Người mẹ giữ lửa ở Vịnh Mốc

Những năm chiến tranh, vùng đất Vĩnh Linh là một trong những nơi hứng chịu bom đạn khốc liệt nhất miền Trung. Để bảo toàn lực lượng và cuộc sống của nhân dân, hệ thống Địa đạo Vịnh Mốc được đào sâu trong lòng đất đỏ bazan, trở thành “ngôi làng dưới lòng đất” kiên cường suốt nhiều năm.

Trong lòng địa đạo ấy có câu chuyện về mẹ Lành – một phụ nữ ngoài ba mươi tuổi, có chồng tập kết ra Bắc, một mình nuôi hai con nhỏ giữa mưa bom bão đạn.

Ban ngày, khi tiếng máy bay gầm rú trên bầu trời, mẹ Lành bế con chạy xuống hầm. Ban đêm, khi tiếng bom thưa dần, mẹ lại cùng dân quân lên mặt đất gánh đất, mở rộng đường hầm, gia cố cửa thông hơi. Có hôm đất đá sập xuống vì rung chấn, mẹ cùng mọi người đào bới suốt nhiều giờ để cứu những người bị vùi lấp.

Điều đặc biệt là trong những năm sống dưới lòng đất ấy, mẹ Lành đã sinh thêm một người con ngay trong địa đạo. Đứa trẻ cất tiếng khóc đầu tiên giữa ánh đèn dầu leo lét và tiếng bom xa xa vọng lại. Bà con trong hầm gọi em là “đứa con của lòng đất”.

Cuộc sống dưới địa đạo vô cùng thiếu thốn. Nước phải hứng từng giọt, lương thực chia theo khẩu phần nhỏ. Trẻ em học chữ trong căn hầm thấp, bảng viết làm bằng mảnh gỗ nhặt được. Mẹ Lành vừa chăm con, vừa tham gia sản xuất, trồng rau trên mặt đất những lúc tạm yên tiếng bom.

Có lần, bom đánh sập một cửa hầm chính, khói bụi mù mịt. Mẹ Lành ôm con nhỏ, dắt con lớn, cùng bà con di chuyển qua đường hầm phụ để tránh ngạt. Sau trận ấy, bà vẫn động viên mọi người: “Đất còn che chở mình, mình còn sống để giữ làng”.

Sau ngày hòa bình, gia đình mẹ trở lại cuộc sống trên mặt đất. Những đứa trẻ lớn lên từ lòng địa đạo trưởng thành, đi học, đi làm khắp nơi. Mẹ Lành vẫn giữ thói quen thắp một ngọn đèn dầu mỗi dịp 27/7 để nhớ về những năm tháng không thể nào quên.

Câu chuyện của mẹ Lành không chỉ là câu chuyện của một cá nhân, mà là hình ảnh của hàng trăm gia đình từng sống trong Địa đạo Vịnh Mốc – nơi lòng đất trở thành mái nhà, và tình người trở thành sức mạnh vượt qua bom đạn.

Giữa không gian yên bình hôm nay, bước xuống những đường hầm sâu ấy, ta mới thấu hiểu: hòa bình được đánh đổi bằng biết bao năm tháng sống trong bóng tối – nhưng trái tim người dân Vĩnh Linh thì chưa bao giờ tắt lửa.