NGƯỜI MẸ GIỮ LỬA QUÊ HƯƠNG – CÂU CHUYỆN VỀ MẸ VIỆT NAM ANH HÙNG NGUYỄN THỊ THỨ

Có những người bước vào lịch sử bằng những chiến công vang dội.

Có những người được nhớ đến bởi những trận đánh, những quyết định lớn lao hay những chiến thắng làm thay đổi cục diện của cả một thời đại.

Nhưng cũng có những con người đi vào lịch sử bằng sự hy sinh lặng thầm.

Họ không đứng giữa chiến trường, không trực tiếp cầm súng chiến đấu, nhưng lại là những người phải chịu đựng một trong những mất mát đau đớn nhất của chiến tranh: mất đi những người thân yêu của mình.

Mẹ Nguyễn Thị Thứ là một người như thế.

Mẹ sinh ra và lớn lên trên mảnh đất Quảng Nam – một vùng đất giàu truyền thống yêu nước và cách mạng. Trong những năm tháng đất nước chìm trong chiến tranh, gia đình Mẹ cũng như biết bao gia đình Việt Nam khác đã phải đối diện với những chia ly. Những người con lần lượt rời mái nhà, mang theo tuổi trẻ và niềm tin lên đường chiến đấu.

Nhưng với gia đình Mẹ Thứ, những cuộc chia ly ấy đã để lại một mất mát đặc biệt lớn lao.

Qua hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và chống Mỹ, Mẹ đã có 9 người con trai, 1 con rể và 2 cháu ngoại hy sinh. Mẹ cũng đã 14 lần tiễn con cháu ra chiến trường và 12 lần nhận giấy báo tử. Những con số ấy khi được viết trên giấy chỉ là vài dòng ngắn ngủi, nhưng phía sau mỗi con số là một cuộc đời, một người con, một người cháu, một phần máu thịt của gia đình.

Chiến tranh đã lấy đi của Mẹ những người thân yêu nhất.

Mỗi lần có người lên đường, có lẽ trong lòng người mẹ ấy đều chất chứa một nỗi lo mà không ai có thể gọi thành tên. Người ra đi mang theo lời hẹn ngày trở về, nhưng chiến tranh vốn không bao giờ cho con người biết trước tương lai.

Rồi những lá thư thưa dần.

Những tin tức từ chiến trường cũng trở nên ít ỏi.

Và có những ngày, thứ được gửi về nhà không phải là người con trở về, mà là giấy báo tử.

Mất mát nối tiếp mất mát.

Thế nhưng, Mẹ vẫn tiếp tục sống, tiếp tục chịu đựng và tiếp tục hướng lòng mình về quê hương, đất nước.

Nỗi đau của Mẹ không phải là nỗi đau của riêng một gia đình. Nó hòa vào nỗi đau của hàng triệu gia đình Việt Nam trong những năm tháng chiến tranh. Những người mẹ ở hậu phương vừa chăm lo gia đình, vừa chịu đựng cảnh chia lìa, vừa âm thầm đóng góp sức người, sức của cho cuộc đấu tranh giành độc lập.

Ở Mẹ Nguyễn Thị Thứ, sự hy sinh ấy hiện lên một cách đặc biệt sâu sắc.

Mẹ đã mất đi nhiều người thân yêu nhất, nhưng không vì thế mà sự hy sinh của những người con trở nên vô nghĩa. Mỗi người con đã chọn một con đường mà họ tin là cần thiết cho quê hương và đất nước. Và Mẹ, bằng sự chịu đựng của mình, đã trở thành một phần của lịch sử ấy.

Người con gái đầu của Mẹ là bà Lê Thị Trị cũng bị địch bắt, giam cầm và đánh đập, sau này trở thành thương binh. Bà cũng được Nhà nước phong tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng vì có chồng và hai con hy sinh trong kháng chiến chống Mỹ. Câu chuyện ấy cho thấy sự hy sinh của gia đình Mẹ không dừng lại ở một thế hệ mà được nối tiếp qua nhiều người trong gia đình.

Sau ngày quê hương được giải phóng, Mẹ vẫn sống tại ngôi nhà cũ ở Thanh Quýt, nơi từng chứng kiến những năm tháng gia đình sum họp rồi lần lượt chia xa. Mẹ ở lại để hương khói cho chồng và những người con đã hy sinh.

Ngôi nhà ấy không chỉ là nơi Mẹ sống.

Đó còn là nơi lưu giữ ký ức về một gia đình đã đi qua chiến tranh.

Ở đó có những người đã từng cười nói, từng làm việc, từng gọi tiếng “mẹ”, rồi mãi mãi không trở về.

Ngày 17 tháng 12 năm 1994, Mẹ Nguyễn Thị Thứ được Nhà nước phong tặng danh hiệu cao quý Bà mẹ Việt Nam Anh hùng. Mẹ cũng được trao tặng Huân chương Kháng chiến chống Mỹ cứu nước hạng Nhất và Huân chương Độc lập hạng Nhất.

Nhưng có lẽ, điều khiến hình ảnh Mẹ còn được nhắc đến mãi không nằm ở những danh hiệu hay phần thưởng.

Đó là câu chuyện về một người mẹ đã chịu đựng một nỗi đau quá lớn nhưng vẫn đứng vững.

Đó là hình ảnh của biết bao người mẹ Việt Nam trong chiến tranh: lặng lẽ tiễn người thân ra đi, chờ đợi trong những năm tháng dài đằng đẵng và rồi phải học cách sống tiếp với những khoảng trống không bao giờ có thể lấp đầy.

Mẹ Nguyễn Thị Thứ qua đời lúc 1 giờ 40 phút ngày 10 tháng 12 năm 2010, hưởng thọ 106 tuổi. Mẹ ra đi sau một cuộc đời dài gắn với những biến động lớn của lịch sử dân tộc.

Nhưng câu chuyện về Mẹ không kết thúc ở đó.

Hình ảnh Mẹ đã trở thành nguồn cảm hứng cho nhiều tác phẩm nghệ thuật. Đặc biệt, Mẹ Nguyễn Thị Thứ là nguyên mẫu của Quần thể tượng đài Mẹ Việt Nam Anh hùng được xây dựng tại núi Cấm, thành phố Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam. Công trình được khởi công từ tháng 7 năm 2009 và hoàn thành ngày 24 tháng 3 năm 2015, trở thành một công trình văn hóa tiêu biểu để tưởng niệm sự hy sinh của những Bà mẹ Việt Nam trong chiến tranh.

Đứng trước tượng đài người mẹ, người ta không chỉ nhìn thấy hình ảnh của một người phụ nữ.

Đó còn là hình ảnh của hàng triệu người mẹ Việt Nam.

Những người mẹ đã tiễn con đi.

Những người mẹ đã chờ đợi.

Những người mẹ đã khóc trong im lặng.

Và những người mẹ đã phải tiếp tục sống dù một phần trái tim của mình đã mãi mãi nằm lại nơi chiến trường.

Chiến tranh đã lùi xa.

Những thế hệ sinh ra trong hòa bình có thể không còn hình dung được đầy đủ sự khốc liệt của những năm tháng ấy. Nhưng những câu chuyện như câu chuyện của Mẹ Nguyễn Thị Thứ vẫn cần được kể lại, bởi lịch sử không chỉ được tạo nên bởi những chiến thắng trên chiến trường.

Lịch sử còn được viết bằng sự hy sinh của những gia đình bình dị.

Bằng nước mắt của những người ở lại.

Bằng những người mẹ đã trao cho đất nước thứ quý giá nhất mà mình có: những người con.

Mẹ Nguyễn Thị Thứ vì thế không chỉ là một Bà mẹ Việt Nam Anh hùng.

Mẹ là biểu tượng của lòng yêu nước, của sự kiên cường và của tình mẫu tử trong những năm tháng đất nước phải trải qua chiến tranh.

Có thể thời gian sẽ làm những ký ức của một thời xa xôi dần phai nhạt.

Nhưng tên tuổi của những người mẹ đã hy sinh vì Tổ quốc sẽ vẫn còn được nhắc lại.

Bởi mỗi khi đất nước thanh bình, phía sau cuộc sống bình yên ấy luôn có bóng dáng của những con người đã từng chịu đựng mất mát để thế hệ sau được sống trong hòa bình.

Và giữa những ký ức ấy, hình ảnh người Mẹ Việt Nam vẫn đứng đó – lặng lẽ, bao dung và bất khuất.

Mẹ Nguyễn Thị Thứ đã trở về với đất mẹ, nhưng câu chuyện của Mẹ vẫn còn ở lại.

Ở lại trong quê hương Quảng Nam.

Ở lại trong tượng đài trên núi Cấm.

Và ở lại trong ký ức của một dân tộc không quên những người đã hy sinh cho ngày hôm nay.