Người mẹ trong Đội Biệt động và trận đánh ngày 3 tháng 4 năm 1970

Sáng ngày 3 tháng 4 năm 1970, giữa lòng thị xã Cà Mau, Huỳnh Thị Kim Liên cùng các chiến sĩ biệt động tiến về Ty Cảnh sát Quốc gia An Xuyên. Đây là nơi được bảo vệ nghiêm ngặt, đồng thời là một cơ quan quan trọng trong bộ máy kiểm soát của đối phương. Khi tình hình tại mục tiêu bất ngờ thay đổi, những người thực hiện trận đánh phải quyết định rất nhanh. Họ vẫn bình tĩnh tiếp cận, đưa khối thuốc nổ vào vị trí và hoàn thành nhiệm vụ. Tiếng nổ sáng hôm ấy đã khép lại cuộc đời người nữ chiến sĩ mới ba mươi tuổi, nhưng cũng làm tên chị sống mãi trong ký ức của quê hương Cà Mau.

Huỳnh Thị Kim Liên, thường được gọi là Sáu Liên, sinh năm 1940 tại ấp Cây Khô, xã Tân Lợi, huyện Thới Bình, tỉnh Cà Mau; vùng quê ấy về sau thuộc xã mang tên Hồ Thị Kỷ. Từ năm 1964 đến năm 1966, chị tham gia công tác cách mạng tại địa phương. Năm 1966, chị được kết nạp vào Đảng. Đến tháng 3 năm 1967, chị được điều lên Đội Biệt động thị xã Cà Mau, một lực lượng hoạt động bí mật ngay trong vùng đối phương kiểm soát.

Công việc của một chiến sĩ biệt động đòi hỏi nhiều hơn lòng dũng cảm. Người làm nhiệm vụ phải quan sát kỹ mục tiêu, giữ bí mật giữa phố đông, vận chuyển vũ khí qua các trạm kiểm soát và ứng biến trước mọi thay đổi. Chỉ một biểu hiện bất thường cũng có thể khiến cả mạng lưới cơ sở bị phát hiện. Trong hoàn cảnh ấy, Huỳnh Thị Kim Liên tham gia xây dựng cơ sở cách mạng và thực hiện nhiều trận đánh vào các cơ quan, kho tàng và phương tiện của đối phương.

Ngày 10 tháng 7 năm 1968, chị cùng Hồ Thị Kỷ sử dụng mìn nổ chậm đánh vào Ty Cảnh sát An Xuyên. Tài liệu giới thiệu tiểu sử của trường học mang tên chị ghi nhận trận đánh làm mười một người phía đối phương thiệt mạng và phá hủy nhiều tài liệu. Tháng 10 cùng năm, chị tiếp tục thực hiện nhiệm vụ phá hủy một xe quân sự tại thị xã Cà Mau. Tháng 7 năm 1969, khối mìn do chị đưa vào hậu cứ Tiểu đoàn Bảo an tại trại Cao Thắng đã làm kho nhiên liệu bốc cháy. Những nhiệm vụ liên tiếp cho thấy chị không chỉ gan dạ mà còn có kinh nghiệm hoạt động trong nội thị.

Trận đánh ngày 3 tháng 4 năm 1970 được chuẩn bị với hai mũi tiếp cận Ty Cảnh sát An Xuyên. Hồ Thị Kỷ và Huỳnh Thị Kim Liên là hai nữ chiến sĩ trực tiếp tham gia, bên cạnh những đồng đội làm nhiệm vụ phối hợp và liên lạc. Khi đối phương bất ngờ tập trung lực lượng để chuẩn bị một cuộc càn quét, kế hoạch ban đầu không còn phù hợp. Các chị quyết định thay đổi cách tiếp cận, đưa mìn vào giữa nơi quân đối phương đang tập trung và kích nổ. Tư liệu của tỉnh Cà Mau ghi nhận trận đánh làm chết và bị thương tổng cộng hai mươi bảy người phía đối phương, phá hủy phương tiện và góp phần ngăn cuộc hành quân ngay từ nơi xuất phát.

Huỳnh Thị Kim Liên hy sinh trong trận đánh ấy cùng Hồ Thị Kỷ và em Hồ Thị Thúy Nghiêm, con gái của chị. Giấy khai tử được lập ngày 6 tháng 4 năm 1970 xác nhận chị và em Nghiêm mất ngày 3 tháng 4. Sau ngày đất nước thống nhất, hài cốt chị được đưa về Nghĩa trang Liệt sĩ tỉnh Cà Mau. Chị được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Tên Huỳnh Thị Kim Liên ngày nay được đặt cho một con đường và một trường tiểu học tại Cà Mau.

Câu chuyện của Sáu Liên không chỉ được nhớ bằng tiếng nổ của một trận đánh. Đó còn là câu chuyện về một người phụ nữ bình dị đã âm thầm đi từ công tác địa phương đến một lực lượng hoạt động giữa lòng đô thị, chấp nhận hiểm nguy để góp phần bảo vệ quê hương. Những địa danh, con đường và mái trường mang tên chị giúp thế hệ sau hiểu rằng hòa bình hôm nay được đổi bằng những cuộc đời có thật, những gia đình có thật và những lựa chọn không dễ dàng của người đi trước.