lính định bước tới gần, bà Mùi liền giả vờ làm đổ nồi nước sôi xuống nền bếp khiến mọi người phải chạy sang phía khác. Nhờ vậy, những người trong hầm có thêm thời gian để men theo một lối thoát nhỏ ra phía sau vườn. Nhưng khi toán lính phát hiện dấu chân mới ngoài vườn, chúng quay lại tra hỏi bà Mùi. Dù bị đánh đập, bà vẫn không nói gì về căn hầm và nơi những người kia đã chạy thoát. Ông bà Lan kể rằng đến cuối buổi sáng hôm ấy, bà Mùi đã bị bắn ngay bên mép sân nhà. Nhờ có bà, ba người trong hầm đã thoát được ra bờ sông rồi sang phía bên kia an toàn. Nhiều năm sau, mỗi lần nhìn xuống góc bếp cũ, bà Võ Thị Lan vẫn nhớ đến người phụ nữ đã đứng chắn trước cửa hầm để bảo vệ cán bộ. Với bà, Mùi mãi mãi là người mẹ giữ hầm bí mật bên bờ sông Thu Bồn.