Người mở đường giữa Trường Sơn
Hoàng Văn Nghiên sinh năm 1939, là người dân tộc Nùng, quê ở Cao Bằng – vùng đất biên cương nơi núi rừng hùng vĩ đã hun đúc nên nhiều thế hệ con người giàu ý chí và nghị lực.
Từ quê hương miền núi phía Bắc, ông sớm gắn bó với quân đội, trở thành người lính công binh – những người thường được ví như những người đi trước mở đường cho các lực lượng chiến đấu.
Trong những năm kháng chiến chống Mỹ, Hoàng Văn Nghiên được giao nhiệm vụ Trung đội trưởng Đại đội 5, Tiểu đoàn 2, Trung đoàn 98 Công binh, Đoàn 559. Đây là lực lượng làm nhiệm vụ trên tuyến đường Trường Sơn – con đường chiến lược nối hậu phương miền Bắc với chiến trường miền Nam.
Đối với người lính công binh Trường Sơn, mỗi cung đường, mỗi cây cầu, mỗi đoạn đèo đều là một thử thách. Họ phải làm việc trong điều kiện bom đạn thường xuyên, vừa xây dựng, sửa chữa đường sá, vừa bảo đảm cho các đoàn quân, đoàn xe có thể hành quân an toàn.
Hoàng Văn Nghiên cùng đồng đội nhiều lần phải làm việc giữa đêm tối, dưới ánh sáng hạn chế để giữ bí mật và tránh sự phát hiện của máy bay địch. Có những đoạn đường vừa hoàn thành đã bị đánh phá, nhưng những người lính công binh lại nhanh chóng khắc phục để giao thông không bị gián đoạn.
Một chiến sĩ trẻ trong trung đội từng hỏi ông:
– Đường vừa làm xong lại bị phá, mình có lúc nào thấy nản không, anh?
Hoàng Văn Nghiên trả lời:
– Đường chưa thông thì nhiệm vụ chưa xong. Phía trước còn có đồng đội đang chờ, nên mình phải tiếp tục làm.
Câu nói ấy trở thành động lực để những người lính công binh kiên trì bám trụ giữa Trường Sơn.
Trên cương vị Trung đội trưởng, ông không chỉ tổ chức công việc mà còn trực tiếp cùng chiến sĩ lao động, chiến đấu. Ông hiểu rằng người chỉ huy phải là người cùng chia sẻ gian khổ với anh em, từ những giờ mở đường trong rừng sâu đến những lúc đối mặt với bom đạn.
Những người lính công binh Đoàn 559 đã góp phần quan trọng trong việc giữ cho tuyến đường Trường Sơn luôn được thông suốt. Công việc của họ ít xuất hiện trên chiến trường trực tiếp, nhưng mỗi con đường được mở, mỗi cây cầu được dựng lên đều góp phần đưa sức người, sức của vào chiến trường.
Sau những năm tháng chiến đấu và công tác, Hoàng Văn Nghiên tiếp tục phục vụ trong quân đội, trưởng thành với quân hàm Thượng tá, giữ cương vị Lữ đoàn phó Lữ đoàn Công binh 575, Quân khu 1.
Từ người trung đội trưởng công binh trên tuyến lửa Trường Sơn đến cán bộ chỉ huy công binh trong thời bình, cuộc đời ông gắn liền với những công việc thầm lặng nhưng có ý nghĩa lớn lao.
Câu chuyện về Hoàng Văn Nghiên là câu chuyện về những người lính công binh – những con người dùng cuốc, xẻng, máy móc và ý chí để mở đường giữa bom đạn, góp phần viết nên những trang sử hào hùng của dân tộc.
