Người mẹ mù lòa nhớ thương con

Mẹ của Trần Can là bà Nguyễn Thị Em. Bà Em lấy chồng là ông Trần Văn Bản, sinh được 3 người con là Trần Văn Căn, Trần Văn Can và Trần Thị An. Ông Trần Văn Căn chính là bố ông Trần Hồng Lĩnh mà tôi đang tiếp chuyện.

“Bà nội tôi sinh năm 1903. Ông nội mất khi bố tôi mới 8 tuổi, còn chú Can khi ấy mới lên 4. Bởi thế, gia đình phải đi làm thuê, làm mướn kiếm sống”, ông Trần Hồng Lĩnh chia sẻ. Ông Trần Hồng Lĩnh là người cháu trai duy nhất của gia đình, hiện lãnh trách nhiệm trông coi, thờ tự người chú Trần Can. Ông cũng có nhiều nét trên gương mặt giống người chú của mình trong bức ảnh ít ỏi còn lại của người Anh hùng liệt sĩ.

Ông Lĩnh cũng không nhớ nhiều về người bà của mình, bởi lớn lên ông cũng đi bộ đội, biền biệt suốt. Thành ra, người nhớ về câu chuyện của gia đình nhiều hơn lại chính là ông Lê Văn Tuấn. Ông Tuấn kể, dù đi bộ đội nhưng mỗi lần được về thăm nhà, ông đều sang nhà anh Can chơi, động viên bà cụ. Cụ Em rất buồn, nhớ con. Trò chuyện với ông Tuấn, cụ bày tỏ muốn đưa mộ con về an táng tại quê nhà. Ông Tuấn nói vui để trấn an cụ: Bà không phải lo đâu! Ở Điện Biên có đồng đội vui lắm bà ơi, về quê một mình anh Can sẽ buồn.

Ông Trần Duy Hảo, là em con chú, con bác với Trần Can, sinh năm 1951, khi ông ra đời thì cũng là năm Trần Can đi bộ đội. Ông vẫn nhớ sau này lớn lên, qua nhà bà Em chơi, kể về Trần Can, bà luôn nhắc chuyện khi sinh, chú bé Trần Can ấy đã khóc suốt ba tháng không ai dỗ được; khi lớn lên, vóc dáng cũng bé nhỏ, mãi không đủ tiêu chuẩn đi bộ đội. Thế mà khi vào quân ngũ, đã lập những chiến công lớn làm rạng danh gia đình, dòng họ và quê hương.

Thời gian đóng quân ở Thanh Hóa, trước khi lên Điện Biên Phủ, Trần Can có được về nhà một lần, gia đình cũng giục lấy vợ nhưng anh bảo, khi nào đất nước hết giặc mới nghĩ đến chuyện vợ con. Tuy vậy, anh cũng có người thương thầm là cô Nguyễn Thị Miên, làm ở trạm y tế xã. Sau khi Trần Can hy sinh, bà Miên xây dựng gia đình, lại lấy chính anh họ của ông Tuấn. Hiện nay, bà cũng đã qua đời.

Bà Em, thân mẫu của Trần Can mất khi tròn 100 tuổi, năm 2003 tại quê nhà. Từ ngày Trần Can từ biệt bà đi chiến đấu lên Tây Bắc, chưa một lần bà được gặp lại con. Một phần vì tuổi già, một phần vì thương nhớ con, những năm cuối đời bà Em đã lòa cả hai mắt. Kỷ niệm lớn nhất với bà có lẽ là lần được Chủ tịch Hồ Chí Minh đón ra Hà Nội bằng máy bay trực thăng.

Đó là vào năm 1964, bà được địa phương thông báo chuẩn bị ra Thủ đô dự lễ. Sau đó bà được dẫn đến một điểm đỗ trực thăng, Chủ tịch Hồ Chí Minh trong chuyến về quê đã đón bà ra Hà Nội dự lễ kỷ niệm 10 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ. Năm đó ông Tuấn còn nhớ địa phương đã sắm cho bà một bộ quần áo mới, dép mới và nón để bà đi Hà Nội dự lễ. Từ đó, đất nước tiếp tục bước vào cuộc kháng chiến chống Mỹ, những người con từ mọi miền quê lại tiếp tục lên đường chiến đấu, lãnh đạo đất nước cũng bận rộn trăm công nghìn việc, đương đầu với những việc hệ trọng, mọi thứ dần trôi theo thời gian.