NGƯỜI MẸ VIỆT NAM ANH HÙNG NGUYỄN THỊ THỨ
Sự ra đi của Mẹ Nguyễn Thị Thứ ở tuổi 106 không đơn thuần là sự khép lại của một đời người, mà đó là sự hóa thân vĩnh hằng vào hồn thiêng sông núi, vào từng tấc đất, ngọn cỏ của dải đất hình chữ S. Mẹ nằm xuống, nhưng cuộc đời mẹ đã kịp tạc vào lịch sử một tượng đài bất khuất, một biểu tượng của lòng nhân ái và đức hy sinh vượt khỏi mọi giới hạn thông thường của con người. Đó không chỉ là câu chuyện của riêng một gia đình tại Điện Bàn, Quảng Nam, mà là tấm gương phản chiếu gương mặt của cả một dân tộc Việt Nam: nhẫn nại trong đau thương, kiên cường trong bão tố và bao dung đến tận cùng của sự chịu đựng.
Mười một người thân yêu ra đi, mười một lần trái tim mẹ như có ai cắt từng khúc ruột, nhưng chưa một lần mẹ thốt lên lời hối tiếc vì đã dâng hiến những gì tinh túy nhất của đời mình cho độc lập dân tộc. Nỗi đau của mẹ không làm mẹ gục ngã hay oán than, trái lại, nó hun đúc nên một tâm hồn cao cả, nơi mà tình mẫu tử thiêng liêng đã hòa quyện hoàn toàn vào tình yêu Tổ quốc đại nghĩa. Mẹ chính là hiện thân bằng xương bằng thịt của khái niệm "Đất Nước" — một Đất Nước không chỉ có trên bản đồ, mà là Đất Nước được nuôi dưỡng bằng đôi tay lam lũ, bằng dòng sữa ngọt ngào và bằng cả những giọt nước mắt lặn ngược vào trong để giữ vững một niềm tin sắt đá vào ngày mai chiến thắng.
Hôm nay, đứng trước quần thể tượng đài Mẹ Việt Nam Anh hùng tại Núi Cấm, nhìn vào gương mặt mẹ được tạc vào đá hoa cương sừng sững giữa đất trời, mỗi chúng ta như thấy cả một pho sử sống động hiện về. Những nếp nhăn trên trán mẹ như những con sóng của dòng Thu Bồn cuộn trào ký ức, đôi mắt mẹ nhìn xa xăm như xuyên thấu qua hai cuộc chiến trường kỳ. Hình ảnh mẹ mở rộng vòng tay ôm lấy những vách đá, như muốn che chở cho tất cả các con — những liệt sĩ đã ngã xuống và cả những thế hệ con cháu hôm nay — chính là biểu tượng cao đẹp nhất của sự hòa hợp và cứu rỗi.
Sự hy sinh của mẹ dạy cho chúng ta về giá trị của hòa bình: Một nền hòa bình không phải tự nhiên mà có, nó được đánh đổi bằng thanh xuân của những người lính và bằng cả tuổi già đơn độc của những người mẹ héo hon bên hiên cửa. Mẹ nhắc nhở thế hệ trẻ rằng: Mỗi tấc đất ta đang đi, mỗi bầu không khí tự do ta đang hít thở đều nặng trĩu những ân tình thầm lặng. Chúng ta sống hôm nay không chỉ cho riêng mình, mà còn sống để xứng đáng với những mâm cơm mười một đôi đũa mà mẹ đã kiên nhẫn bày ra suốt mấy mươi năm đợi chờ trong vô vọng.
Mẹ Thứ đã đi trọn một thế kỷ nhọc nhằn nhưng đầy vinh quang. Dòng sông Thu Bồn vẫn chảy trôi về biển lớn, gió miền Trung vẫn thổi qua những rặng tre già, và tên của mẹ đã hóa thành tên chung của triệu người phụ nữ Việt Nam trung hậu, đảm đang. Mẹ không còn là mẹ của riêng mười một liệt sĩ, mà mẹ đã trở thành "Người Mẹ của muôn nhà", là bến đỗ bình yên cho tâm hồn của mọi người con đất Việt mỗi khi tìm về nguồn cội.
Di sản mẹ để lại cho nhân thế không phải là vật chất phù hoa, mà là một đức tin vĩnh cửu: Rằng trên đời này, sức mạnh tàn bạo của bom đạn có thể san phẳng vạn vật, nhưng không bao giờ có thể chiến thắng được trái tim của một người mẹ yêu con và yêu nước. Nguyện cầu cho linh hồn mẹ được thanh thản mãi mãi bên các con của mình ở cõi vĩnh hằng, nơi không còn tiếng súng, không còn những tờ giấy báo tử nhuộm màu nước mắt, chỉ còn những bữa cơm đoàn viên vĩnh cửu trong ánh hào quang của hòa bình và lòng biết ơn vô hạn của triệu triệu người con đất Việt. Tên mẹ — Nguyễn Thị Thứ — sẽ mãi là một nốt nhạc trầm hùng, sâu lắng nhất trong bản đại hợp xướng của dân tộc, vang vọng đến nghìn đời sau.
