NGƯỜI MẸ XTIÊNG ĐI THEO CON VÀO CĂN CỨ

Giữa đại ngàn Đông Nam Bộ năm xưa, nơi những cánh rừng già nối tiếp nhau chạy dài đến tận chân trời, có một người mẹ dân tộc Xtiêng đã dành trọn tình yêu thương cho người con trai duy nhất của mình. Đó là Mẹ Nguyễn Thị Cúc – người phụ nữ cả cuộc đời chỉ có một ước nguyện giản dị là được ở gần con.

Mẹ sinh năm 1922 trong một sóc nhỏ thuộc vùng Thủ Dầu Một. Thuở thiếu nữ, Mẹ nổi tiếng xinh đẹp, khỏe khoắn và mang vẻ đẹp mộc mạc của núi rừng. Theo phong tục của đồng bào Xtiêng, Mẹ kết hôn với một chàng trai ở sóc bên cạnh.

Những năm ấy, thực dân Pháp mở rộng các đồn điền cao su khắp miền Đông Nam Bộ. Chồng Mẹ được tuyển vào làm việc tại đồn điền và Mẹ cũng theo chồng rời xa núi rừng thân thuộc để trở thành công nhân cạo mủ cao su.

Năm 1944, Mẹ sinh người con trai đầu lòng và cũng là người con duy nhất. Hai vợ chồng đặt tên con là Phạm Văn Sanh.

Đứa con trai ấy nhanh chóng trở thành niềm hy vọng, là nguồn vui lớn nhất trong cuộc đời người phụ nữ dân tộc Xtiêng.

Nhưng cuộc đời Mẹ không bình yên lâu.

Sau khi thực dân Pháp trở lại xâm lược nước ta, gia đình Mẹ xảy ra biến cố. Chồng Mẹ có vợ khác. Người vợ sau tìm cách đẩy mẹ con Mẹ ra khỏi mái nhà mà chính Mẹ đã góp công xây dựng.

Không còn nơi nương tựa, Mẹ Nguyễn Thị Cúc bế con rời đi với hai bàn tay trắng.

Một mình nơi đất khách, Mẹ tiếp tục làm công nhân cạo mủ tại vùng Minh Đức, Hớn Quản. Cuộc sống vô cùng cực nhọc nhưng Mẹ chưa bao giờ để con thiếu ăn, thiếu mặc.

Ngày ngày, người mẹ trẻ địu con theo vào lô cao su. Giữa những hàng cây thẳng tắp, Mẹ vừa lao động vừa chăm sóc đứa con bé bỏng.

Đối với Mẹ, Phạm Văn Sanh chính là cả cuộc đời.

Dù nghèo khó, Mẹ vẫn cố gắng cho con đến trường học chữ. Mẹ luôn tâm niệm rằng chỉ có học tập mới giúp con thoát khỏi cuộc sống cơ cực mà Mẹ đã trải qua.

Thời gian trôi qua, cậu bé Sanh lớn lên khỏe mạnh, mang trong mình sự mạnh mẽ của núi rừng và lòng yêu nước của thế hệ thanh niên miền Nam thời chống Mỹ.

Đầu năm 1965, khi phong trào cách mạng phát triển mạnh tại địa phương, Phạm Văn Sanh được cán bộ bí mật giác ngộ. Anh nhanh chóng tham gia lực lượng du kích rồi thoát ly hoạt động cách mạng.

Ngày con quyết định vào rừng, Mẹ Nguyễn Thị Cúc không ngăn cản.

Điều đặc biệt là Mẹ cũng quyết định đi theo con vào căn cứ.

Không phải để chiến đấu, cũng không phải để hưởng sự che chở, mà đơn giản chỉ vì Mẹ không muốn xa người con duy nhất của mình.

Trong căn cứ cách mạng, Mẹ trở thành người mẹ chung của đơn vị.

Mẹ mò cua, bắt cá, hái rau rừng, kiếm củi, nấu cơm cho cán bộ, chiến sĩ. Những việc làm bình dị ấy đã góp phần giúp các đơn vị vượt qua nhiều khó khăn trong điều kiện chiến tranh ác liệt.

Mọi người đều quý mến người mẹ dân tộc Xtiêng ít nói nhưng giàu tình thương yêu ấy.

Những năm tháng đó, Mẹ và con trai cùng sống giữa rừng sâu, cùng chịu đựng bom đạn, những trận càn quét của địch và sự thiếu thốn trăm bề.

Mẹ hạnh phúc vì mỗi ngày đều được nhìn thấy con.

Nhưng chiến tranh không cho Mẹ giữ niềm hạnh phúc ấy quá lâu.

Tháng 7 năm 1970, trong khi làm nhiệm vụ thu thuế xe khai thác gỗ tại vùng giải phóng, Phạm Văn Sanh bị địch phục kích tại suối Bà Nồm, xã Lộc Quang.

Người thanh niên mới ngoài hai mươi tuổi đã anh dũng hy sinh.

Tin dữ đến với Mẹ như một nhát dao cắt vào trái tim.

Người con duy nhất mà Mẹ đã nuôi dưỡng suốt bao năm tháng, người con mà Mẹ từng lặn lội theo vào tận chiến khu để được ở gần, nay đã vĩnh viễn ra đi.

Nỗi đau ấy khiến Mẹ gần như suy sụp.

Nhiều ngày liền, Mẹ sống trong đau đớn và tuyệt vọng giữa lúc chiến tranh vẫn đang diễn ra khốc liệt.

Sau này, khi chiến trường Bình Long bùng nổ những trận đánh lớn năm 1972, Mẹ theo dòng người sơ tán trở về vùng đồn điền Cẩm Mỹ tiếp tục mưu sinh bằng nghề cạo mủ cao su.

Đất nước thống nhất nhưng người con trai duy nhất không trở về.

Những năm cuối đời, Mẹ được đưa về nuôi dưỡng tại Nhà nuôi cha mẹ liệt sĩ Đồng Nai.

Những người từng sống cùng kể rằng Mẹ rất ít nói. Thỉnh thoảng Mẹ uống vài chén rượu rồi ngồi lặng hàng giờ.

Có lẽ trong tâm trí người mẹ ấy vẫn luôn hiện lên hình ảnh Phạm Văn Sanh ở tuổi đôi mươi – tuổi đẹp nhất của đời người.

Năm 1991, Mẹ Nguyễn Thị Cúc qua đời trong sự yêu thương của những người cùng trại nuôi dưỡng.

Ba năm sau, Nhà nước truy tặng Mẹ danh hiệu cao quý Bà mẹ Việt Nam Anh hùng.

Đó là sự ghi nhận đối với người mẹ đã dành cả cuộc đời cho con và cho đất nước.

Ý nghĩa câu chuyện

Câu chuyện về Mẹ Nguyễn Thị Cúc là biểu tượng đẹp của tình mẫu tử thiêng liêng trong chiến tranh. Mẹ không chỉ sinh thành, nuôi dưỡng người con duy nhất cho cách mạng mà còn lặng lẽ đồng hành cùng con trong những năm tháng gian khổ nhất. Tấm gương của Mẹ góp phần làm sáng ngời phẩm chất cao đẹp của các Bà mẹ Việt Nam Anh hùng – những người đã hy sinh hạnh phúc riêng để góp phần làm nên độc lập, tự do cho dân tộc.