NGƯỜI MẸ GIỮ NHỊP CẦU NHẬT LỆ

NGƯỜI MẸ GIỮ NHỊP CẦU NHẬT LỆ

Câu chuyện về Anh hùng Nguyễn Thị Suốt – người mẹ chèo đò giữa dòng sông lịch sử

Có những người anh hùng làm nên lịch sử bằng những chiến công vang dội trên chiến trường. Nhưng cũng có những người anh hùng bước vào lịch sử bằng những công việc tưởng chừng bình dị nhất. Họ không nhất thiết phải cầm súng, không nhất thiết phải lập nên những chiến công lớn lao được ghi chép trong những trang sử hào hùng. Đôi khi, lòng yêu nước bắt đầu từ một việc làm giản dị: kiên trì chèo từng chuyến đò, đưa những người đang làm nhiệm vụ qua sông, góp sức mình vào cuộc đấu tranh giành độc lập cho dân tộc.

Bên dòng sông Nhật Lệ hiền hòa của quê hương Quảng Bình, câu chuyện về Anh hùng Nguyễn Thị Suốt, người mẹ mà nhân dân trìu mến gọi là Mẹ Suốt, đã trở thành biểu tượng đẹp đẽ của lòng dũng cảm và tinh thần yêu nước. Hình ảnh người phụ nữ với mái chèo trên tay, kiên cường vượt qua những năm tháng chiến tranh, khiến tôi không khỏi xúc động khi tìm hiểu về cuộc đời Mẹ. Đối với tôi, câu chuyện về Mẹ Suốt không chỉ là một trang sử của miền đất Quảng Bình, mà còn là lời nhắc nhở sâu sắc về giá trị của sự cống hiến, về sức mạnh của những con người bình dị và về trách nhiệm của thế hệ hôm nay trong việc gìn giữ, lan tỏa những giá trị tốt đẹp của dân tộc.

Người phụ nữ bình dị bên dòng sông Nhật Lệ

Mẹ Suốt tên thật là Nguyễn Thị Suốt, sinh năm 1906 tại làng Vạn Chài, Phú Mỹ, nay thuộc khu vực Mỹ Cảnh, xã Bảo Ninh, thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình. Mẹ sinh ra trong một gia đình ngư dân nghèo, tuổi thơ trải qua nhiều vất vả, từng phải đi ở làm thuê trong thời gian dài để kiếm sống.

Cuộc đời Mẹ gắn với những nhọc nhằn của người lao động nghèo. Thế nhưng, chính người phụ nữ từng trải qua nhiều khó khăn ấy lại trở thành một trong những tấm gương tiêu biểu về lòng yêu nước trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

Trong những năm tháng chiến tranh, Quảng Bình giữ vị trí quan trọng trên tuyến giao thông chi viện cho chiến trường miền Nam. Thành phố Đồng Hới và nhiều khu vực lân cận trở thành mục tiêu đánh phá ác liệt. Những cây cầu, bến sông và tuyến đường giao thông đều có ý nghĩa quan trọng đối với việc vận chuyển người, hàng hóa và bảo đảm liên lạc.

Trong hoàn cảnh ấy, dòng sông Nhật Lệ không chỉ là dòng sông gắn bó với đời sống của người dân địa phương, mà còn là một địa bàn có ý nghĩa đặc biệt đối với hoạt động giao thông trong kháng chiến.

Năm 1964, khi cuộc chiến tranh phá hoại miền Bắc ngày càng ác liệt, Mẹ Suốt đã tình nguyện tham gia công việc chèo đò ngang qua sông Nhật Lệ. Khi ấy, Mẹ đã ở tuổi 60 – cái tuổi mà nhiều người mong được nghỉ ngơi sau những năm tháng lao động vất vả. Nhưng trước yêu cầu của quê hương, đất nước, Mẹ vẫn sẵn sàng nhận nhiệm vụ. Con đò nhỏ của Mẹ trở thành phương tiện đưa đón cán bộ, chiến sĩ và nhân dân qua sông, góp phần giữ vững mối liên lạc giữa hai bờ.

Tôi nghĩ rằng, điều đáng quý nhất ở Mẹ không chỉ là sự dũng cảm, mà còn là tinh thần chủ động nhận lấy trách nhiệm. Mẹ không chờ đợi mình phải làm một điều gì đó thật lớn lao mới có thể đóng góp cho đất nước. Mẹ làm công việc mình có thể làm, bằng tất cả sức lực, sự tận tụy và lòng yêu nước của mình.

Những chuyến đò không khuất phục trước gian khó

Ngày 7/2/1965, khu vực Đồng Hới phải hứng chịu một đợt oanh tạc lớn của máy bay Mỹ. Trong những ngày tháng ấy, hoạt động giao thông trên sông Nhật Lệ gặp rất nhiều nguy hiểm. Việc đưa người và hàng hóa qua sông không còn là công việc thường ngày, mà đã trở thành một nhiệm vụ đòi hỏi lòng can đảm và tinh thần trách nhiệm cao. Theo tư liệu của Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, trong những trận đánh phá ác liệt, Mẹ Nguyễn Thị Suốt vẫn kiên trì chèo đò đưa bộ đội qua sông, vận chuyển đạn ra tàu chiến của hải quân và góp phần duy trì đường dây liên lạc giữa Đồng Hới với Bảo Ninh.

Đối với Mẹ, nhiệm vụ ấy không phải chuyện nhất thời. Sau những đợt chiến đấu ác liệt, con đò vẫn tiếp tục đưa đón cán bộ, bộ đội và nhân dân qua sông. Từng chuyến đò nối tiếp nhau, góp phần duy trì hoạt động giao thông và phục vụ cuộc kháng chiến. Tôi đặc biệt xúc động khi nghĩ về sự bình dị trong công việc của Mẹ. Mẹ không phải người được đào tạo để trở thành một chiến sĩ chèo đò chuyên nghiệp giữa chiến trường. Mẹ vốn là một người phụ nữ lao động, gắn bó với cuộc sống sông nước. Nhưng khi đất nước cần, chính kinh nghiệm, sự bền bỉ và lòng yêu nước của Mẹ đã trở thành sức mạnh quý giá.

Ngày 1/1/1967, Mẹ được tặng danh hiệu Anh hùng Lao động vì những thành tích phục vụ cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Sự ghi nhận ấy là niềm tự hào của gia đình, quê hương Quảng Bình và cũng là sự tôn vinh dành cho những con người bình dị đã đóng góp hết mình cho Tổ quốc.

Thế nhưng, cuộc đời Mẹ đã khép lại giữa những năm tháng chiến tranh chưa kết thúc. Ngày 11/10/1968, Mẹ hy sinh trong khi làm nhiệm vụ.

Mẹ đã không thể sống đến ngày đất nước hoàn toàn thống nhất, không thể tận mắt nhìn thấy những thế hệ trẻ được lớn lên trong hòa bình. Nhưng những chuyến đò năm ấy đã trở thành một phần ký ức không thể phai mờ trong lịch sử quê hương.

Sự hy sinh của Mẹ khiến tôi hiểu rằng, lòng yêu nước đôi khi được thể hiện bằng những việc làm âm thầm, lặp đi lặp lại mỗi ngày.

Bến đò năm xưa – địa chỉ đỏ của lòng biết ơn

Chiến tranh đã lùi xa, dòng sông Nhật Lệ hôm nay vẫn chảy qua quê hương Quảng Bình. Những chuyến đò phục vụ kháng chiến năm xưa đã trở thành ký ức lịch sử, nhưng tên tuổi Mẹ Suốt vẫn được người dân trân trọng nhắc nhớ.

Để tưởng niệm người nữ anh hùng, tượng đài Mẹ Suốt được dựng bên dòng sông Nhật Lệ. Bến đò gắn với cuộc đời và nhiệm vụ của Mẹ cũng trở thành một địa chỉ lịch sử có ý nghĩa đối với nhân dân và du khách. Theo Báo Nhân Dân, Bến đò Mẹ Suốt là di tích lịch sử cấp quốc gia, gắn với người con của quê hương Bảo Ninh đã hy sinh trong chuyến chèo đò chở bộ đội qua sông Nhật Lệ. Năm 2023, tuổi trẻ địa phương còn triển khai số hóa thông tin di tích bằng mã QR, giúp người dân và du khách thuận tiện tìm hiểu về cuộc đời Mẹ cũng như giá trị lịch sử của địa điểm này.

Một di tích sẽ trở nên có ý nghĩa sâu sắc hơn khi người đến thăm hiểu được câu chuyện phía sau nó. Một bức tượng sẽ không chỉ là công trình tưởng niệm khi mỗi người biết được cuộc đời của nhân vật được khắc họa. Và một câu chuyện lịch sử sẽ không bị lãng quên nếu luôn có người tiếp tục tìm hiểu, kể lại và truyền đi những giá trị tốt đẹp. Những kỷ vật gắn với Mẹ Suốt, trong đó có chiếc nón lá và mảnh vải ngụy trang khi chèo đò, hiện được lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử Quốc gia. Đối với tôi, những hiện vật ấy không chỉ mang giá trị lịch sử, mà còn gợi nhắc về một con người có thật, một cuộc đời có thật và những đóng góp đã được ghi nhận bằng tư liệu.

Từ câu chuyện của Mẹ đến trách nhiệm của người giáo viên

Là một giáo viên đang công tác tại Trường Tiểu học Yên Thường, tôi luôn suy nghĩ về cách giúp học sinh hiểu và yêu lịch sử dân tộc. Với học sinh tiểu học, những kiến thức lịch sử đôi khi còn trừu tượng nếu chỉ được tiếp cận qua các mốc thời gian và sự kiện. Nhưng khi lịch sử được kể qua cuộc đời của một con người cụ thể, các em có thể cảm nhận rõ hơn về lòng yêu nước, tinh thần trách nhiệm và sự hy sinh.

Câu chuyện về Mẹ Suốt có thể trở thành một bài học như thế.

Từ hình ảnh người mẹ chèo đò, học sinh có thể hiểu rằng mỗi người đều có thể đóng góp cho cộng đồng bằng khả năng và công việc của mình. Từ tinh thần nhận nhiệm vụ của Mẹ, các em có thể học cách chủ động, có trách nhiệm với những việc được giao. Từ sự hy sinh của Mẹ, các em có thể hiểu hơn giá trị của hòa bình và biết trân trọng cuộc sống bình yên mà mình đang có.

Tôi mong rằng trong những giờ sinh hoạt dưới cờ, những tiết học lịch sử địa phương hay hoạt động trải nghiệm của Liên đội, câu chuyện về những người anh hùng như Mẹ Suốt sẽ được giới thiệu bằng hình thức gần gũi, sinh động. Giáo viên có thể kể chuyện kết hợp hình ảnh tư liệu, tổ chức hoạt động tìm hiểu di tích, hướng dẫn học sinh viết cảm nhận hoặc khuyến khích các em sưu tầm câu chuyện về những người có công với cách mạng.

Đối với bản thân tôi, việc viết về Mẹ Suốt cũng là một cách tự nhắc mình phải không ngừng học hỏi, tìm hiểu lịch sử và làm tốt hơn công việc giáo dục. Bởi người giáo viên không chỉ truyền đạt kiến thức, mà còn góp phần bồi dưỡng tình cảm, nhân cách và trách nhiệm của học sinh đối với quê hương, đất nước.

Mái chèo năm xưa và ngọn lửa hôm nay

Mẹ Suốt đã đi xa, nhưng hình ảnh người mẹ với mái chèo trên dòng Nhật Lệ vẫn là biểu tượng đáng tự hào của quê hương Quảng Bình. Mẹ nhắc chúng ta rằng anh hùng không phải lúc nào cũng bắt đầu từ những điều phi thường. Có những người đã trở thành anh hùng bởi họ biết đặt lợi ích của Tổ quốc lên trên những khó khăn của bản thân, biết làm tròn trách nhiệm trong hoàn cảnh thử thách nhất.

Nếu mái chèo của Mẹ năm xưa góp phần nối liền hai bờ sông Nhật Lệ, thì những câu chuyện lịch sử hôm nay chính là nhịp cầu nối quá khứ với hiện tại, nối những hy sinh của thế hệ đi trước với trách nhiệm của thế hệ mai sau.

Là một đoàn viên và một giáo viên, tôi tự nhắc mình rằng sự tri ân cần được thể hiện bằng những hành động thiết thực. Đó là tìm hiểu và lan tỏa những câu chuyện lịch sử chính xác, tích cực tham gia các hoạt động đền ơn đáp nghĩa, gìn giữ những di tích và tư liệu có giá trị, đồng thời giáo dục học sinh biết yêu quê hương, trân trọng hòa bình và sống có trách nhiệm.

Tôi mong rằng mỗi học sinh khi biết đến câu chuyện về Mẹ Suốt sẽ hiểu thêm rằng độc lập, tự do không phải là điều tự nhiên mà có. Đó là thành quả của biết bao thế hệ đã lao động, chiến đấu và cống hiến. Vì vậy, cách tri ân ý nghĩa nhất của thế hệ hôm nay chính là sống tốt, học tập tốt, làm việc có trách nhiệm và góp phần xây dựng đất nước ngày càng giàu đẹp.

Với tôi, viết về Mẹ không chỉ là kể lại một câu chuyện của quá khứ. Đó còn là dịp để tự nhắc mình về ý nghĩa của lòng yêu nước, về sức mạnh của những con người bình dị và về trách nhiệm của người giáo viên trong việc gieo những hạt mầm biết ơn vào tâm hồn học sinh.

Xin kính cẩn tri ân Anh hùng Nguyễn Thị Suốt – người mẹ đã dành những năm tháng cuối đời để chèo đò phục vụ kháng chiến, góp phần vào sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc.

TƯ LIỆU THAM KHẢO

1. Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, “Những kỷ vật của mẹ Suốt - người chèo thuyền trên sông Nhật Lệ”, ngày 27/10/2014.

Đường dẫn: https://baotanglichsu.vn/VI/Articles/1002/17222/nhung-ky-vat-cua-me-suot-nguoi-cheo-thuyen-tren-song-nhat-le.html

2. Cổng thông tin điện tử tỉnh Quảng Bình, “Mẹ Suốt”, ngày 26/08/2014.

Đường dẫn: https://bqlkkt.quangbinh.gov.vn/web/quangbinh/chi-tiet-tin/-/view-article/1/13794671512737/51218425385408

3. Báo Nhân Dân điện tử, “Quảng Bình số hóa thông tin Di tích lịch sử quốc gia Bến đò Mẹ Suốt”, ngày 14/08/2023.

Người biên soạn:Nguyễn Phương Thùy

Đường dẫn: https://nhandan.vn/quang-binh-so-hoa-thong-tin-di-tich-lich-su-quoc-gia-ben-do-me-suot-post767181.html