NGƯỜI MẸ XỨ HUẾ GÁNH NỖI ĐAU QUA HAI CUỘC CHIẾN

NGƯỜI MẸ XỨ HUẾ GÁNH NỖI ĐAU QUA HAI CUỘC CHIẾN

(Mẹ Việt Nam Anh hùng Phan Thị Đào)

Phú Vang – vùng đất ven phá Tam Giang, nơi gió mang theo vị mặn của nước, nơi con người sống chậm, nói khẽ, và giấu nỗi đau rất sâu trong lòng. Năm 1913, giữa làng quê xứ Huế trầm mặc ấy, bà Phan Thị Đào cất tiếng khóc chào đời. Tuổi trẻ của bà trôi qua trong nghèo khó, trong bóng dáng thực dân còn phủ nặng lên từng mái nhà, từng lối đi làng. Khi lập gia đình, bà nghĩ đời mình rồi sẽ gắn với ruộng đồng, với những buổi sớm gánh lúa, chiều vá áo cho chồng con. Nhưng lịch sử không cho bà một cuộc đời bình lặng. Cuộc kháng chiến chống Pháp nổ ra. Người chồng của bà tham gia cách mạng, làng quê Phú Vang bắt đầu quen với tiếng súng, với những đợt càn quét, với cảnh dân làng phải đào hầm, giấu lúa, nuôi cán bộ. Bà Đào trở thành hậu phương lặng lẽ – nấu cơm, che chở, giữ bí mật bằng chính sinh mệnh của mình. Rồi đất nước chưa kịp yên, chiến tranh lại tiếp nối.
Ba người con trai của bà lần lượt lớn lên trong khói lửa, và cũng lần lượt rời làng ra đi theo tiếng gọi non sông. Không ai hẹn ngày về. Ngày tiễn con đầu, bà chỉ dặn: “Đi cho trọn đạo làm con với nước.”
Ngày tiễn con thứ hai, bà lặng im thật lâu, tay run run sửa lại quai ba lô. Ngày tiễn người con út, bà đứng quay mặt ra phá nước, để gió che đi dòng nước mắt. Chiến trường Trị – Thiên đã giữ lại cả ba người con của bà. Những tờ giấy báo tử lần lượt về làng, mỏng manh mà nặng như đá đè lên ngực người mẹ. Mỗi lần nghe tin, bà không ngã quỵ, không kêu gào. Bà chỉ lặng lẽ thắp một nén nhang, rồi lại ra đồng, như thể nếu mình dừng lại thì nỗi đau sẽ vỡ òa. Người làng thương bà, nhưng cũng kính bà. Bởi trong những năm tháng ác liệt nhất, nhà bà vẫn là nơi nuôi giấu cán bộ, là điểm tựa cho cách mạng. Có những đêm bom dội sáng cả bầu trời, bà ôm chặt mấy đứa cháu vào lòng, miệng lẩm nhẩm câu hò Huế cũ, vừa ru con, vừa ru chính mình đi qua sợ hãi. Bà từng nói nhỏ với người thân:
“Mất con thì đau lắm, nhưng nếu nước mất thì còn đau hơn.” Chiến tranh kết thúc. Đất nước thống nhất. Nhưng căn nhà nhỏ ở Phú Vang vẫn thiếu tiếng bước chân con trai. Bà sống những năm cuối đời trong ký ức, trong mùi khói nhang quen thuộc, trong những chiều gió thổi từ phá Tam Giang vào lạnh buốt. Danh hiệu Mẹ Việt Nam Anh hùng được trao cho bà – một sự ghi nhận thiêng liêng. Nhưng với bà, phần thưởng lớn nhất là đất nước không còn chia cắt, là thế hệ trẻ được lớn lên không phải nghe tiếng bom rơi. Năm 2001, Mẹ Phan Thị Đào về với các con. Mẹ đi nhẹ như cách mẹ đã sống – âm thầm, chịu đựng, mà bền bỉ đến tận cùng.