NGƯỜI MẸ VIỆT NAM ANH HÙNG - HOÀNG THỊ MẾN

Mẹ Hoàng Thị Mến (1913–1977) sinh tại một làng quê chiêm trũng thuộc huyện Duy Tiên, tỉnh Hà Nam cũ. Giữa những năm 1930, vì cuộc sống nghèo khó, mẹ vào miền Nam làm ăn, rồi đến vùng Lộc Ninh, tỉnh Bình Dương, lập gia đình với ông Nguyễn Văn Phàn, một công nhân làm phu tại đồn điền cao su.

Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, ông Nguyễn Văn Phàn tham gia phong trào cách mạng. Khi thực dân Pháp quay trở lại xâm lược, gia đình mẹ cùng nhiều gia đình công nhân rời các đồn điền cao su, xuống vùng Mỹ Thạnh Đông, huyện Đức Huệ, tỉnh Tân An làm ruộng. Tại đây, ông Phàn tiếp tục tham gia công tác cách mạng và được kết nạp Đảng trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp.

Sau Hiệp định Genève năm 1954, tình hình ở miền Nam trở nên đặc biệt khó khăn. Mẹ Hoàng Thị Mến tham gia Hội Phụ nữ Giải phóng, tích cực tham gia các cuộc đấu tranh chính trị, đồng thời nuôi giấu, tiếp tế cho cán bộ và du kích địa phương.

Trong gia đình, mẹ vừa phải lao động nuôi các con nhỏ, vừa âm thầm che chở, giúp đỡ chồng và các con tham gia hoạt động cách mạng. Người con trai Nguyễn Văn Sửu (Ba Sửu) tham gia du kích xã từ tháng 2/1962. Người con trai Nguyễn Văn Định (Hai Định) thoát ly vào năm 1963, làm công nhân rồi tham gia công tác in ấn của Ban Tuyên huấn tỉnh Long An. Có thời gian cơ quan của anh được bố trí hoạt động tại nhà mẹ.

Những năm tháng chiến tranh liên tiếp mang đến những mất mát lớn. Ngày 28/3/1967, Nguyễn Văn Sửu hy sinh trong một trận phục kích đánh tàu địch bên sông. Chỉ ba tháng sau, ngày 16/6/1967, chồng mẹ là ông Nguyễn Văn Phàn, khi đang đi vận động nhân dân đóng góp, bị thương nặng do bom và qua đời trong đêm.

Nỗi đau chưa dừng lại ở đó. Cuối tháng 11/1970, Nguyễn Văn Định cùng một số đồng chí trong cơ quan được cử đi làm nhiệm vụ và bị địch phục kích. Anh hy sinh ngày 26/11/1970. Gia đình sau đó đã nhiều lần tìm kiếm nhưng chưa tìm thấy mộ của anh.

Ba lần mất mát liên tiếp khiến mẹ Hoàng Thị Mến phải chịu những nỗi đau không gì bù đắp được. Thế nhưng trong suốt những năm chiến tranh, mẹ vẫn cùng các con tiếp tục lao động, nuôi dưỡng và hỗ trợ hoạt động cách mạng tại địa phương.

Ngày 30/4/1975, đất nước thống nhất. Nhiều gia đình được đón người thân trở về, nhưng với mẹ Hoàng Thị Mến, niềm vui thống nhất hòa cùng nỗi đau khi chồng và các con đã mãi mãi nằm lại trong chiến tranh.

Mẹ qua đời năm 1977, chưa kịp hưởng đầy đủ những chế độ, chính sách dành cho người có công. Tuy nhiên, những đóng góp của mẹ không bị lãng quên. Nhà nước đã truy tặng mẹ danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng theo Quyết định số 394/KTCTN ngày 17/12/1994. Mẹ và gia đình cũng được Nhà nước tặng thưởng Huân chương Độc lập hạng Ba năm 2000.

Cuộc đời mẹ Hoàng Thị Mến là câu chuyện về một người phụ nữ bình dị đã chịu đựng những mất mát lớn lao trong chiến tranh, nhưng vẫn giữ vững sự thủy chung với quê hương, với cách mạng. Sự hy sinh của mẹ và gia đình là một phần trong những mất mát mà nhiều gia đình Việt Nam đã trải qua để đi đến ngày đất nước thống nhất.