Người mở cõi Nam Bộ
Trong dòng chảy vần vũ của lịch sử dân tộc, bên cạnh những vị anh hùng sáng lóa trên bảng vàng bia đá, vẫn có những con người lặng lẽ cống hiến, mang trong mình công lao tựa thái sơn nhưng danh tiếng lại chìm khuất sau màn sương thời gian. Một trong những nhân vật kiệt xuất ấy chính là Tướng quân Nguyễn Hữu Cảnh (1651–1700) – người mở cõi Nam Bộ, vị tướng mang tầm vóc một thiên tài kinh lược nhưng chưa từng khoe khoang một lời về công trạng.
Nguyễn Hữu Cảnh sinh ra trong một gia đình tướng lĩnh nổi tiếng ở Quảng Bình. Ngay từ trẻ, ông đã bộc lộ chí khí phi thường, võ nghệ tinh thông và trí tuệ mẫn thiếp. Tuy nhiên, điều làm nên tầm vóc lịch sử của ông không nằm ở những trận mạc đẫm máu hay những chiến thắng binh đao gay cấn, mà nằm ở trí tuệ mở cõi hiếm có và lòng bao dung sâu sắc.
Năm 1698, nhận lệnh Lúa Vương Nguyễn Phúc Chu, Nguyễn Hữu Cảnh kinh lược phương Nam. Không dùng gươm đao để chinh phục, ông bước vào vùng đất Đông Nam Bộ ngày nay bằng tâm thế của một người kiến tạo. Với tầm nhìn chiến lược xuất sắc, ông thành lập phủ Gia Định, lập nên hai huyện Phước Long và Tân Bình, đặt nền móng hành chính chính thức cho vùng đất Sài Gòn - TP.HCM sôi động ngày nay. Ông quy tụ dân nghèo, chiêu mộ lưu dân, vỗ an người bản địa, biến một vùng đầm lầy hoang sơ, gian giam hạc lánh thành chốn xóm làng sầm uất, ruộng đồng thẳng cánh cò bay.
Công lao của Nguyễn Hữu Cảnh to lớn ở chỗ: ông mở rộng bờ cõi mà không tốn một giọt máu của nhân dân, không gây thù hằn dân tộc. Ông mang theo ánh sáng của văn hóa, sự hòa hợp và trật tự pháp luật đến với vùng đất mới, biến nơi đây thành cội nguồn trù phú cho hàng triệu con cháu đời sau. Khi ông qua đời vì bạo bệnh trên đường thu quân, nhân dân hai bờ sông Vàm Nao và khắp xứ Nam Kỳ đã lập đền thờ, phụng sự ông như một vị thần hoàng làng.
Nguyễn Hữu Cảnh là minh chứng sống động cho tinh thần đại nghĩa của dân tộc Việt Nam. Ông không cần những tượng đài đồ xộ hay những trang sử ồn ào; sự trù phú, bình yên của dải đất phương Nam chính là đài hoa vĩnh cửu nhất ghi dấu công ơn của vị tướng mở cõi thầm lặng này.
