Người mẹ hai lần tiễn con ra trận và nỗi đau không nguôi giữa thời bình

Chiến tranh đã lùi xa nhiều thập kỷ, nhưng trên mảnh đất Phúc Lộc của tỉnh Nghệ An, những ký ức về một thời bom đạn vẫn còn in đậm trong tâm trí của nhiều người dân. Những hố bom năm xưa nay đã nhường chỗ cho những tuyến đường rộng mở, những ngôi nhà khang trang và cuộc sống bình yên. Thế nhưng, có những mất mát không thể bị xóa nhòa bởi thời gian. Trong đôi mắt của Bà mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Duân vẫn còn chất chứa những nỗi đau âm thầm của một người mẹ đã hai lần nhận giấy báo tử của con.

Ngồi trong ngôi nhà nhỏ giữa vùng quê thanh bình, mẹ Duân chậm rãi kể lại những năm tháng đã qua. Mỗi câu chuyện là một lát cắt của lịch sử, nơi có những hy sinh lớn lao, những mất mát không thể đong đếm và tình yêu nước được hun đúc từ chính cuộc sống bình dị của người dân quê.

Nguyễn Thị Duân sinh năm 1923 tại xã Nghi Mỹ, huyện Nghi Lộc, nay thuộc xã Phúc Thọ, tỉnh Nghệ An. Mẹ lớn lên trong một gia đình thuần nông nghèo khó. Cuộc sống cơ cực khiến từ khi còn nhỏ mẹ đã phải đi làm thuê, làm mướn để phụ giúp gia đình và chăm lo cho các em. Chính những tháng ngày gian nan ấy đã rèn giũa cho mẹ đức tính cần cù, chịu thương chịu khó và nghị lực vượt lên mọi thử thách của cuộc đời.

Lập gia đình và sinh được bảy người con, gồm năm trai và hai gái, mẹ Duân dành trọn cuộc đời để chăm lo cho tổ ấm của mình. Trong những năm tháng đất nước chìm trong khói lửa chiến tranh, các con của mẹ lớn lên giữa gian khó nhưng luôn được giáo dục bằng tình yêu quê hương và ý thức trách nhiệm với Tổ quốc.

Năm 1967, người con trai đầu của mẹ là anh Nguyễn Huy Vẹn lên đường nhập ngũ. Đó là thời điểm cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn ác liệt, hàng vạn thanh niên trên khắp cả nước hăng hái ra trận. Anh Vẹn cũng như bao người con ưu tú khác của quê hương Nghệ An, mang theo khát vọng bảo vệ đất nước và niềm tin vào ngày chiến thắng.

Nhắc đến người con trai đầu, mẹ Duân vẫn không giấu được sự xúc động. Trong ký ức của mẹ, anh Vẹn là người hiền lành, sống tình cảm và luôn quan tâm đến gia đình. Sau nhiều năm biền biệt nơi chiến trường, đến tháng 10 năm 1971 anh mới được trở về phép 20 ngày để tổ chức đám cưới.

Đó là khoảng thời gian hiếm hoi cả gia đình được đoàn tụ sau những năm dài xa cách. Không ai ngờ rằng những ngày sum họp ấy cũng chính là lần cuối cùng anh được ở bên người thân.

Ngày 4 tháng 7 năm 1972, anh Nguyễn Huy Vẹn anh dũng hy sinh tại chiến trường Quảng Trị khi tuổi đời còn rất trẻ. Anh ra đi khi cuộc sống hôn nhân vừa mới bắt đầu, chưa kịp thực hiện những dự định còn dang dở, chưa kịp để lại cho người vợ trẻ một đứa con làm kỷ niệm.

Tin báo tử gửi về khiến cả gia đình rơi vào đau thương tột cùng. Người cha suy sụp trước mất mát quá lớn. Trong hoàn cảnh ấy, chính mẹ Duân là người nén chặt nỗi đau của mình để động viên chồng và các con tiếp tục vượt qua những ngày tháng khó khăn.

Tưởng rằng thời gian sẽ giúp vơi đi phần nào nỗi mất mát, nhưng số phận lại tiếp tục thử thách người mẹ già bằng một bi kịch khác.

Năm 1980, người con trai thứ sáu là anh Nguyễn Huy Đình lên đường nhập ngũ. Anh được biên chế vào Đại đội 21, Trung đoàn 10, Sư đoàn 339, Quân khu 9 và thực hiện nghĩa vụ quốc tế trên chiến trường Campuchia.

Một lần nữa, mẹ Duân tiễn con ra trận bằng tất cả sự tự hào xen lẫn lo lắng. Dù trong lòng chất chứa bao nỗi niềm, mẹ vẫn động viên con hoàn thành nhiệm vụ, bởi mẹ hiểu rằng bảo vệ Tổ quốc và giúp nhân dân nước bạn là trách nhiệm thiêng liêng của thế hệ trẻ lúc bấy giờ.

Nhắc đến anh Nguyễn Huy Đình, mẹ lặng người rất lâu. Những ký ức tưởng như đã cũ vẫn hiện lên rõ ràng như mới hôm qua. Theo lời kể của đồng đội, sau nhiều năm chiến đấu, anh Đình chuẩn bị được nghỉ phép trở về thăm gia đình.

Biết sắp được gặp lại mẹ và người thân, anh đã dành dụm mua nhiều món quà nhỏ. Trong số đó có một tấm vải mà anh dự định mang về để mẹ may áo mới.

Thế nhưng, điều mà cả gia đình mong ngóng đã không bao giờ trở thành hiện thực.

Ngày 25 tháng 12 năm 1982, anh Nguyễn Huy Đình anh dũng hy sinh khi đang làm nhiệm vụ. Những món quà còn chưa kịp trao tận tay người thân, tấm vải chưa kịp trở thành chiếc áo dành cho mẹ, tất cả chỉ còn lại như những kỷ vật thấm đẫm yêu thương và nước mắt.

Hai lần nhận giấy báo tử của con là hai lần trái tim người mẹ như bị xé làm đôi. Nỗi đau ấy không có từ ngữ nào có thể diễn tả trọn vẹn. Nhưng cũng như lần đầu tiên, mẹ Duân tiếp tục gượng dậy, âm thầm chịu đựng và trở thành điểm tựa tinh thần cho gia đình.

Không chỉ có những người con trực tiếp cầm súng chiến đấu, bản thân mẹ Nguyễn Thị Duân cũng góp phần không nhỏ cho cuộc kháng chiến của dân tộc.

Trong những năm tháng chống Mỹ ác liệt, ngôi nhà của gia đình mẹ được chính quyền địa phương sử dụng làm nơi làm việc và liên lạc của xã. Đây cũng là điểm dừng chân quen thuộc của nhiều đơn vị bộ đội hành quân qua địa bàn.

Để bảo đảm an toàn cho cán bộ và chiến sĩ trước những trận ném bom của không quân Mỹ, chồng mẹ đã đào nhiều hầm chữ A quanh khu vực nhà ở. Những căn hầm ấy trở thành nơi trú ẩn an toàn cho bộ đội, cán bộ và nhân dân mỗi khi còi báo động vang lên.

Mẹ vẫn nhớ như in những năm 1972 khi bom đạn trút xuống quê hương dữ dội. Dù nhà cửa bị ảnh hưởng, cuộc sống vô cùng khó khăn nhưng gia đình mẹ luôn sẵn sàng chia sẻ từng bát cơm, từng nơi trú ngụ với bộ đội.

Trong hoàn cảnh thiếu thốn đủ bề, mẹ vẫn dành phần thức ăn ít ỏi của gia đình cho các chiến sĩ hành quân qua địa phương. Không chỉ vậy, mẹ còn cùng chồng chặt tre, dựng lán để bộ đội có nơi nghỉ ngơi trước khi tiếp tục lên đường làm nhiệm vụ.

Những việc làm bình dị ấy xuất phát từ tấm lòng của người dân hậu phương dành cho tiền tuyến. Đó cũng là biểu hiện sinh động của tinh thần đoàn kết quân dân đã góp phần tạo nên sức mạnh giúp dân tộc vượt qua những năm tháng chiến tranh khốc liệt.

Ghi nhận những đóng góp cho sự nghiệp kháng chiến, mẹ Nguyễn Thị Duân được Nhà nước trao tặng Huy chương Kháng chiến hạng Ba. Đặc biệt, ngày 8 tháng 10 năm 2014, mẹ vinh dự được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng.

Đối với mẹ, những phần thưởng cao quý ấy không chỉ là sự ghi nhận đối với cá nhân mình mà còn là sự tri ân đối với những người con đã hy sinh cho độc lập, tự do của dân tộc.

Hôm nay, khi đất nước đã hòa bình và phát triển, câu chuyện về cuộc đời mẹ Nguyễn Thị Duân vẫn khiến nhiều người xúc động. Đó là câu chuyện về một người mẹ bình dị nhưng mang trong mình nghị lực phi thường; một người phụ nữ đã vượt qua những đau thương tưởng chừng không thể chịu đựng nổi để tiếp tục sống, tiếp tục cống hiến và giữ gìn ngọn lửa yêu nước cho các thế hệ mai sau.

Sự hy sinh của gia đình mẹ không chỉ là mất mát riêng của một gia đình mà còn là biểu tượng cho những hy sinh thầm lặng của hàng triệu gia đình Việt Nam trong chiến tranh. Hình ảnh người mẹ hai lần tiễn con ra trận, hai lần nhận tin dữ nhưng vẫn kiên cường đứng vững mãi là biểu tượng đẹp về lòng yêu nước, đức hy sinh và sức mạnh tinh thần của người phụ nữ Việt Nam.

Trên hành trình dựng xây và bảo vệ đất nước, những người mẹ như Nguyễn Thị Duân đã góp phần viết nên những trang sử đầy tự hào. Và dù thời gian có trôi qua bao lâu, câu chuyện về mẹ vẫn sẽ còn được nhắc nhớ như một minh chứng cảm động cho tình mẫu tử thiêng liêng và lòng trung thành son sắt với Tổ quốc Việt Nam.