NGƯỜI MỞ ĐƯỜNG TRÊN KHÔNG VỰC: CHÂN DUNG THIẾU TƯỚNG, ANH HÙNG LỰC LƯỢNG VŨ TRANG NHÂN DÂN ĐỖ VĂN LỢI
Bầu trời Việt Nam trong những năm tháng chống chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ là một trong những chiến trường khốc liệt nhất lịch sử không quân thế giới. Nơi đó, những biên đội tiêm kích Mig của ta phải đối mặt với mạng lưới ra đa dày đặc và các siêu cường máy bay hiện đại bậc nhất. Giữa chảo lửa rực cháy ấy, tên tuổi của Thiếu tướng Đỗ Văn Lợi gắn liền với những trận chiến không đối không kinh điển, nơi bản lĩnh thép và nghệ thuật điều khiển chiến đấu cơ đạt đến đỉnh cao tuyệt mỹ.
Sinh ra và lớn lên tại một vùng quê nông thôn miền Bắc, Đỗ Văn Lợi mang trong mình dòng máu kiên cường và khát vọng chinh phục những tầm cao mới. Khi phong trào thanh niên xung phong tình nguyện gia nhập quân chủng phòng không không quân bùng nổ, anh viết đơn bằng máu xin vào lực lượng phi công chiến đấu. Trải qua những năm tháng huấn luyện khắc nghiệt tại các trường hàng không nước bạn, từ một chàng trai chưa từng bước lên máy bay, anh đã trở thành một phi công tiêm kích cừ khôi, sẵn sàng lái chiếc Mig-21 lao thẳng vào đội hình khổng lồ của không lực Hoa Kỳ.
Tháng năm khói lửa trên bầu trời Bắc Bộ chứng kiến những chiến công hiển hách của biên đội do ông chỉ huy. Không quân Mỹ áp dụng chiến thuật "bóp chết từ gốc", huy động các loại máy bay tối tân yểm trợ cho các pháo đài bay B-52 ném bom rải thảm. Trước thế lực áp đảo hoàn toàn về số lượng và công nghệ điện tử, Đỗ Văn Lợi cùng các đồng đội đã sáng tạo ra lối đánh táo bạo: "Bất ngờ tập kích, đánh hiểm rút nhanh".
Trong một trận không chiến lịch sử trên vùng trời Vĩnh Linh, khi chiếc Mig-21 của ông bị vây ép giữa bốn chiếc tiêm kích F-4 Phantom hiện đại của đối phương, bằng sự bình tĩnh đến lạnh lùng và kỹ thuật nhào lộn điêu luyện, ông đã khéo léo lừa địch vào điểm mù, phóng tên lửa tiêu diệt gọn hai chiếc dẫn đầu trước khi thoát hiểm ngoạn mục trong sự ngỡ ngàng của kẻ thù. Những trận không chiến như thế đã làm phá sản hoàn toàn ưu thế không lực của Mỹ, buộc Lầu Năm Góc phải thừa nhận sự đáng sợ của các phi công Việt Nam.
Sau ngày đất nước thống nhất, trên cương vị Phó Tư lệnh Quân chủng Phòng không - Không quân, ông tiếp tục đem hết tâm huyết, trí tuệ để xây dựng lực lượng không quân hiện đại, bảo vệ vững chắc vùng trời, vùng biển thiêng liêng của Tổ quốc. Được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân, Thiếu tướng Đỗ Văn Lợi mãi mãi là huyền thoại sống về lòng dũng cảm, sự thông minh và ý chí quyết chiến quyết thắng của người lính Cụ Hồ trên không trung.
