Người mẹ giữ trọn lời thề với cách mạng
Có những người phụ nữ bước vào cuộc kháng chiến không bằng khẩu súng trên vai, mà bằng chính sự hy sinh thầm lặng trong từng mái nhà, từng con đường liên lạc, từng bữa cơm nuôi cán bộ. Và cũng có những người mẹ đã biến nỗi đau riêng thành sức mạnh để tiếp tục chiến đấu cho quê hương. Cuộc đời của Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Trần Thị Có là một câu chuyện như thế.
Sinh năm 1922 tại thôn Mỹ Trung, xã Hòa Thịnh, tỉnh Phú Yên, Trần Thị Có lớn lên trên vùng quê giàu truyền thống yêu nước. Những năm đầu sau Hiệp định Giơnevơ, khi phong trào cách mạng ở miền Nam gặp muôn vàn khó khăn, bà trở thành cơ sở bí mật, âm thầm nuôi giấu cán bộ, chuyển tài liệu, gây dựng phong trào quần chúng và bảo vệ các đầu mối liên lạc của cách mạng.
Năm 1954, biến cố lớn nhất đã đến với gia đình bà khi người chồng là đồng chí Nguyễn Bá, Bí thư Chi bộ xã Hòa Thịnh, bị địch bắt và sát hại. Khi ấy, người con thứ ba của bà mới chào đời được hai tháng. Mất đi người bạn đời trong hoàn cảnh đau thương, nhưng Trần Thị Có không gục ngã. Bà lựa chọn tiếp tục con đường mà chồng mình còn dang dở, dấn thân vào hoạt động cách mạng với niềm tin son sắt rằng đất nước nhất định sẽ có ngày độc lập.
Giữa những năm tháng khốc liệt, khi nhiều cơ sở bị khủng bố, truy lùng, ngôi nhà nhỏ của bà vẫn là nơi che chở an toàn cho nhiều cán bộ lãnh đạo của tỉnh và huyện. Bằng sự mưu trí, kín đáo và lòng dũng cảm, bà góp phần giữ gìn các đầu mối cách mạng, bảo đảm cho phong trào ở Hòa Thịnh tiếp tục phát triển trong những giai đoạn cam go nhất.
Không chỉ làm nhiệm vụ bảo vệ cơ sở, Trần Thị Có còn tích cực tuyên truyền, vận động quần chúng tham gia cách mạng, phá ấp chiến lược, xây dựng các tổ chức quần chúng, động viên thanh niên lên đường chiến đấu và vận động những người lầm đường trở về với nhân dân. Đối với bà, làm cách mạng là làm vì quê hương, vì cuộc sống bình yên của mọi người dân.
Năm 1957, trong khi làm nhiệm vụ chuyển tài liệu liên lạc, bà bị địch bắt. Suốt nhiều tháng bị giam cầm và tra khảo, bà phải chịu đựng những cực hình khắc nghiệt nhưng tuyệt đối không để lộ bí mật của tổ chức. Không thu được bất kỳ thông tin nào, cuối cùng đối phương buộc phải trả tự do. Trở về quê nhà, bà lại tiếp tục hoạt động như chưa từng có chuyện gì xảy ra.
Cuối năm 1960, phong trào Đồng khởi Hòa Thịnh bước vào giai đoạn quyết định. Trần Thị Có được giao nhiệm vụ bảo vệ nơi ở, liên lạc và phục vụ các đồng chí lãnh đạo trực tiếp chỉ đạo phong trào. Bằng sự tận tụy và trách nhiệm, bà góp phần quan trọng vào thắng lợi của cuộc Đồng khởi Hòa Thịnh – một dấu mốc quan trọng trong phong trào cách mạng của Phú Yên.
Tháng 3 năm 1961, trên đường làm nhiệm vụ mua vải đỏ để may cờ Mặt trận cùng thuốc men đưa về căn cứ, Trần Thị Có một lần nữa rơi vào tay địch. Dù phải đối mặt với những cuộc thẩm vấn và tra khảo tàn bạo, bà vẫn giữ trọn khí tiết của người chiến sĩ cách mạng. Trước những lời đe dọa, bà thẳng thắn khẳng định việc mình làm là vì đất nước, vì nhân dân và không có gì phải hối hận.
Khi biết không thể khuất phục được ý chí của người phụ nữ ấy, kẻ thù đã sát hại bà. Trong những giây phút cuối cùng của cuộc đời, điều bà nghĩ đến không phải là bản thân mình, mà là những đứa con còn thơ dại. Bà chỉ mong chiếc áo đang mặc được gửi lại cho con, để các con có thêm chút tiền mua gạo. Một lời nhắn gửi giản dị của người mẹ trước lúc hy sinh đã trở thành biểu tượng đẹp về tình mẫu tử hòa quyện với lòng yêu nước.
Sự hy sinh của Trần Thị Có không làm nhân dân Hòa Thịnh khiếp sợ như kẻ thù mong muốn. Ngược lại, tấm gương bất khuất của bà đã tiếp thêm niềm tin và ý chí đấu tranh cho quân và dân địa phương. Hình ảnh người nữ chiến sĩ kiên trung đã đi vào đời sống văn hóa của quê hương, trở thành cảm hứng để đồng chí Trần Suyền, Bí thư Tỉnh ủy Phú Yên, sáng tác vở tuồng "Chị Trần Thị Có". Qua những đêm biểu diễn, câu chuyện về người mẹ anh hùng đã lay động biết bao trái tim, hun đúc thêm lòng yêu nước và khát vọng giải phóng dân tộc.
Với những cống hiến to lớn cho sự nghiệp cách mạng, Trần Thị Có được Nhà nước tặng thưởng Huân chương Kháng chiến hạng Ba. Ngày 24 tháng 6 năm 2005, bà được Chủ tịch nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, nhưng người dân Hòa Thịnh vẫn nhắc đến Trần Thị Có với niềm kính trọng sâu sắc. Bà không chỉ là một nữ chiến sĩ kiên trung, mà còn là biểu tượng của người phụ nữ Việt Nam giàu lòng yêu nước, giàu đức hy sinh, sẵn sàng hiến dâng cả cuộc đời mình cho độc lập, tự do của dân tộc. Câu chuyện về bà mãi là ngọn lửa truyền cảm hứng để các thế hệ hôm nay thêm trân trọng giá trị của hòa bình và sống xứng đáng với những hy sinh của cha ông.
