Người mở cửa một lớp học cho cả một phong trào
Tác giả: Nhữ Vũ Khánh Linh
Có những ngôi trường tồn tại chỉ trong thời gian ngắn nhưng lại để lại dấu ấn lâu dài. Đông Kinh Nghĩa Thục là một trường hợp như vậy, và Lương Văn Can là một trong những người quan trọng nhất đứng sau nó.
Lương Văn Can sinh năm 1854, quê ở Nhị Khê, Hà Nội. Ông đỗ Cử nhân nhưng không chọn con đường làm quan mà dành nhiều thời gian cho việc dạy học.
Đầu thế kỷ XX, khi phong trào Duy Tân phát triển, ông cùng các sĩ phu yêu nước thành lập Đông Kinh Nghĩa Thục ở Hà Nội.
Mục tiêu của trường không đơn thuần là dạy chữ. Trường muốn truyền bá kiến thức mới, khuyến khích học quốc ngữ, nâng cao dân trí và cổ động tinh thần yêu nước.
Các môn học được mở rộng hơn kiểu học khoa cử truyền thống. Học sinh được tiếp cận kiến thức phổ thông, lịch sử, địa lý và những tư tưởng mới. Trường cũng tổ chức diễn thuyết và phổ biến sách báo.
Đông Kinh Nghĩa Thục chỉ hoạt động trong khoảng 9 tháng, từ tháng 3 đến tháng 12 năm 1907, trước khi bị chính quyền thực dân đóng cửa.
Nhưng 9 tháng ấy đủ để chứng minh rằng giáo dục có thể trở thành một hình thức thức tỉnh xã hội.
Lương Văn Can không chỉ là một nhà giáo. Ông là người tin rằng muốn đất nước thay đổi thì trước hết phải thay đổi cách con người học tập và nhìn nhận thế giới.
Và đôi khi, một lớp học nhỏ cũng có thể tạo ra một tiếng vang rất lớn.
