NGƯỜI MẸ TRĂM TUỔI BÊN DÒNG PHÚ ĐỊNH VÀ KHÚC CA “THỜI HOA LỬA”
Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ, những vết thương trên da thịt của đất nước đã được màu xanh của hòa bình và sự thịnh vượng hàn gắn. Thế nhưng, có những vết thương lòng vẫn âm ỉ cháy, có những sự hy sinh thầm lặng mà vĩ đại vẫn luôn là báu vật tinh thần vô giá trường tồn cùng thời gian. Trong những ngày tháng Mười rực lửa phong trào của tuổi trẻ Thành phố, khi lật mở những trang sử vàng mang chủ đề “Câu chuyện thời hoa lửa”, thế hệ đoàn viên chúng tôi lại lặng mình xúc động khi tìm về một câu chuyện thiêng liêng ngay tại quê hương. Đó là câu chuyện về cuộc đời và đức hy sinh son sắt của Mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Lai – một bóng cây đại thụ, một nhân chứng lịch sử sống động đang cư ngụ tại mảnh đất phường Phú Định, Quận 8, thành phố Hồ Chí Minh.
Mẹ Nguyễn Thị Lai sinh năm 1924, ngụ tại bờ kênh Phú Định thơ mộng. Tính đến năm 2026 này, Mẹ đã bước sang tuổi 102 – cái tuổi bách niên giai lão, xưa nay hiếm có. Trải qua hơn một thế kỷ thăng trầm cùng những bước ngoặt lịch sử của dân tộc, đôi mắt Mẹ giờ đây đã mờ đục theo bụi thời gian, đôi bàn tay gầy guộc chằng chịt những nếp nhăn vết hằn của năm tháng, nhưng những ký ức về một “Thời hoa lửa” kiên cường, oanh liệt thì chưa bao giờ nguôi phai trong tâm trí.
Ngược dòng thời gian trở về những năm tháng kháng chiến chống Mỹ cứu nước khốc liệt (giai đoạn 1960 - 1975), vùng đất Quận 8 nói chung và Phú Định nói riêng là một trong những địa bàn vùng ven sông nước có phong trào cách mạng phát triển mạnh mẽ nhưng cũng chịu nhiều bom đạn và sự kìm kẹp, càn quét gắt gao của kẻ thù. Trong bối cảnh ngặt nghèo ấy, ngôi nhà của Mẹ Lai không chỉ là nơi tăng gia sản xuất, làm hậu phương vững chắc mà còn là nơi che chở, nuôi giấu cán bộ cách mạng.
Thế nhưng, đóng góp lớn lao nhất, vĩ đại nhất của Mẹ đối với non sông chính là khúc ruột của mình. Nghe theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, Mẹ đã nén nỗi lòng của một người mẹ, gạt nước mắt tiễn những người con thân yêu nhất lên đường nhập ngũ. Đất nước cần sức trẻ, và các con của Mẹ đã đi mà không hẹn ngày về.
Chiến trường miền Nam những năm tháng ấy vô cùng tàn khốc. Nỗi đau lớn nhất, nghiệt ngã nhất đời Mẹ ập đến khi những lá thư từ mặt trận thưa dần, để rồi thay thế bằng những tấm giấy báo tử lạnh lùng. Hai người con trai yêu quý của Mẹ – Liệt sĩ Lê Thanh Phong và Liệt sĩ Lê Hồng Cẩm – đã anh dũng ngã xuống khi tuổi đời còn rất trẻ, máu của các anh đã hòa vào lòng đất mẹ bao dung để đổi lấy màu xanh hòa bình cho thế hệ mai sau. Người ta thường nói về sự dũng cảm của người lính nơi tiền tuyến, nhưng ít ai thấu hiểu hết nỗi đau thắt lòng của người mẹ ở hậu phương mỗi đêm nghe tiếng súng nổ om sòm, ngóng tin con trong vô vọng. Nỗi đau mất một người con đã là quá lớn, đằng này Mẹ phải chịu đựng nỗi đau ấy nhân đôi. Thế nhưng, vượt lên trên nghịch cảnh và đau thương xé lòng, Mẹ Nguyễn Thị Lai vẫn kiên cường sống, tiếp tục bám trụ xóm làng, âm thầm lao động và đóng góp cho sự nghiệp giải phóng dân tộc.
Với những cống hiến cao cả, sự mất mát không gì bù đắp nổi và lòng trung kiên vĩ đại ấy, Mẹ Nguyễn Thị Lai đã vinh dự được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu vinh dự Nhà nước: Mẹ Việt Nam anh hùng. Tấm bằng công nhận trang trọng treo giữa gian nhà chính là sự tri ân sâu sắc của cả dân tộc trước một người mẹ vĩ đại.
Chiến tranh khép lại, Mẹ Lai trở về với cuộc sống đời thường tĩnh lặng bên dòng kênh Phú Định. Ở tuổi 102, dù sức khỏe đã yếu, Mẹ vẫn luôn là tấm gương sáng ngời về lối sống giản dị, đức độ và nghĩa tình. Mẹ chính là bóng cây đại thụ tỏa bóng mát chở che, luôn bảo ban, giáo dục con cháu, gia đình và xóm giềng giữ vững truyền thống cách mạng, sống tốt và cống hiến cho xã hội.
Hằng năm, mỗi dịp lễ Tết hay ngày Thương binh - Liệt sĩ, ngôi nhà nhỏ của Mẹ lại rộn rã tiếng cười khi đón nhận những bước chân của các thế hệ đoàn viên, thanh niên địa phương đến thăm hỏi, phụng dưỡng. Nhìn ngắm những chiếc áo xanh tình nguyện, ánh mắt Mẹ lánh lên niềm vui sướng, nụ cười hiền hậu của Mẹ như tìm lại được hình bóng của những người con quả cảm năm xưa.
Đọc và viết về câu chuyện của Mẹ Nguyễn Thị Lai, thế hệ đoàn viên, thanh niên Chi đoàn chúng tôi hôm nay càng thêm thấm thía sâu sắc cái giá của độc lập, tự do, thấm thía giá trị thiêng liêng của hai chữ "Hòa bình". Tấm gương hy sinh của Mẹ và các liệt sĩ chính là cuốn sách giáo khoa lịch sử sống động nhất, có sức lay động và cảm hóa mạnh mẽ nhất đối với tâm hồn tuổi trẻ.
Thế hệ trẻ Chi đoàn chúng tôi xin kính cẩn nghiêng mình trước hương hồn các anh hùng liệt sĩ và bày tỏ lòng biết ơn vô hạn đối với Mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Lai. Chúng tôi xin hứa sẽ luôn giữ vững ngọn lửa cách mạng mà cha anh đã truyền lại, ra sức học tập, rèn luyện đạo đức, lao động sáng tạo, tích cực xung kích trong các phong trào xây dựng quê hương Phú Định ngày càng văn minh, giàu đẹp. Đồng thời, chúng tôi quyết tâm nối dài hành trình “Đền ơn đáp nghĩa”, bằng những hành động thiết thực nhất để xoa dịu phần nào những vết thương lòng của Mẹ, xứng đáng với sự hy sinh của một "Thời hoa lửa" anh hùng.
