NGƯỜI MỞ ĐƯỜNG ÂM THẦM CHO CÁCH MẠNG VIỆT NAM

(Chi đoàn cơ sở PC Bình Phú)

NGƯỜI MỞ ĐƯỜNG ÂM THẦM CHO CÁCH MẠNG VIỆT NAM

Lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc của Việt Nam đầu thế kỷ XX thường gắn liền với những lãnh tụ xuất sắc và những sự kiện sục sôi. Tuy nhiên, đằng sau những cột mốc chói lọi ấy là sự cống hiến âm thầm của những con người chấp nhận đứng ở vị trí khuất lấp, tận dụng từng mối quan hệ và vị trí công tác ở xứ người để mở đường cho cách mạng. Chí sĩ yêu nước Hồ Học Lãm (1884–1943) chính là một nhân vật đặc biệt như thế.

Sinh ra tại làng Quỳnh Đôi, tỉnh Nghệ An trong một gia đình giàu truyền thống yêu nước – có cha tham gia phong trào Cần Vương, mẹ làm liên lạc cho nghĩa quân Phan Đình Phùng – tinh thần trách nhiệm với dân tộc đã thấm sâu vào máu thịt của Hồ Học Lãm từ thuở thiếu thời. Năm 1906, đáp lời gọi của phong trào Đông Du do Phan Bội Châu khởi xướng, ông sang Nhật Bản học tập tại Trường Quân sự Chấn Võ dưới tên Hồ Hinh Sơn. Khi phong trào Đông Du tan rã, ông tiếp tục sang Trung Quốc, tốt nghiệp Trường Quân sự Bảo Định và sau Cách mạng Tân Hợi (1911) đã trở thành một sĩ quan cao cấp trong quân đội Quốc dân Đảng Trung Quốc.

Dù giữ chức vụ cao trong quân đội nước bạn và sống xa quê hương nhiều năm, trái tim Hồ Học Lãm vẫn luôn đau xót trước cảnh nước mất nhà tan. Ông đã biến gia đình mình ở Hàng Châu và Nam Kinh thành “mái nhà chung” cưu mang, bảo vệ và hỗ trợ hàng loạt thanh niên Việt Nam sang Trung Quốc tìm đường cứu nước. Nhờ vị thế và tầm ảnh hưởng của mình trong chính quyền Quốc dân Đảng, ông đã tạo điều kiện cho nhiều nhà cách mạng – tiêu biểu như Lê Thiết Hùng – tiếp cận môi trường quân sự, thu thập các thông tin tình báo chiến lược quý giá phục vụ phong trào trong nước.

Không chỉ là người hậu thuẫn thầm lặng, Hồ Học Lãm còn tích cực dấn thân vào các hoạt động tổ chức. Năm 1936, ông tham gia thành lập Việt Nam Độc lập Vận động Đồng minh Hội và được bầu làm Chủ tịch, cùng xuất bản tờ báo Việt Thanh để tập hợp kiều bào yêu nước. Dù không phải là một đảng viên cộng sản, ông luôn dành cho ngọn lửa cách mạng do Đảng và Nguyễn Ái Quốc lãnh đạo một niềm tin tuyệt đối và sự hợp tác chân thành. Năm 1940, ông đã cung cấp cho Nguyễn Ái Quốc những tài liệu tình báo cực kỳ quan trọng về kế hoạch “Hoa quân nhập Việt” cùng các động thái quân sự của Nhật Bản và Tưởng Giới Thạch.

Những năm cuối đời, dù cơ thể suy yếu vì bệnh tật, ngọn lửa yêu nước trong ông chưa bao giờ nguội lạnh. Năm 1941, ông gửi thư dặn dò các nhà cách mạng Việt Nam về bài học dựa vào sức mạnh nhân dân, tinh thần tự lực và đại đoàn kết. Thậm chí khi nằm trên giường bệnh cuối năm 1942, hay tin Nguyễn Ái Quốc bị chính quyền Tưởng Giới Thạch bắt giữ, ông vẫn đau xót dặn dò các con phải tìm mọi cách giải cứu Người. Ngày 12/4/1943, chí sĩ Hồ Học Lãm qua đời tại Trung Quốc ở tuổi 60, khép lại một đời cống hiến trọn vẹn cho Tổ quốc.

Cuộc đời của Hồ Học Lãm là lời nhắc nhở sâu sắc rằng lịch sử không chỉ được đắp xây bởi những tên tuổi nổi bật trên đài quang vinh, mà còn được vun đắp bởi những con người âm thầm làm "bệ phóng", tạo tiền đề cho những thắng lợi lớn của dân tộc. Hành trình cống hiến bền bỉ của ông mãi là một tấm gương sáng về lòng yêu nước, sự mưu trí và tinh thần cống hiến không chút vụ lợi cho sự nghiệp độc lập của Việt Nam.