Người mẹ Khmer giữ lửa giữa miền biển mặn
Tôi đến xã Ngũ Lạc vào một buổi sáng nhiều gió. Con đường đất đỏ chạy dài giữa những hàng dừa, tiếng sóng biển xa xa như hòa vào nhịp sống bình dị của người dân nơi đây. Là một cán bộ Đoàn trong hành trình sưu tầm tư liệu về các Bà mẹ Việt Nam Anh hùng, tôi đã nghe nhiều câu chuyện xúc động. Nhưng khi nghe kể về Mẹ Thạch Thị Hoi, lòng tôi bỗng lặng đi, như chạm vào một nỗi đau rất sâu, rất thật.
Mẹ sinh năm 1912, là người Khmer hiền hậu, cả đời gắn bó với mảnh đất Ngũ Lạc. Cuộc sống của Mẹ giản dị như bao người phụ nữ nơi đây: ruộng đồng, con cái, và mái nhà nhỏ bên làng. Sáu người con – ba trai, ba gái – là tất cả niềm vui và hy vọng của Mẹ.
Nhưng chiến tranh đã không để yên cho những mái nhà như thế.
Khi đất nước bước vào những năm tháng ác liệt, các con của Mẹ lần lượt tham gia cách mạng. Trong số đó, hai người con đã không bao giờ trở về.
Người con đầu – liệt sĩ Thạch Nữ – tham gia cách mạng từ năm 1960, là một đội viên du kích xã Ngũ Lạc. Ở chị có sự gan dạ của người con gái miền biển, sẵn sàng đối mặt với hiểm nguy để bảo vệ quê hương. Ngày 10 tháng 5 năm 1969, trong một trận chống càn tại ấp Cây Xoài – vùng tranh chấp ác liệt, chị đã anh dũng hy sinh. Tin dữ đến, như một nhát dao cứa vào trái tim người mẹ. Nhưng nỗi đau ấy chưa phải là tất cả.
Người con thứ hai – liệt sĩ Thạch Chữ – cũng bước vào con đường cách mạng từ rất sớm. Là Thượng sĩ của Tiểu đoàn 306, Quân khu 9, anh mang trong mình tinh thần kiên cường của người lính. Ngày 30 tháng 12 năm 1969, trong một trận đánh tại Vàm Trà Cú, anh đã ngã xuống, để lại phía sau tuổi trẻ còn dang dở.
Chỉ trong một năm, Mẹ mất đi hai người con.
Người dân trong xã kể lại rằng, Mẹ Hoi ít nói lắm. Sau những mất mát ấy, Mẹ càng lặng lẽ hơn. Không ai thấy Mẹ khóc lớn, không ai nghe Mẹ than vãn. Mẹ chỉ âm thầm chịu đựng, như cách những người mẹ Việt Nam đã từng – biến nỗi đau riêng thành sự kiên cường, để tiếp tục sống, tiếp tục gìn giữ những gì còn lại.
Ngồi bên hiên một ngôi nhà cũ, tôi hình dung về Mẹ – một người phụ nữ Khmer nhỏ bé nhưng mang trong mình một trái tim lớn lao. Mẹ không cầm súng ra chiến trường, nhưng những hy sinh của Mẹ cũng lặng lẽ và vĩ đại không kém bất kỳ người lính nào.
Năm 1969, Mẹ rời xa cõi đời, mang theo nỗi nhớ thương con cái. Nhưng có lẽ, trong sâu thẳm, Mẹ cũng mang theo niềm tự hào – vì những đứa con của mình đã sống và hy sinh cho Tổ quốc.
Nhiều năm sau, vào năm 2014, Mẹ được truy tặng danh hiệu cao quý “Bà mẹ Việt Nam anh hùng”. Đó không chỉ là sự ghi nhận của Nhà nước, mà còn là lời tri ân của cả dân tộc dành cho một cuộc đời thầm lặng mà cao cả.
Rời Ngũ Lạc, tôi mang theo câu chuyện về Mẹ Thạch Thị Hoi như mang theo một phần ký ức của quê hương. Những con người như Mẹ đã đi qua chiến tranh bằng tất cả sự hy sinh, để hôm nay chúng ta được sống trong hòa bình.
Và tôi hiểu rằng, hành trình của mình không chỉ là ghi chép, mà là giữ lại những câu chuyện như thế – để ngọn lửa của lòng biết ơn và tình yêu quê hương sẽ còn mãi cháy trong tim mỗi người.
